Mối tình si và chiến thắng tối thượng

Buổi chiều ở thành Vương Xá, nắng vàng trải dài trên những mái ngói đỏ au. Trên lầu cao của một dinh thự giàu có, một cô gái trẻ đang tựa mình bên khung cửa sổ, mắt lơ đãng nhìn xuống đường phố bên dưới. Bỗng nhiên, từ xa vọng lại những tiếng huyên náo, tiếng chân người chạy rầm rập, tiếng quát tháo của lính canh. Cô gái, con gái duy nhất của một thương gia giàu có tên là Kundala Kesi, tò mò hé cửa sổ nhìn xuống. Đó là một đoàn lính đang áp giải một tên cướp. Hắn bị trói chặt, mặt mày lầm lì, râu quai nón, không một chút sợ hãi. Giữa lúc ấy, một điều kỳ lạ đã xảy ra trong tâm hồn cô. Một tiếng sét ái tình, một cảm giác chấn động mãnh liệt như sét đánh ngang tai, khiến toàn thân cô run rẩy, lặng người đi. Cô vừa nhìn thấy hắn, một tên cướp đang bị lôi đi giữa phố, mà con tim cô đã thổn thức, đã yêu hắn mất rồi. Đó là một mối tình ngu nhất thế giới, một kỷ lục chưa từng có trong lịch sử: yêu một tên cướp vừa mới bị bắt ngay trước mắt mình.

Cô gái trẻ đó, từ nhỏ đã được cha mẹ cưng chiều hết mực, sống trong nhung lụa, chưa từng biết đến khó khăn. Nhưng giờ đây, khi tên cướp bị bắt, cô chỉ biết đòi hỏi một điều duy nhất: được cưới hắn. Cô tuyệt thực, cô dọa nhảy lầu, cô khóc lóc vật vã, khiến cha mẹ cô, dù là những người khôn ngoan, cũng phải bó tay. Thương con gái duy nhất, người cha giàu có đã phải dùng một kế vô cùng liều lĩnh: hối lộ cho ngục quan một số tiền lớn, tráo một tử tội khác ra pháp trường thay cho tên cướp, rồi lén đưa hắn về nhà làm chồng cho con gái mình.

Ban đầu, tên cướp được sống trong nhung lụa, có vợ đẹp, có gia tài, tưởng như lên mây. Nhưng bản chất của hắn là một kẻ ác độc, tham lam, máu giang hồ. Chỉ sau một tháng, hắn đã chán cảnh sống an phận, chỉ với một người vợ. Hắn nảy sinh ý định giết vợ để chiếm đoạt tài sản rồi bỏ trốn. Hắn nghĩ ra một kế: giả vờ nói với vợ rằng hắn từng khấn với một vị thần ở vực thẳm của kẻ trộm rằng nếu thoát chết sẽ đến cúng tế. Hắn bảo vợ ăn mặc đẹp, đeo nhiều nữ trang để đi cùng. Cô vợ si tình không hề nghi ngờ, vui vẻ làm theo.

Trên đường đi, cô vợ nhận ra sự thay đổi trong thái độ của chồng. Hắn không còn nói những lời âu yếm, ánh mắt trở nên lạnh lùng, sắc bén như một kẻ sát nhân. Đến đỉnh vực, hắn quay lại, lộ rõ bộ mặt thật: “Cởi hết nữ trang ra đây. Hôm nay ta giết ngươi, vì ta không thể sống mãi trong một gia đình nhàm chán này. Máu ta là máu giang hồ.” Cô vợ sững sờ, nhưng trong khoảnh khắc đó, trí thông minh của cô trỗi dậy. Cô không hề nao núng, nghĩ ra một kế hoạch. Cô nói: “Thôi thì lỡ là vợ chồng một ngày cũng là vợ chồng. Trước khi chết, xin cho em được bày tỏ tình thương với chồng.” Hắn đồng ý. Cô từ từ cởi nữ trang, giả vờ âu yếm đi vòng quanh hắn, rồi bất ngờ dùng hết sức xô mạnh vào lưng hắn, khiến hắn ngã nhào xuống vực sâu. Cô đã tự cứu mình thoát khỏi tay kẻ sát nhân.

Sau khi thoát nạn, cô đứng giữa đường, lòng rối bời. Cô nghĩ: “Giờ biết ăn nói làm sao với cha mẹ? Mình đã quá ngu ngốc, cãi lời cha mẹ để lấy một tên cướp, suýt nữa bị hắn giết, giờ lại giết hắn. Không thể về nhà được nữa.” Cô bỏ lại toàn bộ nữ trang, rẽ sang một con đường khác, lặng lẽ ra đi. Cô đi tìm một nơi nương tựa, và tình cờ gặp nhóm đạo sĩ Ni Kiền Tử, một giáo phái khổ hạnh lõa thể, có triết lý cao siêu và giáo chủ là một người gần như đắc đạo. Cô xin xuất gia theo họ. Nhờ trí tuệ sẵn có, cô nhanh chóng trở thành một nhà biện luận xuất sắc, không ai qua nổi trong giáo phái này.

Một ngày nọ, cô đến thành Xá Vệ, kinh đô lớn nhất của nước Cala, với ý định thách thức tất cả các học giả nơi đây. Cô đắp một đống cát, cắm một cành cây lên giữa cổng thành, theo phong tục của người Ấn Độ thời xưa, nghĩa là thách đấu tranh luận với bất kỳ ai. Ngài Xá Lợi Phất, đệ tử trí tuệ bậc nhất của Đức Phật, thấy vậy, liền sai trẻ nhỏ nhổ cành cây đó lên, chấp nhận lời thách thức. Mọi người tụ tập rất đông để chứng kiến cuộc tranh luận. Ngài Xá Lợi Phất lịch sự mời cô hỏi trước. Cô hỏi liên tục từ sáng đến chiều, những câu hỏi dài dằng dặc về niết bàn, giải thoát, tu tập. Ngài đều trả lời trôi chảy, không hề bối rối. Đến chiều, cô kiệt sức, không còn câu hỏi nào nữa. Ngài mới nhẹ nhàng hỏi lại: “Này cô, ta hỏi cô một câu: Một là gì?”

Cô sững sờ, không thể trả lời. Câu hỏi đơn giản nhưng vô cùng sâu sắc. Cô quỳ xuống, đảnh lễ ngài: “Xin ngài dạy con, một là gì?” Ngài Xá Lợi Phất trả lời: “Niết bàn là duy nhất, đỉnh cao duy nhất của sự giải thoát, bình an tự tại, không gì có thể so sánh được.” Cô lạy một lạy. Ngài nói tiếp: “Thế Tôn là duy nhất giữa chư thiên và loài người, chỉ có một đấng thánh cao nhất, không ai sánh bằng.” Cô lại lạy. Ngài tiếp tục: “Sự hòa hợp của các vị thánh tăng đệ tử theo Phật là duy nhất, không ai có thể phá vỡ được tình thương yêu đoàn kết ấy.” Cô lại lạy. Ngài kể ra gần một trăm điều “duy nhất” cao cả như thế, từ Tứ Diệu Đế đến chánh pháp, tất cả đều tuyệt đẹp và cao thượng. Cuối cùng, cô hoàn toàn khuất phục, xin được quy y theo Phật.

Ngài Xá Lợi Phất đưa cô đến gặp Đức Phật. Khi nghe câu chuyện của cô, Đức Phật đã dạy: “Dẫu nói trăm câu kệ mà không lợi ích gì, tốt hơn chỉ một câu nghe xong được an lạc.” Và Ngài cũng nói bài kệ thứ hai: “Dẫu tại bãi chiến trường thắng muôn ngàn quân địch, sao bằng tự thắng mình là chiến thắng tối thượng.” Nghe xong, cô Kundala Kesi liền chứng đắc A La Hán, được ghi tên vào hàng các vị trưởng lão ni. Cô đã thực sự chiến thắng chính mình, vượt qua những si mê, sân hận, để đạt đến giác ngộ giải thoát.

Ý nghĩa câu chuyện

Chiến thắng vĩ đại nhất không phải là chiến thắng quân thù, mà là chiến thắng chính mình – vượt qua tham lam, sân hận, si mê và những phiền não trong tâm. Một câu nói chân chính, mang lại an lạc, còn quý hơn trăm câu nói vô bổ. Hãy luôn tu tập để làm chủ tâm mình, vì đó mới là con đường dẫn đến hạnh phúc chân thật.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang