Người cùi chứng quả

Buổi chiều hôm ấy, nắng vàng nhạt dần trên mái tịnh xá Trúc Lâm. Từ xa, sau những gốc cây già, một bóng người lặng lẽ ngồi xuống, tựa lưng vào thân cây, đôi mắt hướng về phía hội chúng đang quây quần nghe Phật thuyết pháp. Đó là một người đàn ông mắc bệnh cùi, thân thể gầy gò, da dẻ lở loét, nhưng ánh mắt ông vẫn sáng lên một niềm khát khao lạ thường.

Ông không dám bước vào trong, vì biết mọi người sẽ sợ hãi, xa lánh. Thời ấy, bệnh cùi là nỗi khiếp sợ của tất cả mọi người, chẳng ai dám đến gần. Ông chỉ dám ngồi ở phía sau, nơi xa nhất, lắng nghe từng lời Phật dạy. Những lời pháp nhẹ nhàng nhưng thấm sâu vào tâm hồn ông, như dòng nước mát tưới lên mảnh đất khô cằn. Ông chăm chú lắng nghe, quên đi mọi mặc cảm, quên đi thân phận tật nguyền của mình.

Bỗng nhiên, trong tâm ông như có một luồng ánh sáng bừng lên. Mọi nghi ngờ, mọi mê lầm tan biến. Ông chứng ngộ được quả vị Tu-đà-hoàn, bậc thánh đầu tiên trên con đường giải thoát. Nhưng không ai biết điều đó. Khi buổi giảng kết thúc, mọi người đứng dậy ra về, ông cũng lật đật đứng dậy, làm bộ như hòa vào dòng người, nhưng lại cố tình đi thật xa, thật xa.

Đến một khúc quanh vắng vẻ, ông nhanh chân núp vào một hẻm nhỏ, đứng im lặng chờ cho mọi người đi hết. Ông muốn quay lại tịnh xá để trình bày sở ngộ của mình với Phật, nhưng lại ngại ngùng vì thân phận thấp hèn. Khi con đường đã vắng tanh, ông mới rón rén bước ra, định quay trở lại tịnh xá.

Giữa đường, bỗng nhiên một luồng hào quang chói lòa hiện ra giữa hư không. Một vị thần uy nghi, đứng lơ lửng trên cao, tỏa ra ánh sáng rực rỡ. Người cùi vội cúi chào, kính sợ hỏi:

“Ngài là ai?”

Vị thần trả lời, giọng vang vọng:

“Ta là Thiên chủ Đế Thích, vua cõi trời. Ta thấy ngươi có lòng thành, nên đến đây ban cho ngươi bất cứ điều gì ngươi muốn. Nhưng ngươi đừng đến tịnh xá gặp Phật nữa. Ngươi theo ta là đủ rồi.”

Nếu là trước đây, có lẽ người cùi đã xiêu lòng trước lời hứa hẹn đầy quyền lực ấy. Nhưng giờ đây, sau khi chứng quả, niềm tin của ông đối với Phật đã trở thành tuyệt đối. Ông đứng thẳng người, đôi mắt sáng quắc, nghiêm khắc nhìn vị thiên chủ, cất tiếng mắng:

“Ngươi là kẻ vô trí, thiếu trí! Đối với Phật mà ngươi không đủ lòng kính trọng, thì ngươi không xứng đáng là gì cả. Còn ta, tuy nghèo hèn, bệnh hoạn, nhưng ta theo Phật, ta có đủ bảy kho báu: niềm tin nơi Phật, lòng tinh tấn, trí tuệ, biết hổ thẹn với điều tội lỗi, giữ gìn giới luật, học hiểu giáo pháp, buông xả cố chấp, đạt được thiền định và trí tuệ. Những kho báu này ta học được từ Phật, là vô giá, không gì trên thế gian có thể so sánh. Ngươi hãy đi khỏi khuất mắt ta!”

Đế Thích mỉm cười hài lòng, biến mất giữa hư không. Người cùi tiếp tục bước đến tịnh xá, xin vào gặp Phật. Phật đã biết trước mọi chuyện, ân cần tiếp đón ông. Ông trình bày sở ngộ của mình, và Phật chúc lành:

“Con đã chứng được quả Tu-đà-hoàn.”

Sau khi ra về, vừa đi được một đoạn đường, bỗng một con bò cái từ đâu chạy tới, húc thẳng vào ngực ông. Ông bị hất tung lên, rơi xuống đất, chết ngay tại chỗ. Chuyện đến tai chư tăng, họ bàn tán xôn xao. Đức Phật mới giải thích:

“Người này bị bò húc chết là vì kiếp xưa, ông cùng ba người bạn đã lừa một cô gái kỹ nữ đến, chiếm đoạt tài sản rồi giết cô ấy. Cô ấy căm thù, nguyện sẽ trả thù. Con bò này chính là hậu thân của cô gái đó, và nó đã húc chết cả bốn người. Còn việc ông bị cùi là vì một kiếp xa xưa, khi ông giàu có, đã khinh bỉ, nhổ nước bọt vào một vị Bích Chi Phật. Nhưng sau đó ông đã biết sám hối, tu hành, nên kiếp này được gặp Phật, chứng quả, và sau khi chết sẽ được sinh lên cõi trời Đế Thích.”

Chư tăng nghe xong đều thấm thía. Họ hiểu rằng, mọi nghiệp báo đều có nhân duyên của nó, và niềm tin kiên định nơi Phật là vô giá.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy chúng ta rằng kẻ thù đáng sợ nhất chính là sự ngu si, vô minh của chính mình. Khi đã có niềm tin tuyệt đối nơi Tam Bảo, ta sẽ vượt qua mọi cám dỗ, thử thách, giữ vững lý tưởng, không bị lung lay bởi danh lợi hay quyền lực. Đồng thời, ta phải hiểu rằng mọi nghiệp báo đều có nhân duyên, và hạnh nhẫn nhục, không nuôi tâm thù oán sẽ giúp ta không tạo thêm nghiệp mới, sống an vui giữa cuộc đời.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang