Mục Đích Cuộc Sống

Ánh đèn hội trường dịu lại. Tiếng xì xào của hơn trăm người im bặt khi vị thầy bước lên bục. Đầuicropped phía dưới là những khuôn mặt lãnh đạo trẻ tuổi, áo vest phẳng phiu, ánh mắt sắc bén của người quen đưa ra quyết định. Trên hàng ghế đầu, một vị đại diện từ Hàn Quốc ngồi thẳng lưng, trông rất trang trọng.

"Chào mọi người. Trước tiên, ta có một câu hỏi." Vị thầy nói, giọng trầm nhưng vang. "Sống để làm gì?"

Một thoáng im lặng. Rồi vài người đưa mắt nhìn nhau, kẻ thì nhún vai, kẻ thì mỉm cười e ngại.Câu hỏi quá lớn, quá đột ngột, giữa một buổi học về kỹ năng lãnh đạo.

"Có hai sự lựa chọn," vị thầy nói tiếp, không để sự im lặng kéo dài. "Một là: Sống để tìm hạnh phúc cho mình. Hai là: Sống để tìm hạnh phúc cho mọi người."

Trong hội trường, hầu như ai cũng chọn option thứ hai. Có ai dám nói trước đám đông là mình sống chỉ vì bản thân? Nhưng vị thầy mỉm cười, ánh mắt như xuyên thấu. "Khi không có ai, ta nằm một mình trên chiếc võng đưa, hay ngồi trong góc phòng tối đọc sách... lúc đó, option nào mới thực sự là của lòng mình?"

Một cảm giác khó tả len lỏi trong lòng nhiều người. Đúng vậy, giữa đêm khuya, khi chỉ còn mình ta với ta, option nào mới thật sự được chọn?

Nếu ta chọn đi tìm hạnh phúc cho riêng mình, ta đã gieo xuống cuộc đời một hạt giống. Sau này nó sẽ ra hoa, ra quả... mà ai ăn vào, người đó sẽ gặp rủi ro. Nhưng nếu ta chọn đi tìm hạnh phúc cho mọi người, chấp nhận cuộc sống vất vả, hy sinh hơn, thì hạt giống đó sẽ ra hoa quả... người ăn vào sẽ khỏe khoắn và thư thái.

Đó là bắt đầu. Câu chuyện về mục đích sống, vị thầy giải thích, sẽ dẫn dắt ta suốt cuộc đời, đến tận lúc nhắm mắt. Có người cả đời lo kiếm tiền, tìm địa vị, cuối cùng vẫn chỉ là tìm kiếm một dạng hạnh phúc cho riêng mình. Và nếu mục đích ban đầu đã sai, thì mọi bước đi sau đều sẽ lệch hướng. Trong công việc, sự ích kỷ sẽ len lỏi, làm hỏng cả tập thể.

"Và khi mục đích cuộc sống đã đúng," vị thầy nói, "nó sẽ trở thành phẩm chất của người chỉ huy."

Ở đây, vị thầy nhấn mạnh rằng phẩm chất này không tự nhiên có. Nó phải được nuôi dưỡng, giống như một cây con. Từ nhỏ, nó đã được ấn định: Sống vì hạnh phúc mọi người. Lớn lên, nó phải được tưới tẩm bằng những tư duy đúng, những mối quan hệ tốt, những cuốn sách hay. Và phải đề phòng những kẻ "chặt" mất cái cây ấy. Có người đến thuyết phục: "Phải dữ, phải ngang ngang, phải tranh dành mới là khôn!" Lúc đó, người yếu lòng sẽ tin theo, và cái cây lý tưởng sẽ gãy đổ.

"Trong cuộc sống có bốn hạng người," vị thầy nói. "Khôn mà dữ, khôn mà hiền, hiền khờ, và hiền mà khôn. Hạng người lý tưởng là hiền mà khôn. Hiền để mọi người tin cậy, nhưng khôn để làm được việc."

Một lãnh đạo Samsung giơ tay hỏi: "Thưa thầy, vậy thì làm sao để một doanh nghiệp lớn như chúng tôi duy trì được lý tưởng đó trong mọi cấp bậc, từ lãnh đạo đến công nhân?"

Vị thầy gật đầu.Đó là lý do hôm nay ta có buổi này. Đạo đức người lãnh đạo bắt nguồn từ lý tưởng sống của họ. Và lý tưởng đó phải trở thành định hướng cho cả tập thể. Giống như Samsung," vị thầy nhìn vị đại diện Hàn Quốc, "tại sao thành công? Vì không có "anh hùng cá nhân" nào cả. Họ hợp tác, lắng nghe khách hàng, và giúp đỡ nhau. Không ai biết tên lãnh đạo duy nhất, vì thành công là của tập thể. Đó chính là tinh thần "vì mọi người".

Giọng vị thầy trở nên nhẹ nhàng hơn, như kể một câu chuyện khác. "Kinh doanh cũng vậy. Có những công ty, khi mới bắt đầu, họ phục vụ miễn phí, cho không. Ví dụ như Google. Họ cho cả thế giới dùng công cụ tìm kiếm miễn phí. Rồi cả thế giới "mắc nợ" họ, và tự nguyện đi theo. Đó là nhân quả. Cho trước, nhận lại sau. Không tính toán ích kỷ ở bước đầu."

Hội trường im lặng. Mọi người đang suy nghĩ về "nhân quả" trong kinh doanh, điều mà sách vở quản trị hiếm khi đề cập.

"Và," vị thầy nói, "đó cũng là cách để giữ gìn đạo đức trong công việc. Khi ta còn nhớ lý tưởng sống là "vì mọi người", thì trong công việc, ta sẽ ưu tiên lợi ích tập thể lên trước lợi ích cá nhân. Ngay cả khi ta đang là một nhân viên nhỏ, ta cũng sẽ giúp đỡ đồng nghiệp trước khi nghĩ đến thành tích của mình."

Buổi chia sẻ kéo dài hơn ba giờ. Khi ánh đèn hội trường bật sáng trở lại, nhiều người đứng dậy, ánh mắt vẫn còn suy tư. Vị đại diện Hàn Quốc bắt tay vị thầy, nói điều gì đó bằng tiếng bản địa, rồi dịch lại: "Ông ấy nói, đây là điều Samsung luôn cố gắng, nhưng đôi khi vẫn quên. Cảm ơn thầy."

Một nữ lãnh đạo trẻ bước ra ngoài, dừng lại ở hành lang. Cô nhìn lên bầu trời đêm, trong đầu vẫn vang vọng câu hỏi: "Sống để làm gì?" Lần này, cô biết câu trả lời không chỉ dành cho riêng mình nữa.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện "Mục Đích Cuộc Sống" là lời nhắc nhở rằng mọi thành công trong sự nghiệp và cuộc sống đều bắt nguồn từ mục đích sống đúng đắn: sống để tìm hạnh phúc cho mọi người, thay vì chỉ cho bản thân. Khi mục đích ban đầu đã "đúng", nó sẽ trở thành nền tảng đạo đức, hình thành phẩm chất của người lãnh đạo thực sự - người "hiền mà khôn". Từ đó, trong công việc và kinh doanh, họ sẽ biết đặt lợi ích tập thể lên trước, biết "phục vụ trước, nhận lại sau" theo đúng quy luật nhân quả, dẫn dắt tập thể đi đến thành công bền vững.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang