Người Bắn Cung

Mùng 2 Tết, sân chùa vẫn còn lác đác vài cánh mai rơi sau trận mưa đêm. Trong giảng đường, tiếng chuông ngân vừa dứt, TT. Thích Chân Quang ngồi trên pháp tòa, nhìn xuống hàng Phật tử với ánh mắt ấm áp. Ngài mỉm cười, giọng trầm ấm cất lên giữa không gian yên ắng:

"Năm mới, gặp nhau ai cũng phải cười, ai cũng phải thương yêu nhau. Dù có giận cả năm, ngày Tết vẫn phải nhe răng cười, dù răng chưa kịp trồng cũng cứ cười đã."

Cả hội chúng bật cười. Ngài nhìn quanh, rồi ánh mắt dừng lại ở một hàng ghế cuối, nơi một cụ già đang chắp tay run run:

"Bà con ở xa lên đây thăm chùa, thật là có lòng. Có người mười năm rồi thầy mới gặp lại. Chính cái tình thương đó, cái sự tử tế với nhau, là công thức mà ông bà ta đã khéo léo gói vào ba ngày Tết."

Ngài kể về cái Tết xưa, khi cha ông buộc lòng con cháu phải thương yêu nhau, phải chúc nhau những lời tốt đẹp. Vì thương ai, ta muốn người đó được hạnh phúc. Nhưng thương tất cả mọi người, thì không đủ sức giúp hết, nên niềm thương ấy đọng lại thành lời chúc. Lời chúc là sự bắt chước của tình thương, là cái đà cho cả năm.

Rồi ngài chậm rãi chuyển sang một câu chuyện khác, khiến cả phòng im lặng:

"Người ta hay chúc nhau sức khỏe, giàu sang, con cháu học giỏi, gia đình êm ấm. Nhưng người Phật tử nhìn năm mới hơi khác. Chúng ta nhìn lại năm cũ mình đã tạo được bao nhiêu phước. Vì biết rằng, thời gian là vô thường, mọi thứ đều trôi qua. Có những thứ chết là bỏ lại, nhưng có những thứ mang theo được."

Ngài dừng lại, nhấn mạnh từng chữ:

"Sức khỏe, bệnh tật, trí tuệ, uy lực, tội phước - tất cả đều mang theo qua cõi chết. Người sống khỏe, chết rồi vong linh mạnh. Người bệnh tật, chết rồi vẫn đau. Người có trí tuệ, qua bên kia vẫn khôn ngoan. Cho nên phải quý thời gian, đừng phí một giờ nào."

Giọng ngài trầm xuống, như một lời nhắc nhở:

"Người nào ở không, phí thời gian, là mang tội. Trời Phật không cho sống lâu. Còn người biết quý thời gian, tận dụng làm việc lợi ích, thì dù bệnh hoạn vẫn sống dai."

Rồi ngài bỗng đổi giọng, hào hứng như một người kể chuyện:

"Bây giờ thầy nói về người bắn cung. Trên thế giới có ba hạng người đi săn. Hạng thứ nhất săn thú trong rừng, đeo cung tên, bắn thú về ăn thịt. Hạng thứ hai săn đầu người, tức là săn chất xám, các công ty lớn cho người đi lùng những sinh viên giỏi, những chuyên viên tài năng về phục vụ mình. Còn hạng thứ ba, chính là người đệ tử Phật."

Cả phòng chăm chú lắng nghe. Ngài nói tiếp, giọng đầy khí thế:

"Người đệ tử Phật cũng vác cung, vác tên, nhưng đi vào cuộc đời để tìm người mà bắn. Bắn ai? Bắn những người chưa biết đạo. Thấy ai chưa biết đạo là lắp cung, nhắm tim, bắn một phát chết đi. Bắn trúng là người ta quỳ xuống trước chân lý, trước Phật đài. Đó là mũi tên đạo lý."

Ngài nhìn quanh, cười hiền:

"Bên Tây Phương có giai thoại về thần ái tình, dương cung bắn mũi tên tình yêu vào tim người ta, khiến họ mê nhau suốt đời. Còn chúng ta, bắn mũi tên đạo lý. Bắn trúng một phát, người ta gục ngã liền, quỳ xuống trước lẽ phải. Từ đó họ biết thương người, biết nhường nhịn, biết kính trên nhường dưới."

Ngài chậm rãi, nhấn mạnh từng điều kiện:

"Muốn bắn ai rớt nấy, phải có ba điều. Một là phải giỏi chiếm cảm tình. Đem đạo Phật đến với ai, phải nhã nhặn, khôn khéo, khiêm tốn, thiết tha, quyết liệt. Người ta nói 'thôi tôi không tu', mình đừng nản, cứ bám theo lấy cảm tình. Hai là phải giỏi lý luận. Người ta sẽ vặn vẹo đủ cách, nói 'tu làm gì, tôi hiền rồi', hay 'mấy thầy chùa còn phá phách', mình phải biết đường cãi lại. Muốn giỏi lý luận thì phải nghe pháp nhiều. Nghe nhiều, tự nhiên đụng chuyện gì nói chuyện đó được."

Ngài dừng lại, mỉm cười nhìn cả hội chúng:

"Kể từ hôm nay, mỗi người chúng ta phải phát nguyện trở thành một cung thủ thiện xạ, bách phát bách trúng. Mang cung tên đi vào cuộc đời, ai chưa biết đạo là bắn liền. Bắn cho trúng, bắn cho rớt. Đó là phước lớn nhất, là công đức trực tiếp giáo hóa người chưa biết đạo."

Giọng ngài trầm ấm, như rót vào lòng người nghe một niềm khát khao:

"Hãy là người bắn cung thật xuất sắc. Đừng để mũi tên nào bay vụt qua mà không trúng đích. Vì mỗi mũi tên trúng, là một tâm hồn được thức tỉnh, một cuộc đời được đổi thay."

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở mỗi người Phật tử về phận sự cao quý của mình: trở thành người bắn cung thiện xạ, dùng mũi tên đạo lý để đánh thức những tâm hồn chưa biết đạo. Muốn làm được điều đó, phải trau dồi cả tâm từ (chiếm cảm tình) lẫn trí tuệ (giỏi lý luận), và phải kiên trì, quyết liệt. Công đức giáo hóa trực tiếp là phước lớn nhất, giúp ta vừa làm lợi ích cho đời, vừa tích lũy phước báu cho chính mình trên con đường tu tập.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang