Ngày Vu Lan Ở Nghĩa Trang Phúc An Viên

Chiều muộn, ánh nắng cuối ngày rải đều trên những hàng mộ đá trắng tinh trong khuôn viên nghĩa trang Phúc An Viên. Gió nhẹ thổi qua bãi cỏ xanh mướt, mang theo mùi thơm thoang thoảng của hoa cúng trên các bàn thờ. Giữa không gian trầm lắng ấy, tiếng chuông chùa Phật Quang ngân vang như mời gọi mọi người dừng lại, lắng lòng.

Thầy Thích Chân Quang đứng trước hàng Phật tử đang quỳ tụng, ánh mắt hiền hậu nhìn quanh quan cảnh. Thầy mỉm cười:

"Kính thưa quý vị, khi về đến Phúc An Viên, tôi có cảm giác... muốn chết vậy đó. Muốn chết tự nhiên thấy chết thấy vui. Cảnh thì đẹp mà được chăm sóc về tâm linh."

Một nụ cười nhẹ lan tỏa trên khuôn mặt những người tham dự. Thầy tiếp tục, giọng trầm ấm:

"Đặc biệt là vào mùa Vu Lan như thế này. Anh Tâm - Tổng Giám Đốc công ty Phúc An Viên - đã chỉ đạo làm một buổi lễ Vu Lan rất hoành tráng, thỉnh quý thầy quý Phật tử về làm lễ chẩn tế, cúng dường phần tâm linh rất chu đáo đàng hoàng."

Thầy quay sang phía người đàn ông mặc áo sơmi trắng đứng bên cạnh bàn thờ lớn:

"Thật hiếm có ai quản lý nghĩa trang mà lại quan tâm đến vấn đề tâm linh sâu sắc đến vậy. Ở đây, vấn đề tâm linh là chu đáo nhất trong cả nước. Đó cũng là công đức của anh Tâm."

Một khoảnh khắc lặng lẽ trôi qua, rồi thầy nói tiếp, giọng bỗng trầm xuống:

"Chúng ta ai cũng sẽ bước vào cõi chết ở rất nhiều kiếp. Mỗi lần chết đi, khi sống trở lại ta lại quên mất những gì đã trải qua ở cõi kia. Nhưng thực sự, thế giới sau cái chết rất phức tạp."

Thầy nhìn quanh, ánh mắt dừng lại ở một người phụ nữ lớn tuổi đang ngồi hàng đầu:

"Khi gặp khó khăn trong nhà, những người có tín ngưỡng thì cầu nguyện thần thánh. Nhưng có những người lại cầu ai? Cầu ông bà, phải không? Nghĩa là ông bà đã chết rồi nhưng họ tin rằng ở cõi kia có thể phù hộ cho mình."

Một người phụ nữ đứng dậy, giọng run run:

"Thưa thầy, đúng ạ. Có những lúc gặp chuyện chẳng lành, con lại kêu: 'Má ơi! Cứu con!'"

Thầy gật gù:

"Vậy thì trong ngày Vu Lan, khi ta làm lễ phá độ gia tiên - tức là cầu siêu, cầu phúc cho ông bà - điều đó có nghĩa là ông bà ta ở cõi kia rất yếu đuối, vất vả, cần con cháu làm lễ cầu siêu. Vậy nhưng khi ta khó khăn, ta lại cầu ông bà cứu mình, như thể ông bà có nhiều năng lực thần lực."

Thầy dừng lại, ánh mắt sâu thẳm:

"Vấn đề nằm ở chỗ: ai có phước lớn thì độ cho người kém phước. Nếu ông bà ta là người có phước lớn, họ lúc nào cũng quan sát con cháu để phù hộ. Có những trường hợp lạ lắm: nhà đó bà ngoại mất, ông nội mất, nhưng con cháu làm ăn lên ầm ầm."

Một người đàn ông trung niênlops reo lên:

"Đúng ạ! Nhà con có ông cố mất rồi, nhưng từ đó gia đình phát đạt không ngừng!"

Thầy mỉm cười:

"Còn có những trường hợp ông bà cha mẹ mất rồi, con cháu vẫn bình thường, chẳng thay đổi gì. Nghĩa là ông bà không đủ phước để phù hộ. Trong trường hợp này, ta không biết ông bà mình sinh về đâu, nên cứ chắc ăn, ta làm lễ để bày tỏ lòng hiếu."

Giọng thầy trở nên ấm áp hơn:

"Nếu ông bà có phước rồi, ta làm lễ thì lại thêm được phước, và ở cõi bên kia ông bà nhìn xuống biết rằng mình là người con có hiếu. Còn nếu ông bà đang khó khăn vất vả, nhờ buổi lễ này mà họ thoát được, đó cũng là cách ta báo hiếu."

Một cơn gió nhẹ thổi qua, mang theo cánh hoa cúc vàng rơi trên bãi cỏ. Thầy tiếp tục, giọng trầm bổng:

"Có một điều rất lạ: Con cháu được hưởng phúc đức của ông bà để lại. Ví dụ như ông bà không giàu nhưng sống có đạo đức, khi ông bà chết đi đầu thai kiếp khác, họ trở thành người giàu sang. Nhưng ở kiếp cũ, dòng con cháu cũng tự nhiên xuất hiện những người tài đức, vẻ vang."

Thầy cầm chặt chiếc micro, ánh mắt nghiêm túc:

"Nhân quả chẻ ra làm hai: một kết quả cho bản thân người đó, một kết quả để lại cho con cháu. Khi người đó chết, đầu thai kiếp khác, họ hưởng phước của mình. Nhưng dòng huyết thống kiếp này vẫn được hưởng đức để lại. Tự nhiên xuất hiện những người tài đức vẻ vang."

Một thiếu nữ trẻ lên tiếng, giọng đầy thắc mắc:

"Thưa thầy, tại sao lại như vậy ạ?"

Thầy gật đầu:

"Vì chiêu cảm giữa nhân quả. Ví dụ, một vị ở cõi trời có phước đức rực rỡ, muốn giúp đời thì phải đầu thai xuống cõi người. Họ dùng thiên nhãn quan sát, tìm gia đình thích hợp - vừa có duyên kiếp xưa, vừa có đức độ cha mẹ ông bà. Và khi đã quyết định đầu thai, đừng ai cản."

Thầy kể tiếp, giọng trầm tư:

"Có những trường hợp lạ lắm: Hai vợ chồng nghèo mà có đạo đức, vừa thích hợp cho một vị từ cõi trên đầu thai xuống. Vị đó nhập thai, người vợ phát hiện có bầu, lo lắng phá thai. Hai vợ chồng uống thuốc, chích thuốc, nhưng thai vẫn lớn, sinh ra đứa con khỏe mạnh bình thường - không giải thích được."

Một người đàn bà ôm chặt đứa con nhỏ ngồi bên, mắt rưng rưng:

"Thưa thầy, đúng vậy ạ. Con từng sợ lắm, nhưng cuối cùng đứa bé vẫn bình an ra đời."

Thầy nhìn người phụ nữ, ánh mắt hiền từ:

"Và sau đó, khi ông bà cha mẹ mất, đầu thai kiếp khác sung sướng. Nhưng bên này, đứa con từ cõi trên xuống trở thành người rất vẻ vang."

Nhạc hiệu đám tang vang lên từ loa nhỏ somewhere, như nhắc nhở mọi người về sự hữu hạn của kiếp người. Thầy tiếp tục:

"Có lần, hai vợ chồng đến gặp tôi, nói: 'Thầy ơi, tụi con muốn có đứa con, thầy chú nguyện cho con có đứa con.' Nhưng chú nguyện cho người ta có con lại khổ lắm, vì mình gieo nhân, mình tái sinh trong luân hồi."

Thầy lắc đầu, nụ cười thoáng qua:

"Tôi hỏi: 'Giờ muốn đứa con thế nào?' Họ nói: 'Dạ, con muốn đứa con thêm vui với anh chị em.' Tôi bảo: 'Tâm nguyện này chết đó. Tâm hẹp quá thì vong đầu thai vào gia đình toàn là vong tầm thường. Sinh ra nó vui chơi tầm bậy, nửa lớn phiền lắm.'"

Một tràng cười nhẹ vang lên, rồi thầy nghiêm mặt:

"Đã là người Phật tử biết đạo, cầu thì phải cầu đứa con nào sinh ra là con người có lợi cho đời."

Trời chiều dần ngả màu cam, ánh đèn Lung linh trên bàn thờ bắt đầu tỏa sáng. Thầy nói tiếp:

"Vì vậy, khi ta cảm thấy cuộc đời có nhiều may mắn, hãy hiểu rằng ta được hưởng phúc ông bà cha mẹ để lại. Việc bày tỏ lòng hiếu với ông bà là đạo đức cần thiết, đừng bao giờ quên."

Thầy nhìn quanh, ánh mắt nghiêm trang:

"Đạo đức xã hội bắt đầu từ lòng hiếu. Con người không có lòng hiếu với cha mẹ thì đừng mong có đạo đức gì khác."

Thầy lấy ví dụ sinh động:

"Giờ có thanh niên nói với bạn gái: 'Anh thương em nhất trên đời, anh sẽ phụng sự cho em cả cuộc đời.' Nghe câu đó, biết ngay người này nói bậy. Vì sao? Vì còn lúc nào lo cho cha mẹ anh? Nếu anh nói lo hết cho em cả cuộc đời là bất hiếu."

Một cô gái trẻ bật cười, rồi đỏ mặt khi thầy quay sang:

"Còn ai tỏ tình kiểu này được: 'Anh rất yêu em, anh sẽ dành một phần ba cuộc đời để lo cho em.' Thằng đó thiệt, thương được. Hỏi vậy còn hai phần ba làm gì? Anh còn lo cho chùa Phật Quang, còn đi Phúc An Viên cầu siêu cho ba mẹ, còn lo cho đất nước. Thằng đó nói đúng, thương được."

Những tràng vỗ tay vang lên, thầy mỉm cười rồi nghiêm túc trở lại:

"Tuy nhiên, trong ảnh hưởng phúc đức ông bà để lại, đừng tư tưởng cực đoan. Đừng nghĩ chỉ có dòng họ của mình ảnh hưởng lên mình tất cả. Vì sự luân hồi sinh tử nó loãng dần, loãng dần ảnh hưởng của dòng họ."

Thầy dừng lại, giọng trầm buồn:

"Gần ta nhất là cha mẹ, ông bà nội ngoại, ông bà cố. Nhưng lên cao nữa thì những vị đó đầu thai mất hết. Vì vậy trong đạo Phật không cho quỳ lại tôn sùng, thờ phượng cầu xin ở những đền miếu. Vì những ông thần ở đền trong thời gian cũng đi đầu thai mất hết, đền không còn linh thiên nữa."

Một người đàn ông lẩm bẩm:

"Vậy sao nhiều người vẫn vào đền miếu lạy cầu xin ạ?"

Thầy đáp, giọng dứt khoát:

"Đó là mê tín. Vì họ không hiểu rằng mấy vị đó không phải là thánh, đã đầu thai mất cả rồi. Phật dạy chỉ những vị thánh bất tử, không còn bị luân hồi sinh tử, mới đáng để cúng dường, bái lạy, cầu xin."

Tiếng chuông chùa lại vang lên, như một lời nhắc nhở. Thầy nói tiếp:

"Tuy nhiên, trong luật cuộc sống, có yếu tố chi phối ta là huyết thống. Những người cùng huyết thống tự nhiên gợi cho ta tình yêu mến. Đây là bản năng tự nhiên, quy luật tự nhiên."

Thầy nhìn một gia đình ngồi cạnh nhau, ánh mắt dịu dàng:

"Nhưng huyết thống có thể bị phá vỡ bởi những người kém đạo đức, tham sân quá, phụ tình huyết thống, xử ác độc với nhau. Có những anh chị em dành gia tài, đánh giết nhau. Lúc đó huyết thống không còn gợi lên tình cảm vì lợi lộc, tham sân phá vỡ bản năng."

Thầy tiếp tục, giọng trầm bổng:

"Nhưng cũng có những người đạo đức vượt qua hàng rào huyết thống. Ví dụ bạn bè cùng lớp, đồng đội trong chiến đấu, đồng nghiệp qua thăng trầm, hay đặc biệt là đồng đạo đồng tu. Tình đồng đạo đặt trên nền tảng đạo đức, gắn kết rất mạnh."

Một người đàn ông mặc áo cà sa gật gù:

"Thưa thầy, đúng vậy ạ. Con tu cùng đạo hữu ở chùa Phật Quang, thấy yêu thương nhau như ruột thịt."

Thầy mỉm cười:

"Và đặc biệt nhất là đạo đức từ bi Phật dạy, ta không cần đồng gì hết vẫn yêu thương được tất cả chúng sinh. Đó là đạo đức vô hạn, vượt qua ranh giới huyết thống."

Ánh hoàng hôn buông xuống, đèn neon bật sáng rực rỡ trên các hàng mộ. Thầy nói về yếu tố thay đổi dòng họ:

"Cái phước của dòng họ bị thay đổi bởi những người con dâu cưới vào. Nếu lừa được người con dâu có đức, nó góp thêm phước cho dòng họ đó, dòng họ hưng thịnh lên."

Thầy nhìn một người phụ nữ trung niên:

"Vì vậy, ông bà mình ngày xưa nói cưới vợ cưới dâu cho con cái rất cẩn thận, vì đạo lý đó. Người con dâu phải biết đi Phúc An Viên làm lễ Vu Lan, phải biết đi chùa tu tập."

Người phụ nữ đáp, giọng rắn rỏi:

"Thưa thầy, con cũng bảo con trai con: nếu không tìm được người con dâu biết tu, thà cho nó ế, đừng lấy vợ!"

Thầy gật đầu khen ngợi:

"Và để duy trì đạo đức dòng họ, yếu tố chính là giáo dục con cháu. Cha mẹ phải tu tập, thực hành trước. Thứ nhất là niềm tin hiểu về luật nhân quả. Thứ hai là lòng yêu thương dù không huyết thống. Thứ ba là khiêm hạ, đừng kiêu ngạo tự phụ."

Đêm đã buông xuống, buổi lễ sắp kết thúc. Thầy nhìn quanh, ánh mắt ấm áp:

"Trời đã chiều, điện thì hồi hộp sợ tắc, bụng thì cũng đói, lễ cũng đã viên mãn. Mùa Vu Lan đang đến, với tấm lòng của anh Tâm - Tổng Giám Đốc Phúc An Viên, chúng ta có mặt ở đây trong không khí xinh xắn dễ thương. Buổi lễ Vu Lan hôm nay đã viên mãn."

Thầy mỉm cười, giọng vui vẻ:

"Bây giờ chúng ta sẽ chuẩn bị ăn cơm chiều. Cơm này do anh Tâm đãi, quý cô ở chùa Phật Quang gia công nấu nướng. Ba người góp phần: anh Tâm mời, chùa Phật Quang nấu, chúng ta ăn. Tôi kính chúc tất cả quý vị một mùa Vu Lan hạnh phúc mãi mãi!"

Nhạc cầu siêu vang lên, nhẹ nhàng mà sâu lắng, hòa quyện với tiếng gió thổi qua hàng cây. Mọi người đứng dậy, ánh mắt long lanh, lòng tràn đầy niềm an lạc.Buổi lễ đã kết thúc, nhưng bài học về lòng hiếu thảo, về nhân quả huyết thống, sẽ ở lại trong lòng mỗi người lâu dài.

Ý nghĩa câu chuyện

Con cháu và tổ tiên có mối quan hệ nhân quả sâu sắc: người sống được hưởng phúc đức người chết để lại, còn người chết cần sự cầu siêu của con cháu. Lòng hiếu thảo không chỉ là đạo đức cá nhân mà còn là nền tảng cho mọi đạo đức khác. Mỗi người nên tu tập, sống đạo đức để phúc đức dòng họ được duy trì và phát triển.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang