Một con chuột và cả một đời rắc rối

Trong một hang động heo hút giữa vùng núi Ấn Độ, có một vị ẩn sĩ già đã tu tập nhiều năm. Đời sống của ông vô cùng đơn giản: một manh áo, một bình bát, và một ít lúa mì dự trữ trong bao để ăn dần. Vì hang động cách xa làng mạc, mỗi lần đi khất thực ông phải đi bộ rất xa, nên mỗi lần xin được bao nhiêu, ông mang về cất để dùng dần cho cả tuần hoặc mười ngày.

Mọi chuyện đang yên lành, thì một ngày kia, lũ chuột trong hang bắt đầu phát hiện ra bao lúa mì. Chúng cắn rách bao, tha đi từng hạt. Ông ẩn sĩ thức dậy thấy lúa mì vung vãi khắp nơi, lòng đầy bực mình. Ông nghĩ: “Mình tu hành, cần gì nhiều, nhưng mất lúa thì không có ăn. Phải tìm cách giải quyết.”

Sau nhiều ngày trăn trở, ông quyết định: “Ta cần một con mèo. Mèo sẽ bắt chuột, ta sẽ yên ổn.” Thế là lần khất thực sau, ông xin thêm một con mèo con mang về. Ban đầu, mọi chuyện có vẻ ổn. Mèo bắt chuột, lúa mì được bảo vệ.

Nhưng rồi, một vấn đề mới nảy sinh. Mèo không ăn chay. Nó không chịu ăn cơm với muối hay rau luộc của ông. Nó gầy rộc đi, kêu meo meo thảm thiết. Ông ẩn sĩ lại phải nghĩ cách. “Mèo cần sữa. Mà muốn có sữa thì phải nuôi bò.” Thế là ông lại xin một con bò cái về nuôi.

Bây giờ thì công việc của ông tăng lên gấp bội. Ông phải cắt cỏ cho bò ăn, phải vắt sữa, phải lo chỗ ở cho bò. Rồi bò đau, bò đẻ, ông lại phải chạy chữa, chăm sóc. Thời gian tu tập của ông bị thu hẹp dần. Ông bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, nhưng không thể bỏ được, vì bỏ bò thì mèo không có sữa, bỏ mèo thì chuột lại phá lúa.

Một hôm, có một Phật tử tốt bụng đến thăm, thấy ông cực nhọc quá, liền nói: “Bạch thầy, thầy vừa tu vừa lo bò, lo mèo, lo bao nhiêu việc, sao thầy không để con ở lại nấu cơm, phụ thầy mấy việc lặt vặt?”. Ông ẩn sĩ mừng rỡ nhận lời. Người Phật tử ở lại, lo cơm nước, chăm bò, cho mèo ăn. Nhưng rồi, một người phụ nữ ở riêng với một ông sư trong hang động không tiện. Ông đành phải dựng một túp lều nhỏ cho cô ấy ở. Rồi lại có thêm vài chú tiểu đến xin học đạo, ông lại phải dựng thêm lều, lo thêm cơm nước cho các chú.

Chỉ trong vòng vài tháng, từ một hang động thanh tịnh, nơi đây đã trở thành một khu dân cư nhỏ với tiếng người lao xao, tiếng bò rống, tiếng mèo kêu, tiếng các chú tiểu nô đùa. Ông ẩn sĩ không còn thời gian để ngồi thiền, không còn không gian để tĩnh lặng. Ông nhìn quanh, thở dài: “Tất cả chỉ bắt đầu từ mấy con chuột. Ta muốn giải quyết một chút phiền toái nhỏ, mà không ngờ nó kéo theo cả một núi phiền toái lớn hơn.”

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện cảnh tỉnh chúng ta về sự nguy hiểm của việc không chịu đựng được những khó khăn nhỏ. Khi gặp một trở ngại, nếu ta vội vàng tìm cách giải quyết bằng cách tạo ra thêm nhiều thứ mới, ta sẽ bị cuốn vào vòng xoáy của những nhu cầu chồng chất, làm mất đi sự đơn giản và thanh tịnh vốn có. Đôi khi, chịu đựng một chút thiếu thốn, một chút bất tiện, lại là cách tốt nhất để giữ gìn đời sống tu tập.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang