Người không đau khổ mới là người thắng cuộc

Ánh nắng chiều vàng nhạt xuyên qua khung cửa thiền viện, hắt lên tấm y vàng của vị hòa thượng già đang ngồi tĩnh tọa trên bồ đoàn. Không gian tĩnh lặng đến mức có thể nghe rõ tiếng gió thổi nhẹ qua những tán cây bồ đề ngoài sân. Bỗng nhiên, tiếng dép lê vội vã vang lên từ ngoài hành lang, rồi một người đàn ông trung niên với gương mặt đầy lo âu bước vào, quỳ sụp xuống trước mặt vị thiền sư.

Người đàn ông ấy tên là Tuấn. Suốt mười năm qua, anh ta đã gây ra không biết bao nhiêu điều tổn thương cho người khác. Trong công việc, anh từng vu oan cho đồng nghiệp để giành chức vụ cao hơn. Trong cuộc sống, anh đã nhục mạ, xúc phạm những người yếu thế chỉ vì cái tôi quá lớn. Nhưng rồi, khi bắt đầu tu tập thiền định, anh nhận ra những nghiệp xấu ấy đang đè nặng lên tâm hồn mình. Nỗi sợ hãi về quả báo cứ lớn dần, khiến anh mất ngủ triền miên.

"Thưa thầy," - giọng Tuấn run run, hai tay chắp lại không ngừng siết chặt - "trước đây con đã gây nhân xấu, con đã làm khổ người khác, con đã xúc phạm, nhục mạ, thậm chí mưu hại họ. Bây giờ con tu tập thiền định rồi, liệu con có hết được nghiệp đó không?"

Vị hòa thượng từ từ mở mắt, nhìn người đệ tử đang quỳ dưới chân mình với ánh mắt đầy từ bi. Ngài không trả lời ngay, mà chỉ khẽ thở dài, như thể đang cân nhắc từng chữ. Một lúc sau, giọng ngài trầm ấm vang lên, nhưng mỗi chữ đều thấm đẫm sự thật không thể chối cãi:

"Trước đây con xúc phạm, nhục mạ, mưu hại làm người ta đau khổ. Thì người ta cũng phải tìm lại con một lúc nào đó, để xúc phạm, nhục mạ, mưu hại con lại. Chuyện đó không tránh khỏi, vì đó là nhân quả."

Tuấn nghe đến đây, mặt tái mét. Mồ hôi lạnh bắt đầu túa ra trên trán. Anh nghĩ đến những kẻ thù mà mình đã từng hãm hại, những người mà anh biết chắc chắn sẽ không bao giờ quên được mối thù. Anh run giọng hỏi tiếp: "Vậy... vậy con tu tập vô ích sao thưa thầy?"

Vị hòa thượng khẽ mỉm cười, một nụ cười nhẹ nhàng nhưng đầy ẩn ý. Ngài chậm rãi nói tiếp: "Nhưng chỉ có một điều. Bây giờ con biết tu. Trước kia con gây điều đó, người ta đau khổ. Bây giờ người ta gây lại con, con không đau khổ. Cái đó con lời rồi. Cái lời là ở chỗ con không đau khổ đó, chứ còn phải gặp lại là chắc chắn."

Tuấn ngẩn người ra. Anh không ngờ câu trả lời lại như vậy. Anh tưởng rằng tu tập sẽ giúp anh tránh được quả báo, nhưng hóa ra quả báo vẫn đến, chỉ có điều thái độ của anh đối với nó đã thay đổi. Anh nhìn lên vị hòa thượng, trong mắt vẫn còn đầy hoang mang: "Nhưng thưa thầy... nếu người ta đến trả thù, con vẫn phải chịu đau khổ chứ?"

"Không," - vị hòa thượng lắc đầu nhẹ - "trước kia con làm người ta khổ, bây giờ người ta làm lại con, con không khổ. Nguyên cái phần lãi là nằm ở chỗ đấy. Con hiểu không? Cái khổ ngày xưa con gây ra cho người ta, bây giờ nó quay lại với con, nhưng con không còn là con người cũ nữa. Con đã tu tập, con đã có chánh niệm, con đã biết giữ tâm an nhiên tự tại. Nên cái nghiệp nó đến, nó chạm vào con, nhưng nó không làm con đau được nữa."

Tuấn im lặng hồi lâu. Anh nhìn xuống bàn tay mình, những ngón tay đang run nhẹ. Rồi anh ngước lên, mắt bỗng sáng lên một tia hiểu biết. Anh cúi đầu thật sâu: "Con hiểu rồi, thưa thầy. Con không thể tránh được quả báo, nhưng con có thể chọn cách đón nhận nó. Nếu con giữ được tâm bình an, thì dù có bị trả thù, con cũng không đau khổ. Đó mới là thắng lợi thật sự."

Vị hòa thượng gật đầu, đôi mắt hiền từ nhìn người đệ tử đã bắt đầu tỉnh ngộ. Ngài nói thêm: "Đúng vậy. Và con còn có thể làm hơn thế nữa. Trong khoảng thời gian chờ đợi quả báo, con hãy làm phúc, hãy giúp đỡ người khác. Biết đâu những người mà con từng hãm hại, họ cũng được con giúp đỡ một cách vô tình. Cứ làm phúc mãi, cứ giúp người mãi, thì cái oán thù nó sẽ nguôi ngoai dần, cho đến một ngày nó tan biến hết."

Từ hôm đó, Tuấn thay đổi hoàn toàn cách sống. Anh không còn sợ hãi quả báo nữa, mà thay vào đó, anh chuyên tâm làm việc thiện. Anh đi vá đường, đi phóng sinh, giúp đỡ những người khó khăn. Mỗi khi gặp lại những người từng bị anh hãm hại, anh không tránh né, không sợ hãi, mà mỉm cười chào hỏi họ một cách chân thành. Dần dần, những ánh mắt thù hận kia cũng dịu lại, rồi biến mất. Và Tuấn hiểu rằng, người chiến thắng thật sự không phải là người tránh được quả báo, mà là người không để quả báo làm mình đau khổ.

Ý nghĩa câu chuyện

Nhân quả là quy luật không thể tránh khỏi, nhưng người tu tập có thể thay đổi thái độ đón nhận nó. Khi ta giữ được tâm an nhiên tự tại trước mọi biến động, thì dù có gặp quả báo, ta cũng không đau khổ. Đó chính là thắng lợi lớn nhất của người học đạo. Đồng thời, việc làm phúc, giúp đời có thể hóa giải dần những oan trái xưa, khiến cho nghiệp lực nhẹ đi trước khi kịp kết thành quả nặng nề.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang