Ngọn lửa trong sa mạc lạnh

Đêm khuya, trong căn phòng nhỏ của chúng tăng, tiếng tụng kinh vừa dứt. Không khí tĩnh lặng đến nỗi tôi có thể nghe rõ tiếng thở đều đều của các huynh đệ xung quanh. Nhưng trong lòng tôi, một nỗi trăn trở cứ quẩn quanh: làm sao để giúp người bạn kế bên – một chú tiểu mới vào chùa – học thuộc được bài kệ đầu tiên?

Tôi nhớ lại những ngày đầu mới vào chúng. Lúc ấy, tôi cũng như bao tăng sinh khác: ăn, học, tu, làm công quả theo sự sắp xếp của quý thầy lớn. Cuộc sống đều đặn, nhưng cái phước thì cứ đều đều, không có gì đặc biệt. Tôi thấy mình như một cái bóng lặng lẽ, không đủ lửa để thắp sáng cho ai.

Rồi một hôm, tôi nhìn thấy một người huynh đệ học mãi không tiến bộ. Cậu ấy cứ ngồi trước cuốn kinh, mắt nhìn đăm đăm, nhưng chữ nghĩa không vào đầu. Tôi không thể chịu được cảnh ấy. Tôi đến bên cạnh, nhẹ nhàng hỏi:

“Chú gặp khó khăn gì à? Có cần tôi giúp không?”

Cậu ấy ngước lên, mắt đỏ hoe:

“Em… em mất căn bản chữ Nho quá. Có cố gắng thế nào cũng không nhớ nổi.”

Tôi ngồi xuống, mở cuốn sách, chỉ cho cậu ấy cách học: “Chú thử học theo kiểu này nè. Mỗi chữ, chú hãy tưởng tượng ra một hình ảnh. Ví dụ chữ ‘tâm’ này, nó giống như một trái tim đang đập. Cứ thế, chú sẽ dễ nhớ hơn.”

Những ngày sau, tôi dành thời gian mỗi tối để kèm cậu ấy. Có hôm, tôi thấy cậu ấy mặc chiếc áo rách, liền lặng lẽ xin thêm một bộ đồ mới từ kho của chùa, đưa cho cậu ấy mà không nói lời nào. Cậu ấy nhìn tôi, mắt ngấn lệ: “Thầy… sao thầy tốt với em quá vậy?” Tôi chỉ cười: “Mình là huynh đệ, giúp nhau là chuyện thường.”

Không chỉ một người. Tôi cứ xoay sở đủ cách để giúp hết người này đến người khác. Có lần, mẹ của một huynh đệ bị bệnh nặng, cần tiền gấp. Tôi không có tiền, nhưng tôi mượn của người quen, rồi đưa cho cậu ấy: “Cầm lấy mà lo cho mẹ. Đừng lo, tôi sẽ trả sau.” Cậu ấy run run cầm số tiền, không nói nên lời. Phần tôi, tôi biết mình sẽ phải làm việc cật lực để trả nợ, nhưng lòng tôi nhẹ nhõm lạ thường.

Nhiều năm sau, tôi gặp lại một vị huynh đệ cũ, người đã đi nước ngoài từ lâu. Trước khi anh ấy lên đường, tôi đến thăm để chào tạm biệt. Anh ấy nhìn tôi, mắt đượm buồn:

“Từ lúc thầy đi khỏi chùa, cái tinh thần gắn bó giữa huynh đệ cứ loãng dần rồi mất hẳn. Chỉ cần có một người như thầy, nó mới lan tỏa được.”

Tôi cúi đầu, suy nghĩ. Đúng vậy, chỉ cần một ngọn lửa nhỏ, nó có thể sưởi ấm cả một vùng. Nhưng nếu không có ai giữ lửa, nó sẽ tắt. Tôi không khoe khoang gì, nhưng tôi mong sao có thật nhiều người như thế – những người biết thương yêu, lo lắng cho huynh đệ bằng cả trái tim, không phải để được phước, mà vì tình đạo tự nhiên.

Chính nhờ lòng thương yêu chân thành ấy, tôi tích lũy được phước báu. Phước ấy hỗ trợ cho tâm linh tôi vững mạnh, để sau này, khi đứng trên bục giảng, tôi có thể truyền được ngọn lửa ấy qua từng câu chữ, lay động lòng người. Nếu một người sống hời hợt, chỉ nghĩ cho mình, thì trái tim họ lạnh giá, không thể sưởi ấm ai.

Chúng ta đang sống trong một sa mạc lạnh lẽo của tình người. Thế giới đau khổ vì thiếu lòng thương yêu. Nhưng nơi đây, thỉnh thoảng lại lóe lên một tia lửa nhỏ. Bổn phận của những người con Phật là thắp lên ngọn đuốc trong lòng mình, để sưởi ấm cuộc đời đang giá băng. Và ngọn lửa ấy, phải bắt đầu từ bây giờ, ngay trong những điều nhỏ nhặt nhất – giúp nhau một tờ giấy, một lời động viên, một bữa cơm ngon nấu cho huynh đệ.

Ý nghĩa câu chuyện

Phước báu là nền tảng quan trọng cho mọi sự tu tập. Không có phước, dù phương pháp nào cũng khó thành công. Phước báu không đến từ những việc lớn lao, mà từ lòng thương yêu chân thành, từ sự quan tâm, giúp đỡ người khác trong đời sống hàng ngày, dù là những điều nhỏ nhặt nhất. Chính lòng vị tha ấy sẽ thắp lên ngọn lửa tâm linh, giúp ta vượt qua mọi chướng ngại trên con đường tu tập.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang