Lời Từ Chối Của Vị Sa Môn

Kinh thành Vương Xá rực rỡ dưới ánh mặt trời, mái ngói đỏ trải dài tít tắp, tiếng người mua bán xao xác ngoài chợ. Giữa chốn phồn hoa ấy, một vị sa môn đầu trần chân đất ôm bình bát đi khất thực, ánh sáng từ thân ngài dịu nhẹ khiến đám đông xôn xao chỉ trỏ. Vua Bình Sa Vương ngự trên lầu cao, nghe thuộc hạ tâu báo liền sửa lại y phục, tự mình đi tìm.

Sa môn Gotama khi ấy đã rời bỏ hoàng cung Ca Tỳ La Vệ, vượt rừng tới nước Magada để học đạo. Ngài chưa đắc đạo, nhưng mỗi lời đối đáp đều sâu thẳm khiến người nghe phải kính nể. Vua Bình Sa Vương vốn cai trị quốc độ rộng lớn, chưa từng gặp kẻ tu sĩ nào uy nghi như thế.

Giữa đồi sim ngoại ô, vua tìm thấy ngài đang ngồi kiết già dưới gốc cây. Nhà vua bước tới, đôi mày khẽ cau lại vì vẻ đẹp đạo đức của vị sa môn khiến lòng mình bồi hồi. Ngài mở mắt, ánh mắt phẳng lặng như hồ thu. Vua cất lời, giọng vừa kính vừa năn nỉ:

“Ngài đừng đi tu nữa. Hãy cùng tôi trị vì vương quốc Magada này. Tôi sẽ chia phân nửa nước cho ngài.”

Sa môn Gotama lắc đầu, bàn tay đặt nhẹ lên đầu gối, giọng trầm:

“Thưa đại vương, tôi đi tìm điều cao cả hơn vương quyền. Dù vua tài giỏi đạo đức, cũng không đem lại cho chúng sinh sự giải thoát khỏi đau khổ trầm luân.”

Vua Bình Sa Vương sửng sốt, tiến thêm một bước, tay đưa ra như muốn nắm lấy vai ngài:

“Ngài có đạo đức trí tuệ, làm vua dân sẽ nhờ. Sao ngài từ chối phú quý như vậy?”

Ngài mỉm cười, nụ cười không vương chút dục vọng:

“Cả vương quyền này, tôi cũng nhường hết cho đại vương. Hạnh phúc thế gian là tạm bợ. Ông vua giỏi cách mấy, trăm tuổi cũng chết, rồi người sau có thể ích kỷ làm dân lầm than. Chỉ đạo màu mới cứu vớt chúng sinh bình an mãi.”

Đó là điểm nút: vua im lặng, ngực đầy cảm xúc không tên. Ngài tiếp lời xin vua để mình làm sa môn tầm đạo. Bình Sa Vương cúi đầu, nước mắt rưng rưng nhưng không ép uổng:

“Thôi, tôi không ép ngài. Nhưng xin hứa, khi đắc đạo hãy về hóa độ cho tôi trước.”

Sa môn Gotama gật đầu, tay phải đưa lên làm ấn:

“Tôi hứa, khi giác ngộ sẽ thăm đại vương.”

Vua trở về cung, ngài tiếp tục lên đường. Về sau, khi thành Phật, ngài thật sự trở lại độ vua. Câu chuyện cho thấy sự từ chối quyền lực không phải vì yếu đuối, mà vì trí tuệ đã thấy rõ vô thường.

Ý nghĩa câu chuyện

Thế gian xem vương quyền là tột đỉnh, nhưng bậc xuất gia thấy đó chỉ là hữu hạn. Muốn cứu khổ chúng sinh, phải vượt lên trên mọi danh lợi để tìm đạo giải thoát.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang