Một lạy Phật sống, phước gấp triệu lần

Giữa buổi pháp thoại, cả hội chúng đang lắng nghe trong im lặng. Bên ngoài, nắng chiều xuyên qua kẽ lá, rọi xuống sân chùa những vệt sáng lung linh. Trong giảng đường, trước tượng Đức Phật uy nghi, vị thầy dừng lại một nhịp rồi cất tiếng:

“Các con có bao giờ tự hỏi, vì sao mình phải tôn kính Phật? Lòng tôn kính ấy, nó là cái gì?”

Hội chúng im phăng phắc. Nhiều người cúi đầu, lòng bâng khuâng. Thầy chậm rãi giảng giải: tình cảm không thể định nghĩa bằng ngôn ngữ. Cũng như tình thương, lòng kính trọng chỉ có thể nhận ra qua biểu hiện. Khi gặp người mình kính trọng, ta xúc động, dâng trào. Ta muốn cúi đầu, muốn quỳ xuống, muốn lắng nghe, muốn vâng lời. Đó là bốn dấu hiệu của lòng kính trọng.

Thầy kể về một người bị tai nạn trên đường. Một người dừng lại, gọi xe đưa vào bệnh viện, rồi nghĩ rằng thế là xong. Nhưng có người khác, sau khi đưa nạn nhân vào viện, còn tìm cách liên lạc gia đình, hỏi xem họ giàu nghèo ra sao, có khó khăn gì không, rồi tìm cách giúp đỡ tận nơi tận chốn. “Người đó đạo đức hơn ta rất nhiều,” thầy nói, “nên ta kính trọng họ.”

Thầy nhấn mạnh: người ta kính trọng là người hơn mình về tài năng hoặc đạo đức. Nhưng trong thâm sâu, đạo đức khiến ta kính trọng nhiều hơn. Thầy trích lời nhà thơ Đức: “Đứng trước một bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu; nhưng đứng trước một trái tim vĩ đại, tôi quỳ xuống.”

Rồi thầy kể về một người thích âm nhạc. Khi nghe giới thiệu một người là tiến sĩ âm nhạc, người ấy ngơ ngác chẳng hiểu gì, nên chẳng kính nể. Còn thầy, vì biết thế giới âm nhạc mênh mông, hiểu rằng mình chỉ đứng ngoài cổng, nên khi nghe đến tiến sĩ âm nhạc, thầy nể phục ngay. “Sự kính trọng đến từ sự hiểu biết về khoảng cách giữa mình và người kia,” thầy nói. “Người ngu si không kính trọng ai, vì họ không thấy được cái hay của người khác.”

Thầy dừng lại, nhìn quanh, rồi hỏi: “Hai người ngang tài nhau, có kính trọng nhau không?” Hội chúng lắc đầu. “Họ thường ghen tỵ với nhau. Nhưng hai vị hòa thượng cùng đạo hạnh cao vời, họ có kính trọng nhau không?” Mọi người gật đầu. Thầy giảng: người có đạo đức luôn nghĩ người khác hơn mình, nên họ kính trọng nhau. Còn người xấu thì chẳng kính trọng ai trên đời. “Nhìn vào lòng kính trọng của mình, ta biết mình có đạo đức hay không.”

Thầy kể tiếp về nhân quả của lòng kính trọng. “Khi ta kính trọng ai, ta dần thành tựu điều đó. Kính trọng thầy giáo, ta thành thầy giáo giỏi. Kính phục nhà bác học, ta dễ thành nhà khoa học. Kính trọng người có tâm từ bi, ta dần trở nên từ bi.” Thầy kể về một ông thư ký trong chùa kiếp xưa, có gương mặt rất xấu. Vị sư phụ dạy ông sám hối bằng cách lạy Phật Dược Sư và chiêm ngưỡng dung nhan tám mươi vẻ đẹp của Phật. Ông cứ lạy mãi, hướng tâm về dung nhan Phật. Đời sau, ông trở thành thiền sư Ngọc Lâm, dung mạo rất đẹp. “Như vậy đó, kính trọng một bậc thánh, ta sẽ thành tựu phẩm chất của bậc thánh.”

Thầy chợt trầm giọng: “Nhưng chúng ta là những người bất hạnh. Ta sinh ra sau Phật hơn hai nghìn năm, không có duyên gặp Ngài để đảnh lễ. Nếu gặp Phật sống, lạy một lạy, phước đó gấp triệu lần lạy tượng. Vì tượng Phật chỉ là pho tượng, lòng ta chỉ còn một phần nhỏ sự xúc động. Nhưng đừng buồn. Ta hãy bù lại bằng cách nghĩ rằng Đức Phật vẫn còn đó, tâm Ngài phủ trùm chúng sinh. Khi nhìn tượng Phật, hãy tưởng như Ngài đang sống, đang mỉm cười nhìn ta. Hãy dâng lên Ngài lòng tôn kính vô biên như dâng lên một đấng cha lành, một bậc thầy vĩ đại.”

Thầy kết luận: “Một vị chứng sơ quả Tu-đà-hoàn phải có lòng tôn kính Phật kiên định, không gì lay chuyển. Còn nếu ai nghe nói Phật hết duyên, liền bỏ đạo, thì người đó không có phẩm chất thánh. Hãy nuôi dưỡng lòng kính trọng suốt đời, với cha mẹ, thầy cô, với những tấm gương tốt. Đó là gốc rễ của đạo đức, là nền tảng của mọi sự tu hành.”

Ý nghĩa câu chuyện

Lòng tôn kính Phật vô biên không chỉ là một nghi thức, mà là nền tảng đạo đức và là nhân quả dẫn dắt ta thành tựu phẩm chất thánh. Người có đạo đức luôn biết kính trọng người hơn mình; nhờ kính trọng bậc thánh, tâm hồn ta dần chuyển hóa, thoát khỏi luân hồi đau khổ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang