Người khách vẫn quanh quẩn trong nhà

Căn nhà im ắng dưới ánh sáng nhạt từ những ô cửa. Chiếc máy ghi hình an ninh vẫn lặng lẽ hoạt động, thu lại từng chuyển động trong khoảng không quen thuộc. Không có tiếng chân chạy trên nền nhà, không có tiếng móng khẽ chạm xuống sàn, cũng không còn bóng một con chó quấn quýt theo cô chủ như những ngày trước.

Con chó ấy vừa chết. Cô chủ đã tự tay lo việc chôn cất nó. Sau khi trở về, những vật quen thuộc trong nhà vẫn nằm nguyên chỗ cũ, nhưng căn phòng dường như rộng hơn. Những nơi nó thường nằm, thường đi qua, bây giờ chỉ còn khoảng trống. Theo thói quen, có lúc cô gần như muốn ngoảnh lại tìm nó, rồi chợt nhớ rằng nó đã không còn sống nữa.

Khi còn sống, con chó luôn gắn bó với chủ. Nó quen hơi người, quen căn nhà, quen mỗi tiếng động và từng lối đi. Với cô, sự ra đi của nó là một mất mát rõ ràng: thân thể đã ngừng thở, đã được đem chôn. Nhưng theo lời giảng về cõi chết, loài vật không hiểu sống chết như con người. Khi thân xác không còn hoạt động, phần hương linh của nó vẫn có thể tiếp tục quấn quýt với chủ, không nhận ra rằng mình đã bước sang một trạng thái khác.

Giả như con chó ấy vẫn còn cảm nhận theo thói quen cũ, nó sẽ tìm đến cô chủ như bao ngày. Nó có thể chờ một bàn tay vuốt lên đầu, chờ tiếng gọi quen thuộc hoặc một phần thức ăn được đặt xuống. Nhưng cô không còn nhìn thấy nó. Cô không cúi xuống nựng, không đưa tay chạm vào bộ lông và cũng không gọi nó lại gần.

“Nó đi rồi, nhà vắng hẳn.”

Một người bên cạnh an ủi: “Cô đã chôn cất nó rồi. Đừng buồn quá.”

Cô nhìn khoảng sàn trống, khẽ đáp: “Tôi biết. Nhưng cứ có cảm giác như nó vẫn còn quanh đây.”

Cảm giác ấy không có gì để chứng minh. Cô chỉ biết căn nhà từng có một sinh vật luôn theo sát mình, nay bỗng mất hẳn bóng dáng. Mỗi lúc nghe một tiếng động nhỏ, cô lại dừng tay. Có khi cô nhìn ra phía cửa, lòng mong manh hy vọng sẽ bắt gặp hình ảnh quen thuộc, nhưng trước mắt vẫn chỉ là sự im lặng.

Một thời gian sau khi con chó chết, cô mở lại hình ảnh do máy ghi hình an ninh trong nhà thu được. Đó vốn là thiết bị dùng để quan sát căn nhà, ghi nhận những gì đã diễn ra khi không có ai chú ý. Cô ngồi trước màn hình, mắt dõi theo từng khung cảnh quen thuộc.

Ban đầu không có gì khác thường. Căn phòng hiện lên đúng như nó vốn có. Mọi vật đứng yên. Ánh sáng trong hình ảnh đều đều, không một chuyển động đáng kể. Cô gần như định chuyển sang đoạn khác thì một hình bóng bất ngờ lướt ngang qua.

Cô khựng lại. Bàn tay đang đặt trên thiết bị bỗng cứng đờ. Hình ảnh chỉ thoáng qua nhưng đường nét của nó khiến tim cô đập mạnh. Cô vội dừng đoạn ghi, kéo trở lại và nhìn thêm lần nữa.

“Khoan đã… vừa rồi là gì vậy?” cô bật lên.

Người ở bên hỏi: “Cô nhìn thấy gì?”

“Một con chó vừa đi ngang qua. Nhìn kỹ đi.”

“Có thể chỉ là bóng gì đó thôi chăng?”

Cô lắc đầu, mắt không rời màn hình: “Không. Hình dáng ấy giống hệt con chó của tôi.”

Họ cùng xem lại. Trên đoạn ghi hình, bóng một con chó lướt qua ngay trong căn nhà. Không phải một con vật đang sống vừa từ ngoài chạy vào, bởi cô biết rõ con chó của mình đã chết và đã được chôn. Thế nhưng hình bóng kia vẫn mang dáng vẻ quen thuộc đến mức cô không thể nhầm lẫn.

Cô kéo lại đoạn hình thêm một lần nữa. Càng nhìn, gương mặt cô càng sững sờ. Những ký ức về con chó hiện về: nó từng đi qua đúng khoảng ấy, từng quấn quýt trong nhà, từng tìm cô bằng thói quen thân thuộc. Giờ đây, sau khi thân xác đã nằm dưới đất, hình ảnh của nó vẫn hiện ra trên máy ghi hình như thể nó chưa chịu rời mái nhà.

Người bên cạnh nói nhỏ: “Nếu đúng là nó, có lẽ nó vẫn còn nhớ cô và nơi này.”

Cô nuốt nghẹn, chậm rãi đáp: “Có lẽ nó còn không biết mình đã chết.”

“Vậy nên nó vẫn trở về?”

“Nó vốn luôn theo tôi. Có lẽ bây giờ cũng vậy, chỉ là tôi không còn thấy nó bằng mắt thường nữa.”

Chi tiết trên đoạn ghi hình đã làm thay đổi cách cô nhìn về sự ra đi của con vật. Trước đó, cô nghĩ việc chôn cất đã khép lại tất cả. Từ giây phút nhìn thấy bóng con chó lướt ngang màn hình, cô hiểu rằng với con vật, sự gắn bó có thể vẫn tiếp tục. Nó không hiểu vì sao chủ không gọi, không vuốt ve, không cho ăn. Nó chỉ hành động theo tình cảm và thói quen đã có khi còn sống.

Sự sững sờ ban đầu dần nhường chỗ cho lòng thương. Cô không còn chỉ nghĩ rằng con chó đã biến mất. Cô hình dung nó vẫn quanh quẩn trong căn nhà quen thuộc, vẫn muốn được gần chủ nhưng không thể làm cho cô nhận biết sự hiện diện của mình. Khoảng cách giữa hai bên không phải khoảng cách của tình cảm, mà là ranh giới giữa người sống và hương linh.

Máy ghi hình đã thu được điều mắt thường không nhận ra. Kỹ thuật ghi hình ngày càng nhạy, có thể ghi lại những hình ảnh trong điều kiện mà mắt người không nhìn rõ. Bởi vậy, đôi khi trong những bức ảnh hoặc đoạn hình lại xuất hiện một hình bóng lạ. Với cô chủ, đoạn ghi ấy không phải chuyện để đùa cợt hay gây sợ hãi. Nó gợi lại một sinh vật từng sống bên mình, từng tin tưởng và yêu quý mình theo cách riêng của nó.

Từ đó, mỗi khi đi qua khoảng sàn nơi bóng con chó từng lướt ngang trong đoạn hình, cô không còn chỉ thấy một góc nhà trống. Cô nhớ rằng tình cảm của loài vật không chấm dứt ngay khi thân xác mất đi. Con chó vẫn là hương linh của một con chó, vẫn mang những tập tính và sự quyến luyến cũ cho đến khi nghiệp duyên đưa nó sang một cảnh giới khác.

Căn nhà rồi vẫn trở lại nhịp sinh hoạt thường ngày. Máy ghi hình vẫn âm thầm quan sát. Đoạn hình ngắn ngủi ấy còn lại như một dấu nhắc khiến cô đối xử với sự sống bằng lòng thương sâu hơn. Những con vật ở cạnh con người không chỉ là những thân xác biết ăn, biết chạy. Chúng cũng biết gắn bó, biết tìm về nơi quen thuộc và có thể tiếp tục quyến luyến sau khi chết.

Trong sự im lặng của ngôi nhà, cô hiểu rằng con chó không cố làm ai khiếp sợ. Nếu hình bóng ấy thật sự là nó, thì nó chỉ đang làm điều vẫn từng làm mỗi ngày: đi lại trong căn nhà của mình và tìm đến người chủ mà nó yêu quý. Chỉ có điều, lần này, nó ở rất gần mà cô không thể đưa tay chạm tới.

Ý nghĩa câu chuyện

Con vật chết đi vẫn có thể mang theo tập tính và sự quyến luyến lúc còn sống, thậm chí không biết mình đã chết. Vì vậy, con người nên đối xử nhân ái với muôn loài, hiểu rằng sự sống và tình cảm không đơn giản chấm dứt khi thân xác không còn.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang