Mùi vị của lưỡi kiếm Banzo

Mặt trời vừa lặn sau dãy núi Futara, để lại vạt nắng đỏ quạch vương trên thềm đất của một ngôi nhà gỗ cũ. Gió núi rít qua kẽ cửa, mang theo mùi cỏ khô và tiếng côn trùng kêu vạc vạc trong bụi rậm. Matazuro đứng sững sờ giữa sân, bàn tay phải còn nắm chặt cán túi vải đựng vài bộ đồ cũ, mồ hôi lạnh rịn trên thái dương. Chàng vừa leo bộ từ chân núi lên, quãng đường dốc đứng gần hai canh giờ khiến đôi chân run lẩy bẩy. Trong lòng chàng bùng lên một khao khát cháy bỏng: phải trở thành một kiếm sư vĩ đại như cha, bằng không cuộc đời này coi như bỏ đi.

“Con không thể chờ lâu đến thế. Con sẽ vượt qua bất cứ khó nhọc nào nếu thầy dạy con!”

Ba năm trước, tại quê nhà, cha chàng — một kiếm sĩ lừng danh từng hạ gục vô số đối thủ, khiến bao người kiêng nể — đã lắc đầu với con trai mình. Ông nhìn đôi bàn tay còn vụng về của Matazuro mà phán: tài nghệ của con quá tầm thường, khó làm thầy, ông từ chối dạy. Cú sốc ấy nhen nhóm trong chàng một sự phản kháng. Chàng bỏ nhà, lặn lội tìm đến núi Futara, nơi danh tiếng của kiếm sĩ Banzo vang xa khắp xứ. Suốt hành trình, chàng tự nhủ: chỉ cần gặp được thầy giỏi, chuyện luyện kiếm chẳng thể lâu. Thế nhưng, khi đứng trước Banzo, chàng chưa kịp mở lời khoe tài, ông thầy già đã phán xét y như cha chàng: chàng không đủ điều kiện.

Matazuro cảm thấy tim mình thắt lại, hai hàm răng nghiến chặt đến mức hơi đau. Chàng vội vàng bước tới, giọng lạc đi vì nóng ruột:

“Thưa thầy, nếu con luyện tập chuyên cần thì con phải mất bao nhiêu năm để trở thành kiếm sư?”

Banzo liếc nhìn, giọng phẳng lặng:

“Cả quãng đời còn lại của anh.”

Chàng nghiến tay vào túi vải đến mức gân xanh nổi lên, lồng ngực phập phồng. Cha chàng đã già, cần chăm sóc, lẽ nào mình phải vất vưởng cả đời trên núi? Chàng hối hả hỏi tiếp, giọng như kẻ đang chìm vớ vẩn:

“Nếu con là người hầu hạ giúp việc cho thầy, thì mất bao lâu?”

Banzo hơi dễ dãi:

“Có lẽ mười năm.”

Matazuro như bắt được phao, nhưng vẫn thấy quá dài. Chàng nhắc đến cha già yếu, xin luyện chuyên cần hơn nữa. Banzo bỗng trầm giọng:

“Ồ, có lẽ ba mươi năm.”

Chàng sững sờ, tròn mắt:

“Sao thế? Trước thầy bảo mười năm, bây giờ ba mươi năm?”

Banzo đáp, mặt không chớp:

“Anh quá nóng nảy, muốn đạt kết quả nhanh như anh thì ít khi học nhanh được. Ở lại đây với ta năm năm, có thể xong.”

Cuối cùng Matazuro hiểu mình đang bị trách vì thiếu kiên nhẫn. Chàng cắn môi, gật đầu quẹt nước mắt:

“Hay lắm, con đồng ý.”

Từ đó, ngày này qua ngày khác, Matazuro không bao giờ nghe một lời nào về kiếm thuật, cũng chẳng được đụng tới thanh kiếm. Chàng mỗi sáng thức dậy lúc gà gáy, ra nấu cơm cho thầy, rửa chén bát, dọn giường, quét sân, quét nhà, săn sóc vườn. Ba năm trôi qua, vạt nắng trên thềm đã đổi màu nhiều lần, nhưng lưng chàng vẫn cúi xuống rác lá. Nghĩ đến tương lai mịt mù, anh ta buồn thúi ruột, vai trùng xuống, nhưng không dám than nửa lời.

Rồi một hôm, khi chàng đang quỳ giặt bát bên giếng, Banzo bò đến sau lưng, chém một đường kiếm gỗ rớt ngay sát gáy làm tóc gáy dựng đứng. Sáng hôm sau, lúc chàng đang nấu cơm, thình lình Banzo nhảy xổ tới chém tiếp. Từ đó, ngày đêm chàng phải phòng thân những cú đánh bất ngờ. Banzo gằn giọng:

“Lúc nào cũng phải nghĩ đến mùi vị lưỡi kiếm, không lơ đễnh một phút!”

Matazuro thở dài, lau mồ hôi:

“Con hiểu rồi, mỗi bước đi con đều canh chừng.”

Thầy gật:

“Phải thế mới thành kiếm đạo, chứ không phải kiếm thuật hời hợt.”

Chàng bỗng nhận ra: những năm quét lá chính là luyện tâm tĩnh lặng. Mỗi phút không quên thế thủ, chàng học rất nhanh, miệng thường nở nụ cười với thầy. Banzo thấy vậy, mỉm cười hài lòng. Không bao lâu, Matazuro trở thành kiếm sĩ vĩ đại nhất nước, tiếng tăm lừng lẫy khắp nơi.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy rằng người cầu học cần lòng kiên nhẫn, không nóng nảy vội vàng; đồng thời phải giữ tỉnh giác chánh niệm mọi lúc như luôn đề phòng lưỡi kiếm bất ngờ, để chuyển thuật thành đạo và thắng được phiền não.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang