Người doanh nhân và 500 số phận

Trong một buổi hội thảo về doanh nhân, giữa căn phòng rộng với những gương mặt đầy trăn trở, có một người đàn ông trạc ngoài năm mươi, tóc đã điểm bạc, ngồi lặng lẽ ở hàng ghế cuối. Áo sơ mi trắng đã ngả màu, cổ tay áo sờn, nhưng đôi mắt ông vẫn sáng lên một niềm kiên định lạ thường.

Ông đã trải qua hơn hai mươi năm xây dựng doanh nghiệp từ hai bàn tay trắng. Những năm đầu, ông thức khuya dậy sớm, tự mình đi giao hàng, tự mình tính từng đồng lãi. Dần dần, xưởng may nhỏ của ông lớn lên, thu hút được năm trăm công nhân. Năm trăm con người, năm trăm gia đình, tất cả đều trông chờ vào đồng lương cuối tháng từ doanh nghiệp của ông.

Nhưng rồi khủng hoảng kinh tế ập đến. Đơn hàng giảm dần, chi phí nguyên liệu tăng vọt, lãi suất ngân hàng ngày một nặng. Ông ngồi hàng giờ trong phòng làm việc, nhìn những con số lỗ lũy tiến trên bảng tính. Có đêm, ông không ngủ được, cứ đi đi lại lại trong căn phòng nhỏ, tự hỏi: "Mình còn có thể cầm cự được bao lâu?"

Một buổi chiều, người bạn thân nhất của ông – một doanh nhân thành đạt – ghé thăm. Nhìn thấy vẻ tiều tụy của ông, bạn ông nói: "Sao mày không đóng cửa xưởng đi? Càng làm càng lỗ, mày có biết không? Bán tài sản đi, còn hơn là chôn vốn vào cái hố không đáy này."

Ông lắc đầu, giọng trầm xuống: "Tao biết. Nhưng mày thử nghĩ xem, năm trăm con người đang làm việc ở đây. Nếu tao đóng cửa, họ sẽ đi đâu? Họ có vợ con, có cha mẹ già. Tao không thể để họ thất nghiệp chỉ vì tao sợ lỗ."

Bạn ông thở dài: "Mày tốt với họ, nhưng mày có nghĩ cho mình không? Mày đang đốt tiền đấy."

"Tiền có thể kiếm lại được. Nhưng năm trăm cuộc đời thì không," ông đáp, mắt nhìn xa xăm. "Tao còn sức, còn có thể gồng thêm. Họ làm tám tiếng, tao làm mười hai, mười sáu tiếng. Tao thức đêm tính toán, tìm kiếm đơn hàng, cắt giảm chi phí. Miễn sao giữ được xưởng, giữ được công ăn việc làm cho họ."

Những ngày sau đó, ông làm việc không ngừng nghỉ. Sáng sớm, ông đã có mặt ở xưởng, kiểm tra từng công đoạn. Trưa, ông ăn vội bát cơm với muối vừng, rồi lại lao vào bàn giấy. Tối đến, khi công nhân đã về hết, ông vẫn ngồi trước máy tính, gọi điện cho từng đối tác, thuyết phục họ đặt hàng. Có hôm, ông ngủ gục trên bàn làm việc, tay vẫn cầm chiếc điện thoại.

Một lần, người quản lý xưởng thấy ông ngồi ăn mì tôm trong phòng, liền nói: "Sếp ơi, sếp ăn uống thế này sao đủ sức? Sếp phải giữ gìn sức khỏe."

Ông cười hiền: "Không sao. Tôi khỏe lắm. Chỉ cần các anh chị em có việc làm, có lương, tôi vui rồi."

Năm tháng trôi qua, doanh nghiệp của ông vẫn lỗ, nhưng ông không bỏ cuộc. Ông tìm mọi cách để xoay sở: vay mượn thêm, thế chấp nhà cửa, thậm chí bán cả chiếc xe hơi duy nhất của gia đình. Vợ ông có lúc phàn nàn: "Anh ơi, nhà mình còn gì đâu? Em sợ quá."

Ông nắm tay vợ, an ủi: "Em ạ, tiền bạc rồi sẽ có lại. Nhưng nếu năm trăm con người kia mất việc, họ sẽ khổ biết bao nhiêu. Anh không thể nhìn cảnh đó được."

Và rồi, sau ba năm khủng hoảng, nền kinh tế dần phục hồi. Đơn hàng bắt đầu trở lại. Những nỗ lực của ông cuối cùng cũng được đền đáp. Doanh nghiệp không chỉ thoát lỗ mà còn bắt đầu có lãi. Nhưng điều khiến ông hạnh phúc nhất không phải là con số lợi nhuận, mà là nhìn thấy năm trăm công nhân vẫn có việc làm, vẫn có lương để nuôi gia đình.

Họ biết ơn ông, nhưng ông chỉ cười: "Tôi mới là người phải cảm ơn các anh chị. Các anh chị đã cho tôi một lý tưởng để sống."

Ý nghĩa câu chuyện

Đỉnh cao của lý tưởng kinh doanh không phải là chạy theo lợi nhuận, mà là tạo ra công ăn việc làm cho nhiều người, góp phần vào sự no ấm và phát triển của xã hội. Người doanh nhân dám hy sinh lợi ích cá nhân để duy trì sinh kế cho người khác chính là người đã bước vào đạo của kinh doanh.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang