Người đàn ông không bao giờ bỏ tiền làm từ thiện

Trong một buổi pháp đàm ấm cúng, giữa những câu chuyện về đạo lý và lòng từ bi, thầy chợt nhớ đến một người đàn ông mà thầy đã gặp. Ánh mắt thầy xa xăm, như đang nhìn lại hình ảnh người đàn ông ấy trong ký ức.

Người đàn ông đó, ta hãy tạm gọi là anh Tâm, là một người rất hiểu đạo, rất mến đạo. Anh tham gia các hoạt động từ thiện, điều hành công việc, phụ giúp mọi người, nhưng có một điều lạ lùng: anh không bao giờ đóng góp một đồng nhỏ nào cho quỹ từ thiện. Mọi người ai cũng thấy lạ, nhưng không ai hỏi. Có người nghĩ anh keo kiệt, có người nghĩ anh vô tâm.

Một hôm, thầy có dịp trò chuyện riêng với anh. Thầy nhẹ nhàng hỏi:

– Anh Tâm này, tôi thấy anh rất nhiệt tình với công việc từ thiện, nhưng sao tôi chưa thấy anh đóng góp gì cả?

Anh Tâm cúi đầu, im lặng một lúc lâu. Đôi tay anh run run, rồi anh thở dài:

– Dạ, thưa thầy, con cũng muốn lắm, nhưng con không thể. Con phải tiết kiệm từng đồng cho việc ăn uống của con.

Thầy ngạc nhiên, nhìn kỹ người đàn ông trước mặt. Anh ta trông không đến nỗi thiếu ăn, nhưng thầy cảm nhận được sự khắc khổ trong ánh mắt. Thầy hỏi tiếp:

– Anh ăn uống có vấn đề gì sao?

Anh Tâm ngập ngừng rồi nói:

– Dạ, con ăn rất nhiều, ăn không biết no. Nhu cầu ăn uống của con lớn lắm, nếu con không dành dụm, con sợ sẽ thiếu ăn. Vì vậy, con chẳng dám làm phước gì cả.

Thầy lặng người. Thầy chợt hiểu ra tất cả. Không phải anh ta keo kiệt, không phải anh ta vô tâm, mà là vì một nỗi khổ thầm kín từ trong cơ thể, từ một nhu cầu sinh lý quá lớn khiến anh phải dồn hết mọi thứ vào việc lo cho cái ăn. Thầy nhìn anh với ánh mắt đầy thương cảm:

– Anh Tâm à, tôi hiểu rồi. Anh không phải là người keo kiệt, mà là người đang chịu một nỗi khổ rất lớn. Chỉ vì nhu cầu ăn uống quá lớn, anh đành phải chấm dứt mọi việc bố thí. Đây là điều rất đáng thương. Người như anh, nếu cứ tiếp tục như vậy, thì đời đời kiếp kiếp sẽ nghèo khổ, vì cơ thể cứ bức bách mình như thế.

Anh Tâm nghe thầy nói, hai hàng nước mắt lăn dài. Anh nghẹn ngào:

– Con cũng biết vậy, nhưng con không làm khác được. Mỗi khi con bỏ tiền ra làm việc thiện, con lại thấy lo sợ, sợ ngày mai không có gì ăn. Con biết mình sai, nhưng con không kiểm soát được.

Thầy nhẹ nhàng nói:

– Anh hãy hiểu rằng, chính cái thân này là gốc của mọi khổ đau. Nó khiến anh phải lo lắng, phải bận tâm, phải keo kiệt. Nhưng nếu anh biết quán chiếu thân vô thường, anh sẽ thấy nó chỉ là một khối vật chất đang thay đổi từng giây. Khi anh thấy được điều đó, anh sẽ bớt lo sợ, bớt chấp vào cái thân, và lòng từ bi sẽ mở ra.

Anh Tâm ngồi im, như đang nuốt từng lời thầy dạy. Từ đó, anh bắt đầu tập quán chiếu, tập nhìn thân thể như một cái gì đó không phải là mình. Anh vẫn ăn nhiều, nhưng anh không còn sợ hãi như trước. Anh bắt đầu bỏ ra những đồng tiền nhỏ để làm từ thiện, dù chỉ là mua một ổ bánh mì cho người nghèo.

Dần dần, anh Tâm thấy lòng mình nhẹ nhõm hơn. Anh không còn bị ám ảnh bởi nỗi sợ thiếu ăn nữa. Anh hiểu rằng, hạnh phúc không đến từ việc giữ khư khư những đồng tiền, mà đến từ việc cho đi với một tấm lòng rộng mở.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy chúng ta rằng, khi thấy một người có tâm lý bất thường, đừng vội kết tội. Hãy tìm hiểu nguyên nhân sâu xa từ thân, từ hoàn cảnh, từ những nỗi khổ thầm kín. Chỉ khi hiểu được gốc rễ, ta mới có thể cảm thông và giúp đỡ đúng cách. Đồng thời, câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng, chính cái thân là nền tảng của chấp ngã và khổ đau, nên cần quán chiếu thân vô thường để buông bỏ dần.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang