Nắm Kẹo Và Thói Quen Ngắm Trăng

Đêm trăng tròn tỏa ánh bạc xuống sân chùa, bóng cây xoài khô khẳng khiu in lên nền đất như một bức tranh mờ ảo. Gió đồng lùa qua kẽ lá mang theo mùi rơm rạ thoang thoảng. Một chú tiểu mới tu không lâu, tay bỏ sẵn một nắm kẹo trong túi áo, rón rén bước ra hiên. Cậu mở gói, đưa viên kẹo vào miệng, vị ngọt tan ra, rồi vừa nhai vừa ngẩng mặt lên trời, môi lẩm nhẩm vài câu thơ chưa thành hình. Dáng đi lửng thửng, chân bước nhịp nhàng như người thong dong ngoài bờ ruộng thuở chưa xuất gia.

Thời còn ở nhà, cứ chiều tà là cậu bỏ kẹo trong túi, đi lơ thơ ngoài đồng vừa ăn vừa ngâm thơ, chẳng ai ngăn cản. Vào chùa, thói quen cũ âm thầm sống lại. Những lúc rảnh, cậu lại lén hốt nắm kẹo, đi ra vừa nhai vừa dòm trời trăng, tưởng mình đang thảnh thơi. Nhưng đạo tràng cần nghiêm túc, thời giờ tu học quý như vàng, nên cái tật này là vật cản.

Một buổi tối, thầy đi qua hành lang, thấy chú tiểu đang đi dòn trời dòn trăng, miệng lảm nhảm. Thầy dừng lại, giọng từ tốn: “Con đừng có làm như vậy nữa. Người tu thời gian không nhiều, phải dùng để tăng tiến đạo tâm, học giáo lý chứ đừng lơ thơ lẩn thẩn.” Chú tiểu ngậm kẹo, mặt hơi đỏ, tay sờ vào túi: “Thầy ơi, con chỉ đi choi vui chút thôi, có sao đâu.” Thầy lắc đầu: “Vui chi mà giống kẻ mất niệm, con bỏ ngay đi.” Trong bụng chú tiểu xốn xang: “Trời đẹp, trăng sáng, đi dạo có tội gì, sao thầy cấm đoán?” Sự khó chịu trào lên vì ý riêng bị đụng chạm.

Thầy bảo tiếp: “Con mang kẹo đó vứt đi, về phòng niệm Phật đi.” Chú tiểu líu ríu: “Dạ, nhưng con đang thèm ngọt…” Thầy nghiêm nét: “Thèm vị gì thì bỏ, tu là diệt dục. Con vâng lời thầy không?” Chú tiểu nhìn nắm kẹo, rồi nhìn ánh mắt thầy, thầm nhủ: “Nếu mình không nghe, thầy buồn, mình cũng chẳng sửa được tánh.” Cậu thưa: “Dạ con vâng, con bỏ liền.” Thầy gật: “Tốt, về tụng kinh đi, đừng để thói cũ lôi lại.” Chú tiểu lấy kẹo ra, bỏ vào thùng rác, bước về phòng, dù chân còn muốn đi tiếp vài bước dưới trăng.

Đêm đó, nằm trên chiếu, chú tiểu nhớ lại tiếng thầy dặn. Cậu thử bắt chước hạnh nhu thuận: mỗi lần muốn ra sân, lại tự nhắc “thầy bảo đừng, mình ở lại niệm Phật”. Sự giằng xé trong lòng dần lắng, như cái tôi bị bẻ gập. Sáng hôm sau, thầy thấy cậu ngồi tụng kinh sớm, mỉm cười: “Thấy chưa, vâng lời là con hết tật cũ.” Chú tiểu thưa: “Con cũng thấy lạ, không đi ngắm trăng mà lòng nhẹ hơn.”

Từ ngày đó, chú tiểu bỏ hẳn nắm kẹo và thói ngắm trăng lẩm nhẩm. Khi thầy dặn việc gì, cậu làm ngay. Lớn lên chút, thầy gửi đi học, dặn: “Con ráng học giỏi, đừng phụ công thầy.” Cậu vâng lời, không dám chảnh, siêng năng cả tu lẫn học. Về sau thầy sai đi thuyết pháp, đi bố thí, cậu đều vui vẻ nhận làm. Nhờ nền tảng nhu thuận từ hồi bỏ nắm kẹo mà cậu mở được vô số công hạnh, không còn vật vướng ban đầu.

Cuộc đời tu của chú tiểu năm nào giờ đã vững, mỗi khi có đệ tử mới mang tật cũ, cậu lại kể chuyện nắm kẹo dưới trăng để khuyên: vâng lời thầy là bước đầu sửa mình. Chùa nhờ những người biết nghe mà thanh tịnh, dù không có hình phạt nào cả.

Ý nghĩa câu chuyện

Hạnh nhu thuận giúp người tu bỏ ngay những thói quen xấu khi thầy chỉ dạy, vì có sẵn tâm vâng lời nên lời dạy thấm sâu, mở đường cho các công hạnh khác. Thiếu vâng lời, tánh xấu dễ sống lại và làm mất cơ hội tích lũy đạo đức.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang