Người công nhân quét dọn bước lên

Sáu giờ sáng, khi cánh cổng xưởng còn đóng im ỉm, đã có tiếng chổi quét lách cách đều đều vang lên giữa sương sớm. Người quét là anh công nhân mới vào hãng, được giao mỗi việc duy nhất: coi ngó, quét tước, dọn dẹp.

Việc thì nhỏ, nhưng anh làm không hề qua loa. Mỗi góc xưởng anh quét chu đáo, mỗi lần gặp ai anh cũng chào hỏi hòa nhã, ân cần. Việc của mình anh không bao giờ bê trễ. Thấy anh em bên cạnh bị ốm, hay công việc ai đó bị sơ suất, anh lại lặng lẽ đỡ đần giùm. Không ai bảo ai, cả xưởng dần quen với cái dáng người cần mẫn ấy.

Một hôm, ông chủ đi ngang qua, đứng nhìn anh làm việc hồi lâu rồi thầm nghĩ: "Người này có tánh tốt, cần mẫn, chăm chỉ, có trách nhiệm. Tiếc gì không đào tạo lên làm thợ?"

Thế là anh được đưa đi học khóa kỹ thuật ba tháng, từ người quét dọn trở thành công nhân xử lý máy móc. Ai cũng tưởng anh sẽ ngại, vì việc mới khó hơn. Nhưng không. Anh làm máy móc cũng chu đáo y như lúc quét dọn: chăm chỉ, kỹ lưỡng, không để hư hao. Anh em gần bên bị bệnh, bị vắn vặt, anh lại phụ đỡ như thói quen cũ.

Ông chủ nhìn, lần này ông cười với chính mình: "Con người này trung tính, tốt bụng thật. Cất nhắc lên làm cai đi, coi cả một nhóm."

Đến vị trí làm cai, đi kiểm soát thay vì trực tiếp, anh vẫn làm tốt: lo lắng cho công nhân, bảo vệ đồ đạc cho chủ, giữ được sự hài hòa giữa mọi người. Và lần lần, ông chủ lại cất nhắc anh lên nữa.

Nghe kể lại, ai cũng gật đầu: hợp lý lắm, đúng nhân quả lắm. Nếu mình là chủ, gặp một người có lối sống, lối làm việc như vậy, mình cũng phải thương, phải cất nhắc thôi.

Câu chuyện nhỏ của một người công nhân ấy chính là hình ảnh của nhân quả: nơi vị trí của mình mà làm trọn vẹn bổn phận một cách tốt đẹp, thì tự nhiên phước của mình đưa mình bước lên một tầm cao mới.

Và cuộc đời con người cũng vậy. Nếu chúng ta đang là con người mà làm người thật tốt, thật đầy đủ bổn phận làm người, thì tự nhiên chúng ta có nhân quả để bước lên chuẩn bị làm thánh. Hoa sen chỉ mọc từ bùn. Vị trí thánh chỉ bắt đầu từ thân phận con người, chứ không phải từ bỏ thân phận làm người để đi tìm một giá trị cao xa nào khác.

Còn ai tưởng đạo Phật là đạo giải thoát rồi coi thường tất cả, bỏ mặt bổn phận con người để đi tìm cái cao siêu — người đó vĩnh viễn không làm thánh được, mà chỉ làm một cái gì đó vật vờ, không thương ai cũng chẳng ai thương mình.

Ý nghĩa câu chuyện

Nhân quả công bằng: ai làm tròn bổn phận nơi vị trí hiện tại — dù nhỏ bé như quét dọn — thì phước lành sẽ đưa người đó bước lên tầm cao mới. Muốn thành thánh, đừng từ bỏ thân phận làm người; phải thực hiện đạo làm người thật đẹp, thật tốt ngay trong cuộc sống thường ngày, như hoa sen mọc từ bùn.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang