Người làm công quả

Buổi chiều ở một ngôi chùa nhỏ miền Tây, nắng vàng trải dài trên sân gạch. Một vị thầy trạc ngoài bốn mươi đang ngồi trong phòng khách, tay nâng tách trà, mắt nhìn xa xăm. Tiếng chuông chùa vọng nhẹ trong gió.

Vị thầy ấy, ngày xưa trong chúng, ai cũng biết. Ông học rất kém. Những buổi tụng kinh, ông thường đọc sai, đọc vấp. Những bài pháp, ông nghe xong là quên, không thể nhớ nổi một câu để giảng lại. Các huynh đệ đều nghĩ: "Chắc thầy này chỉ làm công quả suốt đời thôi."

Nhưng ông không buồn. Ông nhận ra mình không có năng khiếu học tập, nên ông dồn hết sức vào việc làm. Chuyện gì cực khổ ông cũng xông pha. Đắp đường, may đồ cho huynh đệ, bơm nước tưới cây – không việc gì ông từ nan. Có hôm trời mưa tầm tã, ông vẫn lội bùi ra vườn nhổ cỏ, áo ướt sũng, mặt mũi lấm lem, nhưng miệng vẫn cười.

Một người huynh đệ trong chúng – nay là một vị thầy khác – thấy ông làm quá sức, liền mua một cuốn vở thật đẹp, một cây viết thật đẹp, viết dòng tặng: "Tặng thầy, ráng học, bớt làm." Ông cầm cuốn vở, nhìn hồi lâu, rồi cất vào tủ. Nhưng rồi ông vẫn không học được. Ông chỉ làm, làm và làm.

Nhiều năm sau, ông rời chúng vì duyên sự. Không ai biết tin tức gì về ông. Mãi đến một ngày, người huynh đệ cũ tình cờ gặp lại ông ở một tỉnh miền Tây. Ông giờ đã là giảng sư, thuyết pháp ở một ngôi chùa, người nghe đến đông nghẹt. Ai cũng mến ông, khen ông giảng hay, giảng sâu.

Người huynh đệ cũ ngồi xuống, nhìn ông, nói: "Ngày xưa, không ai nghĩ thầy có thể giảng pháp được."

Ông cười hiền: "Chính tôi cũng không nghĩ. Nhưng phước đã làm thành trí. Tôi chỉ biết làm, làm hết mình, không nghĩ đến chuyện khác."

Hai người ngồi lặng im, nhìn ra sân chùa, nơi những chiếc lá vàng rơi nhẹ.

Ý nghĩa câu chuyện

Phước đức có thể sinh ra trí tuệ. Khi ta siêng năng làm việc vị tha, không màng danh lợi, thì những khả năng tinh thần sẽ tự nhiên mở ra. Đừng coi thường bất kỳ ai, vì mỗi người đều có con đường riêng để thành tựu.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang