Người Cày Ruộng Bất Tử

Buổi sáng hôm ấy, ánh nắng đầu tiên vừa ló dạng trên những cánh đồng lúa mới gieo của làng Bà La Môn. Trong không khí trong lành của vùng quê Magadha, tiếng cười nói rộn rã của hàng trăm nông dân đang làm việc vang lên khắp cánh đồng. Họ là những người làm thuê cho Bà La Môn Casi Baradva, một địa chủ giàu có với tới năm trăm lưỡi cày sẵn sàng cho mùa vụ mới.

Ông Casi Baradva đứng giữa đám đông công nhân, tay cầm một cái bát lớn đựng đầy cháo sữa thơm phức, đang phân phát bữa sáng cho từng người. Mồ hôi lấm tấm trên trán ông, nhưng nụ cười mãn nguyện hiện rõ trên gương mặt đầy tự hào. Ông là một Bà La Môn, giai cấp cao nhất trong xã hội Ấn Độ, vừa là tu sĩ vừa là gia chủ giàu có – một địa vị mà ông đã dày công gây dựng suốt bao năm.

Bỗng nhiên, một bóng người xuất hiện ở rìa cánh đồng. Đó là một vị sa môn với dáng đi thong dong, khoan thai, tay ôm bình bát, mắt nhìn từ bi nhưng sáng rực. Đức Phật – bậc giác ngộ – đang đi khất thực giữa buổi sớm mai. Ngài bước đến chỗ ông Casi Baradva đang đứng, rồi dừng lại, đứng một bên, im lặng chờ đợi.

Bà La Môn ngước nhìn vị sa môn. Một cảm giác khó chịu dâng lên trong lòng ông. Ông ta đã nghe danh tiếng của Gotama, nhưng trong mắt ông, đây chỉ là một kẻ ăn xin, một người không chịu lao động, sống nhờ vào lòng tốt của người khác. Ông cau mày, rồi cất giọng châm biếm:

“Này sa môn, ta cày và ta gieo. Sau khi cày, sau khi gieo, ta có ăn. Còn ngươi, sa môn cũng hãy như vậy! Hãy cày và gieo đi, rồi ngươi sẽ có ăn, chứ đừng đi xin xỏ như thế này!”

Giọng ông vang lên đầy khinh miệt, khiến vài người công nhân gần đó quay lại nhìn. Họ thấy vị sa môn vẫn đứng yên, không hề tỏ ra giận dữ hay xấu hổ. Trái lại, một nụ cười nhẹ thoáng qua trên môi Ngài.

“Này Bà La Môn,” Đức Phật ôn tồn đáp, “ta cũng cày và cũng gieo. Sau khi cày và sau khi gieo, ta cũng có ăn.”

Bà La Môn sửng sốt. Ông nhìn kỹ vị sa môn từ đầu đến chân, không thấy cái ách, cây cày, lưỡi cày, hay con bò đực nào cả. Ông bật cười khẩy:

“Ngươi tự nhận mình là người cày, nhưng ta không thấy cày bừa gì cả. Hãy trả lời ta: ngươi cày ruộng như thế nào? Ta muốn biết rõ!”

Rồi không chờ Đức Phật trả lời, ông ta cất lên một bài kệ, như một thách thức:

“Ngươi tự nhận người cày,
Ta không thấy người cày.
Hãy trả lời chúng tôi,
Về người cày như thế nào?”

Đức Phật nhìn thẳng vào mắt ông Bà La Môn, ánh mắt từ bi nhưng đầy uy lực. Ngài chậm rãi đáp lại bằng một bài kệ, giọng trầm ấm vang vọng khắp cánh đồng:

“Lòng tin là hạt giống,
Khổ hạnh là cơn mưa.
Trí tuệ là lưỡi cày,
Xấu hổ là cán cày.
Ý là sợi dây buộc,
Niệm là gậy thúc trâu.
Thân khéo phòng hộ,
Lời khéo phòng hộ,
Ăn uống tiết độ,
Ta tác thành chân thật.
Cắt dọn cỏ rác,
Giải thoát hiền lành.
Tinh cần tinh tấn,
Gánh chịu trách nhiệm.
Ta tự đem an ổn,
Mọi khổ ách tiêu tan.
Cày bừa như vậy,
Được quả bất tử.
Sau cày bừa ấy,
Mọi khổ giải thoát.”

Bà La Môn đứng im như trời trồng. Những lời của Đức Phật như những tia chớp xé tan màn đêm u tối trong tâm hồn ông. Ông nhận ra rằng vị sa môn này không phải là kẻ ăn xin tầm thường, mà là một bậc đạo sư vĩ đại, người đã tìm ra cách cày ruộng tâm linh để gặt hái quả bất tử. Nước mắt ông bắt đầu lăn dài trên má. Ông vội vàng lấy cái bát bằng đồng, múc đầy cháo sữa nóng hổi, quỳ xuống trước Đức Phật:

“Thưa tôn giả Gotama, xin hãy dùng cháo sữa này. Ngài đúng là người cày ruộng, người cày ruộng bất tử!”

Nhưng Đức Phật lắc đầu nhẹ nhàng:

“Ta không hưởng vật dụng do tụng kệ đem lại. Đây không phải là pháp của bậc có chánh kiến. Chư Phật đều bác bỏ việc tụng hát các bài kệ để nhận lợi dưỡng. Hỡi Bà La Môn, ngươi hãy cúng dường cho người khác.”

Bà La Môn hoang mang:

“Vậy thưa tôn giả, con sẽ cho ai cháo sữa này?”

Đức Phật đáp:

“Này Bà La Môn, ta không thấy ai trên thế giới này, với chư thiên, chư ma, Phạm thiên, hay loài người, có thể tiêu hóa được món cháo sữa này, trừ Như Lai hay đệ tử của Như Lai. Vậy ngươi hãy đổ cháo sữa này trên chỗ không có cỏ xanh, hoặc nhận chìm trong nước không có sinh vật.”

Bà La Môn vâng lời, mang cháo sữa ra một chỗ nước sạch, không có sinh vật, rồi đổ xuống. Kỳ lạ thay, khi cháo sữa chạm mặt nước, nó bắt đầu sôi lên sùng sục, phun khói và bốc hơi dữ dội, giống như một lưỡi cày phơi cả ngày dưới nắng gắt được quăng xuống nước vậy.

Bà La Môn hoảng hốt, tóc gáy dựng đứng. Ông vội vàng chạy đến trước Đức Phật, quỳ xuống, cúi đầu đảnh lễ:

“Thưa tôn giả Gotama, con xin quy y Ngài, quy y Pháp, quy y chúng Tỳ kheo Tăng. Xin cho con được xuất gia với Ngài, được thọ đại giới!”

Đức Phật nhìn ông với ánh mắt từ bi, rồi gật đầu chấp nhận.

Không bao lâu sau, tôn giả Casi Baradva sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần. Và rồi, ngay trong hiện tại, tự mình với thánh trí, ngài chứng ngộ, chứng đạt và an trú cứu cánh phạm hạnh. Vị ấy biết rõ: sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa. Tôn giả Casi Baradva trở thành một vị A La Hán.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy chúng ta rằng, khi đối diện với nghịch cảnh, bị người khác xúc phạm hay từ chối, hãy học theo Đức Phật: tùy thuận, không chống đối, rồi dùng trí tuệ để chuyển hóa tình huống thành cơ hội giáo hóa. Đồng thời, bài pháp về “cày ruộng tâm linh” nhắc nhở mỗi người hãy gieo trồng lòng tin, trí tuệ, và tinh tấn trên mảnh đất tâm của chính mình để gặt hái quả bất tử – sự giải thoát khỏi mọi khổ đau.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang