Một tách trà đầy

Buổi chiều cuối thu, ánh nắng vàng nhạt xuyên qua khung cửa sổ nhỏ, chiếu lên những tia bụi lơ lửng trong không gian tĩnh lặng. Thiền sư Nan In ngồi trước bàn trà, tay thon dài nâng ấm trà bằng gốm nung, hơi nóng bốc lên mờ mờ. Trước mặt ngài là một vị giáo sư đại học – người đàn ông trung niên với cặp kính dày, bộ vest đen nghiêm chỉnh, gương mặt đầy tự tin và kiêu hãnh.

Vị giáo sư đã dành nhiều năm nghiên cứu sách vở, triết học, khoa học. Ông đến đây với một tâm thế: muốn tìm hiểu thiền, nhưng cũng muốn chứng tỏ rằng những kiến thức uyên bác của mình có thể soi sáng mọi lẽ huyền bí. Ông tin rằng mình chỉ cần nghe qua vài lời là có thể nắm bắt được tinh túy của thiền.

Thiền sư Nan In không nói lời nào. Ngài nhẹ nhàng rót trà vào tách của khách. Dòng nước xanh trong chảy đều, tiếng róc rách vang lên trong căn phòng yên tĩnh. Khi tách trà đã đầy đến miệng, ngài vẫn tiếp tục rót. Nước trà tràn ra, chảy loang trên mặt bàn gỗ, thấm ướt cả khăn trải.

Vị giáo sư ngồi nhìn, ban đầu còn cố giữ bình tĩnh, nhưng khi nước trà bắt đầu nhỏ giọt xuống nền nhà, ông không thể kiềm chế được nữa. Ông thốt lên, giọng có phần bực dọc:

“Đầy quá rồi! Xin đừng rót nữa!”

Thiền sư Nan In dừng tay, đặt ấm trà xuống, mắt nhìn thẳng vào vị giáo sư. Ngài nói, giọng trầm ấm mà thấm thía:

“Giống như cái tách này, ông cũng đầy ấp những quan niệm, những tư tưởng của ông. Làm sao tôi có thể bày tỏ thiền cho ông được, trừ phi ông cạn cái tách của ông trước.”

Vị giáo sư sững sờ. Ông nhìn dòng nước trà đang chảy trên bàn, rồi nhìn vào lòng mình. Ông chợt nhận ra rằng suốt bao năm qua, ông đã ôm ấp quá nhiều kiến thức, quá nhiều định kiến, đến nỗi không còn chỗ trống nào để đón nhận điều mới mẻ. Ông cúi đầu, im lặng hồi lâu.