Lời xin lỗi muộn màng

Buổi trưa hè oi ả, tiếng ve kêu râm ran ngoài vườn. Trong căn phòng nhỏ, một chiếc võng đung đưa nhè nhẹ. Thầy nằm đó, mắt nhắm nghiền nhưng tâm trí chẳng hề an. Bao nhiêu năm rồi, cái cảm giác ray rứt cứ đeo bám thầy như một cái bóng.

Hồi còn trẻ, thầy có đọc sách của một nhà triết gia lớn người Ấn Độ, tên là Chris Nabuti. Những cuốn sách ấy do anh trai thầy mang về, đọc đến say sưa. Thầy cũng lấy ra đọc, nhưng thấy khó hiểu quá. Cái giọng văn dịch từ tiếng Tây qua tiếng Anh, rồi lại dịch sang tiếng Việt, nó cứng nhắc, khô khan, không như văn Việt Nam mà thầy vốn rất giỏi. Thầy khó chịu, khó chấp nhận. Thầy nghĩ: "Ông này nói cái gì mà không hay ho gì cả. Chắc chỉ là cái nhà tư tưởng bình thường thôi."

Nhưng rồi thời gian trôi. Thầy lớn lên, gặp đạo Phật, hiểu đạo Phật. Một ngày kia, thầy chợt nhớ lại những điều ông Chris Nabuti đã viết. Lần này, đọc lại, thầy giật mình. Ông ấy không phải là người thường. Ông ấy là một người đã giác ngộ, một bậc thánh. Thế mà bao nhiêu năm, thầy đã phản đối ông – không phải công kích, nhưng trong tâm thầy, có sự phản đối. Chỉ cần trong tâm thôi, đã là một tội nặng rồi.

Từ đó, tâm hối hận cứ lớn dần. Nó ray rứt thầy ngày này qua ngày khác. Thầy thường tự hỏi: "Sao mình có thể hiểu lầm một bậc thánh như vậy? Sao mình dám phản đối một người mà mình chưa từng thấu hiểu?" Cảm giác ấy như một vết thương âm ỉ, không lành.

Buổi trưa hôm ấy, nằm trên võng, thầy lại nghĩ về chuyện cũ. Mệt mỏi, thầy thiếp đi lúc nào không hay. Trong giấc mơ, thầy thấy ông Chris Nabuti hiện ra. Ông nhìn thầy, mỉm cười hiền từ. Nụ cười ấy như một tia nắng ấm áp, xua tan mọi u ám trong lòng thầy. Thầy giật mình tỉnh dậy, mồ hôi lấm tấm trên trán. Nhưng lạ thay, tất cả những ray rứt, hối hận bao lâu nay bỗng tan biến hết. Trong lòng thầy nhẹ nhõm lạ thường, như vừa trút được một gánh nặng ngàn cân.

Thầy hiểu rằng, ông đã đến, ông đã tha thứ. Ông biết thầy hối hận, và ông đã tha thứ. Đó là lần duy nhất trong đời thầy, nhờ tâm hối hận mà chuộc lại được một lỗi lầm tưởng chừng không thể sửa.

Ý nghĩa câu chuyện

Tâm hối hận có công năng gột rửa tội lỗi. Khi ta thành tâm hối hận, tự mình trừng phạt mình bằng sự ray rứt, thì quả báo đau khổ đáng lẽ phải trả từ bên ngoài sẽ được giảm nhẹ, thậm chí biến mất. Hối hận là một dạng đạo đức, giúp ta thanh lọc tâm hồn và tiến gần hơn đến sự giác ngộ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang