Ngọn lửa thiêu đốt kiết sử

Giữa trưa, nắng như đổ lửa xuống cánh rừng già. Những tán cây cao vút bỗng rung lên bần bật, rồi một tiếng nổ lớn vang trời: một cành khô mục từ trên ngọn gãy gục xuống, kéo theo cả một mảng lá khô. Chỉ trong tích tắc, ngọn lửa bùng lên từ phía chân trời, cuồn cuộn như một con mãng xà khổng lồ, nuốt chửng mọi thứ trên đường đi của nó. Khói đen bốc lên mù mịt, tiếng lửa kêu xèo xèo, tiếng cây gãy răng rắc vang động cả khu rừng.

Giữa biển lửa ấy, một vị tỳ kheo đang ôm bát bước đi. Ngài vừa rời tinh xá, định về chỗ Đức Phật để trình bày rằng pháp môn được trao truyền không hợp với căn cơ của mình. Đã bao tháng ngày trôi qua, ngài ngồi thiền miệt mài, tâm vẫn chỉ lặng lẽ như mặt hồ phẳng lặng, không sao nhập được định sâu. Ngài nghĩ: “Chắc ta không hợp với đề tài này, phải xin Thế Tôn chỉ dạy một pháp môn khác.”

Đang đi, ngài chợt thấy phía trước một vùng trời đỏ rực. Ngọn lửa đã lan tới, bao vây tứ phía. Ngài vội vã chạy lên một ngọn đồi trọc, nơi chỉ còn đất đá khô cằn. Đứng trên đỉnh đồi, nhìn xuống, ngài thấy cả một đại dương lửa đang thiêu đốt khu rừng bên dưới. Những thân cây cổ thụ cao lớn, những bụi rậm rạp rạp, tất cả đều bị ngọn lửa cuốn phăng, chỉ còn lại tro bụi.

Một cảm xúc lạ lùng dâng lên trong lòng ngài. Ngài nghĩ: “Những kiết sử, vô minh, lầm lỗi của ta chất chồng như khu rừng rậm rạp kia. Ước gì chúng cũng bị thiêu đốt sạch như ngọn lửa này!” Ý nghĩ ấy mạnh mẽ đến nỗi, bất chợt, tâm ngài lắng lại, nhập vào định. Cảnh vật xung quanh tan biến, chỉ còn sự tĩnh lặng tuyệt đối.

Ngay lúc đó, giữa làn khói và lửa, Đức Phật hiện ra. Ngài đứng đó, ánh mắt từ bi nhìn vị tỳ kheo, rồi cất tiếng đọc bài kệ:

“Vui thích không phóng dật, tỳ kheo sợ phóng dật, bước tới như lửa hừng, thiêu kiết sử lớn nhỏ.”

Vừa nghe xong, vị tỳ kheo chứng quả ngay tại chỗ, không cần phải quay về xin đổi đề tài như đã định. Ngài hiểu rằng pháp môn Đức Phật trao truyền vốn đã thích hợp, chỉ vì nhân duyên chưa đủ mà thôi. Chính cơn cháy rừng, chính cảm xúc mãnh liệt ấy đã là duyên lành để tâm ngài bừng sáng.

Nhưng mỗi người có một duyên khác nhau. Có một vị tỳ kheo ni theo Phật suốt hai mươi lăm năm, không hề nhập định, không chứng quả. Bà tuyệt vọng, thấy chung quanh ai cũng chứng đạo, còn mình vẫn là phàm phu đau khổ. Trong cơn cùng cực, bà lấy dây vào rừng định treo cổ tự tử. Vừa đưa đầu vào thòng lọng, bỗng nhiên bà chứng quả. Bà rút đầu ra, đọc lên bài kệ: “Hai mươi lăm năm rời bỏ gia đình, sống đời đạm bạc, ta chưa từng được một sát na thanh tịnh. Vậy mà khi đau khổ tột cùng, ta lại chứng được đạo.”

Chuyện ấy nghe lạ, nhưng chỉ riêng bà. Còn có những thiền sư bị bệnh hôn trầm, hay ngủ gục khi ngồi thiền. Họ ra ngồi trên bờ vực thẳm, nơi chỉ cần gục đầu là rơi xuống vực sâu. Nhờ sợ chết, họ tỉnh táo, chiến thắng hôn trầm và chứng đạo. Nhưng cũng có người bắt chước, ra ngồi đó rồi rơi xuống chết. Lịch sử chỉ ghi lại những người thành công, còn những người thất bại thì không ai nhắc đến.

Giống như chuyện mua vé số, người trúng độc đắc thì ai cũng biết, còn bao người mua hoài không trúng thì chẳng ai nói. Chúng ta đừng bắt chước nhân duyên của người khác. Hãy cứ tin tưởng, tu tập vững chắc, chậm rãi mà chắc ăn. Đừng có thòng dây vào cổ.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy chúng ta rằng mỗi người có một nhân duyên tu tập khác nhau, không ai giống ai. Đừng vội nản lòng khi chưa thấy kết quả, cũng đừng bắt chước cách tu của người khác. Hãy kiên trì, tinh tấn, và tin rằng khi nhân duyên đủ, hoa sẽ nở.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang