Một Xu Qua Sông

Giữa trưa hè oi bức, tiếng ve kêu râm ran trên những tán cây ven bờ sông. Dòng nước đục ngầu chảy xiết, mang theo phù sa đỏ quạch. Một vị thiền sư già, dáng người gầy guộc, tay chống cây gậy tre đã mòn nhẵn, đứng lặng lẽ chờ đò. Ông không hề có vẻ vội vã, chỉ nhẹ nhàng quan sát dòng chảy như đang chiêm nghiệm một quy luật tự nhiên.

Bỗng nhiên, từ phía bên kia bờ, một bóng người lướt tới nhanh chóng. Đó là một nhà pháp thuật với bộ trang phục sặc sỡ, ánh mắt đầy vẻ kiêu hãnh. Hắn ta dừng lại trước mặt vị thiền sư, giọng nói vang lên đầy thách thức:

"Thầy đứng đây làm gì?"

Vị thiền sư mỉm cười hiền hậu, đáp lời:

"Tôi chờ đò để qua sông."

Nhà pháp thuật nhíu mày, dường như thấy khó hiểu với sự bình thản ấy. Hắn hỏi tiếp:

"Thầy tu hành bao lâu rồi?"

"Dạ, tôi tu được năm mươi năm,"

vị thiền sư trả lời chân thành.

Nghe vậy, nhà pháp thuật bật cười khẩy, một nụ cười chứa đựng sự thương hại xen lẫn khoe khoang:

"Ồ! Thầy tu đến năm mươi năm mà vẫn phải chờ đò mới qua được sông sao? Thầy coi tôi này!"

Dứt lời, hắn hít một hơi thật sâu, toàn thân bỗng trở nên nhẹ bẫng. Chỉ trong tích tắc, hắn cất mình bay vút lên không trung, lướt qua mặt nước phẳng lì như một cánh chim, rồi hạ cánh xuống bờ bên kia một cách uy nghi. Hắn ngoảnh đầu lại, gọi vọng sang:

"Qua đây chơi đi thầy!"

Vị thiền sư vẫn đứng nguyên tại chỗ, ánh mắt không chút dao động. Ông nhìn sang bờ bên kia, nơi nhà pháp thuật đang đắc ý, rồi cất giọng hỏi lại, giọng nói trầm ấm nhưng sắc bén:

"Thầy tu bao lâu rồi?"

Nhà pháp thuật vỗ ngực, tự hào đáp:

"Tôi chỉ tu ba mươi năm thôi, nhưng đã có thể bay qua sông."

Lúc này, vị thiền sư mới chậm rãi rút từ trong túi áo ra một đồng xu nhỏ, ném xuống đất kêu "keng" một tiếng rõ mồn một. Ông nói, mỗi chữ đều thấm đẫm triết lý:

"Vậy thì tôi chỉ cần bỏ ra một đồng xu để thuê đò qua sông. Còn thầy, mất ba mươi năm khổ luyện để đạt được điều mà một đồng xu giải quyết được trong vài phút."

Câu nói ấy như một gáo nước lạnh dội vào cái tôi kiêu hãnh của nhà pháp thuật. Hắn đứng chết trân, không còn dám khoe khoang nữa. Vị thiền sư bước xuống thuyền, để lại sau lưng bài học đắt giá về sự đánh đổi thời gian và bản chất của năng lực.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện phản kháng lại việc tôn sùng phép lạ và thần thông. Nó cho thấy rằng nhiều khi những khả năng siêu phàm (phép lạ) lại kém hiệu quả và tốn kém hơn rất nhiều so với những phương tiện bình thường (một đồng xu). Việc chạy theo phép lạ dễ khiến con người quên đi luật nhân quả, ỷ lại vào thế lực bên ngoài thay vì nỗ lực xây dựng cuộc sống bằng chính đôi tay và trí tuệ của mình.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang