Lòng tham không đáy

Buổi chiều hôm ấy, tôi ngồi bên hiên nhà, nhìn những giọt nắng cuối ngày rơi lọt qua kẽ lá, vàng óng như mật. Gió thổi nhẹ, mang theo mùi rơm rạ khô nồng từ cánh đồng sau vườn. Tôi vừa tròn mười bảy tuổi, cái tuổi người ta thường mơ mộng, nhưng trong đầu tôi lúc đó chỉ có một câu hỏi cứ lặp đi lặp lại: “Tại sao con người ta cứ sinh ra rồi chết, sinh ra rồi chết, thật vô nghĩa?”

Tôi lớn lên trong một gia đình bình thường, cha mẹ làm nông, quanh năm lam lũ. Từ nhỏ, tôi đã thấy cha mẹ mình thức khuya dậy sớm, lo từng bữa ăn, manh áo. Rồi tôi lại thấy những người già trong làng lần lượt ra đi. Họ sống, làm việc, rồi chết, để lại gì đó cho con cháu, rồi cũng chẳng còn gì. Tôi tự hỏi: “Nếu cuối cùng ai cũng phải chết, thì sống để làm gì?”

Mãi sau này, khi tìm hiểu đạo Phật, tôi mới hiểu rằng chết chưa phải là hết. Người ta sẽ tái sinh luân hồi theo nghiệp quả của mình. Cứ sinh rồi tử, tử rồi sinh, không thoát ra được. Cái vòng lẩn quẩn ấy khiến tôi càng thấy cuộc đời vô nghĩa hơn. Nhưng tôi cũng biết, chết không phải là cách giải quyết, vì chết rồi vẫn sẽ tái sinh. Thôi thì đành phải sống, nhưng sống sao cho có ý nghĩa.

Nghĩ mãi, tôi tự kết luận: một cuộc sống có ý nghĩa phải là cuộc sống có hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc là gì? Tôi chưa hiểu đạo sâu, nên cứ nghĩ hạnh phúc là được ăn no, mặc ấm, có nhà đẹp, xe sang, có đầy đủ tiện nghi. Tôi nghĩ, nếu mình có thể mang lại những điều đó cho mọi người, thì cuộc đời mình sẽ có giá trị. Tôi đem suy nghĩ ấy tâm sự với một vị thầy của tôi.

Thầy tôi ngồi lặng lẽ, đôi mắt hiền từ nhìn tôi một lúc lâu, rồi thầy nói:

“Con không bao giờ lấp đầy được lòng tham của con người đâu.”

Câu nói ấy như một nhát búa bổ thẳng vào đầu tôi. Tôi sững người, cảm giác như có một luồng sáng xuyên qua màn sương mù trong tâm trí. Tôi chợt hiểu ra, bao nhiêu năm nay tôi đuổi theo một ảo vọng. Con người ta ai cũng có lòng tham, có những người lòng tham vô đáy. Dù mình có cho họ cả quả địa cầu, họ vẫn đòi thêm mặt trăng. Lòng tham ấy không bao giờ có điểm dừng.

Tôi nhớ lại những lời tự hứa của mình hồi còn nhỏ. Hồi đó, tôi thường nói: “Ước gì cất được một căn nhà, tôi chết cũng mãn nguyện.” Nhưng khi có nhà rồi, tôi lại liếc sang nhà hàng xóm, thấy họ có chiếc xe mới, lại thèm. Có xe rồi, lại thấy người ta có nhà to hơn, xe đẹp hơn. Cứ thế, lòng tham cứ nối tiếp nhau, không bao giờ dừng lại. Tôi nhận ra mình đã từng như vậy, và biết bao người cũng như vậy. Chính cái lòng tham vô đáy ấy đã đẩy con người vào đau khổ.

Từ đó, tôi thay đổi cách nhìn. Tôi không còn nghĩ đến chuyện làm giàu để thỏa mãn lòng tham của mình hay của người khác. Tôi hiểu rằng hạnh phúc thật sự không nằm ở vật chất, mà nằm ở sự thanh thản trong tâm hồn. Tôi bắt đầu tập sống đơn giản, biết đủ, và tìm niềm vui trong những điều bình dị. Tôi dành thời gian để học đạo, tụng kinh, ngồi thiền, và giúp đỡ những người xung quanh. Lòng tôi dần nhẹ nhõm, không còn bị những ham muốn vật chất giày vò.

Nhiều năm trôi qua, tôi vẫn nhớ mãi câu nói của thầy: “Con không bao giờ lấp đầy được lòng tham của con người đâu.” Câu nói ấy đã thức tỉnh tôi, giúp tôi thoát khỏi những đeo đuổi vô vọng, để sống một cuộc đời ý nghĩa hơn, an lạc hơn.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng lòng tham của con người là vô đáy, không bao giờ có thể thỏa mãn bằng vật chất. Chạy theo lòng tham chỉ đưa ta đến đau khổ. Hạnh phúc đích thực không nằm ở việc có thật nhiều tiền bạc, nhà cửa, xe cộ, mà nằm ở sự biết đủ, ở đời sống tinh thần thanh thản, và ở lòng thương yêu, chia sẻ với mọi người.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang