Món quà quý hơn vàng

Chiều muộn, ánh nắng vàng nhạt trải dài trên con đường đất dẫn vào làng. Một bà lão ngồi trước hiên nhà, mắt hướng về phía cuối ngõ, nơi bóng dáng người hàng xóm già vẫn chưa xuất hiện. Bà thở dài, tay vuốt nhẹ tà áo nâu bạc màu. Cả ngày hôm nay, bà chưa nói chuyện với ai, chưa nghe được một tin tức gì mới. Cảm giác trống trải, bức bối cứ dâng lên trong lồng ngực, như thể thiếu một thứ gì đó quan trọng lắm.

Thời ấy, cuộc sống đơn giản đến lạ. Không có điện thoại, không internet, không báo chí. Cả làng chỉ có vài người biết chữ, còn lại mù mờ trước những trang sách. Nhưng bộ não con người, như cái bụng đói, mỗi ngày đều đòi hỏi một thứ thức ăn riêng: thông tin. Nếu một ngày không biết thêm điều gì, không nghe được chuyện gì, tâm trí sẽ bắt đầu rối loạn, căng thẳng, thậm chí có thể sinh bệnh. Bà lão hiểu điều đó hơn ai hết. Bà đã từng trải qua những ngày dài đằng đẵng không có ai qua lại, chỉ có tiếng gió thổi và tiếng gà gáy xa xa, và cảm giác như sắp phát điên lên vì cô đơn.

Bà đứng dậy, bước ra cổng, nhìn về phía nhà bà Tám ở cuối xóm. “Chắc phải sang bên ấy thôi”, bà tự nhủ, “dù chẳng có chuyện gì mới, nhưng ngồi với nhau một lát cũng đỡ”. Bà vừa đi vừa nghĩ, nếu hôm nay có ai đó mang đến một câu chuyện lạ, một tin tức gì đó từ nơi xa, thì thật là quý hơn vàng bạc. Bởi vàng bạc có thể mua được gạo, được vải, nhưng không thể mua được niềm vui khi được nghe một điều mới lạ, khi được chia sẻ một câu chuyện.

Vừa lúc đó, bà Tám ở đầu ngõ chạy ra, mặt mày hớn hở: “Bà ơi, bà có nghe chuyện gì chưa? Tôi vừa nghe thằng cu Tí nó kể, hôm qua nó lên huyện, thấy người ta đồn rằng dưới xuôi có một ông quan bị cách chức vì tham nhũng đấy!”. Bà lão reo lên: “Thật hả trời? Chuyện đó mà bà biết được, quý quá! Vào nhà tôi đi, bà kể cho tôi nghe tường tận nào!”. Hai người phụ nữ già nắm tay nhau, bước vào nhà, ngồi xuống chiếc chõng tre, và bắt đầu câu chuyện. Bà Tám kể, bà lão nghe, thỉnh thoảng lại xuýt xoa, thỉnh thoảng lại hỏi thêm chi tiết. Cả hai đều quên đi cái đói, cái mệt, chỉ còn niềm vui khi được trao đổi thông tin, như thể vừa nhận được một món quà vô giá.

Chính từ cái thời khan hiếm thông tin ấy, người ta hình thành một thói quen: bất cứ chuyện gì nghe được, dù là chuyện của người khác, dù là chuyện riêng tư, cũng đều trở thành “món quà” để mang đi kể cho người khác. Một bà ngoại tình trong làng, một vụ trộm chó, một con cọp xuất hiện trong rừng – tất cả đều là những tin tức nóng hổi, được truyền tai nhau từ sáng đến tối. Người nào có nhiều chuyện để kể, người đó được xem như giàu có, được mọi người quý mến. Và từ đó, tật bép xép, nhiều chuyện ra đời, ăn sâu vào máu thịt, truyền qua nhiều thế hệ.

Ngày nay, thông tin tràn ngập, không còn phải đợi hàng xóm sang kể chuyện nữa. Nhưng cái tật cũ vẫn còn đó, chỉ là nó chuyển từ miệng người này sang mạng xã hội, từ câu chuyện bên bếp lửa thành những dòng trạng thái trên Facebook. Người ta vẫn mang chuyện của người khác đi kể, vẫn coi đó là món quà, nhưng giờ đây, món quà ấy có thể làm tổn thương, có thể gây hại, và cần phải được kiềm chế.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện cho thấy nhu cầu thông tin là bản năng của con người, nhưng khi thông tin khan hiếm, người ta dễ hình thành thói quen tọc mạch, bép xép. Ngày nay, dù thông tin dồi dào, chúng ta cần tỉnh táo để không bị cuốn vào những chuyện vô bổ, xâm phạm đời tư người khác, mà hãy biết chọn lọc và giữ tâm thanh tịnh.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang