Mẹ của Ngài Xá Lợi Phất

Đêm ấy, trong căn nhà cổ của gia đình Bà-la-môn, không khí lặng lẽ đến nghẹt thở. Bà Xá Lợi Phất ngồi bó gối trên phản gỗ, mắt nhìn ra khoảng sân tối, lòng trĩu nặng một nỗi uất hận đã theo bà suốt nửa đời người. Bà nhớ ngày hai cậu con trai nhỏ là Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên bỏ nhà đi tu. Rồi lần lượt, một đứa, hai đứa, rồi cả gia tộc — anh trai, ba em trai, hai em gái — lần lượt bước theo con đường giải thoát, chứng đắc A-la-hán hết. Chỉ trừ bà. Bà mất hết con. Đức Phật trong mắt bà không phải đấng giác ngộ, mà là người đã "đánh cắp" gia đình bà.

Bà cố gượng dậy, lần mò đến phòng cậu út Revata — đứa con cuối cùng bà giữ lại cho bằng được, vội vàng cưới vợ cho nó mong giữ lại chút hơi ấm gia đình. Nhưng cậu bé Revata, khi nhìn thấy bà cố già nua, da nhăn nheo, răng rụng hết, lưng còng queo, tự nhiên bừng tỉnh. Đêm cưới, chú rể Revata biến mất. Cậu ra đi, tìm đến với Đức Phật, rồi cũng đắc đạo. Bà lại mất thêm một đứa.

Giờ đây, khi tuổi xế chiều, khi cơn bệnh nặng lần đến, bà Xá Lợi Phất ngồi trong bóng tối, tim se lại vì một tổn thương chưa bao giờ healed. Thương con mà cứ hận, hận mà cứ thương. Bà không thể hiểu nổi tại sao.

Rồi đêm ấy, bà bỗng thấy rực sáng cả căn phòng. Những luồng ánh sáng vàng ấm, rực rỡ, từ trên cao bay xuống, phủ ngập cả gian phòng rồi lại bay lên, rồi lại bay xuống. Bà trân trân đứng nhìn, không chớp mắt, cho đến khi trời gần sáng, tất cả ánh sáng bay mất hết lên trời cao.

Sáng hôm sau, bà lập tức tìm đến con trai. Giọng bà run run, hòa lẫn giữa kinh ngạc và tò mò:

"Sao suốt đêm nay, mẹ thấy những vầng ánh sáng trên cao cứ bay hết vào trong nhà mình, quanh con? Đó là chuyện gì?"

Ngài Xá Lợi Phất nhìn mẹ, ánh mắt hiền từ, đáp:

"Đó là những vị Phạm Thiên ở trên cõi trời xuống để lễ con, học hỏi con."

Bà giật mình. Bà theo đạo Bà-la-môn, thờ Phạm Thiên là đấng tối cao. Những vị Phạm Thiên mà bà kính cẩn nhất — lại đang bay đến nhà con trai bà, để lễ, để học. Bà thấy rõ ràng những luồng sáng ấy, dù không thấy hình dáng những vị trời. Cảnh tượng chưa từng thấy trong đời.

Nỗi oán hận trong lòng bà, từ từ, như sương tan dưới nắng. Bà bắt đầu quy hướng Tam Bảo, nghe con trai thuyết pháp, và cuối đời, trở thành một người Phật tử thuần thành.

Đó là cách ngài Xá Lợi Phất độ mẹ. Không phải bằng phép thuật cứu độ nơi địa ngục, mà bằng sự kiên nhẫn, trí tuệ, và một tình yêu thương không bao giờ bỏ cuộc.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện cho thấy phương tiện thiện xảo quan trọng trong việc độ hóa người thân. Ngài Xá Lợi Phất không dùng lời lý luận với mẹ — người quá thông minh và cố chấp — mà dùng chính niềm tin của mẹ (tôn thờ Phạm Thiên) để mở ra cánh cửa tâm hồn bà. Bài học là: đôi khi, để giúp người thân thay đổi, ta cần hiểu rõ căn cơ, sở thích của họ, dùng phương pháp phù hợp thay vì chỉ biết phản bác hay cưỡng ép. Tình yêu thương và sự kiên nhẫn sẽ mở ra con đường.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang