Lời dạy của người thầy

Trên núi Cālikā, gió chiều thổi nhè nhẹ, mang theo hương hoa rừng. Đức Phật ngồi trong hang đá, bên cạnh là tỳ kheo Meghiya đang ngồi thiền. Bỗng nhiên, Meghiya mở mắt, ánh mắt sáng lên. Ông cảm nhận tâm mình thanh tịnh lạ thường, nhẹ nhàng như mây trôi. Ông nghĩ: “Chỉ cần đến một nơi thật vắng vẻ, chuyên tâm tu tập, chắc chắn ta sẽ chứng quả A La Hán trong thời gian ngắn.”

Ông đứng dậy, đảnh lễ Đức Phật, thưa: “Bạch Thế Tôn, con xin phép được đến một khu rừng vắng để dụng công tu tập. Con tin rằng chỉ cần một thời gian ngắn, con sẽ chứng được quả vị giải thoát.”

Đức Phật nhìn ông, trìu mến nói: “Này Meghiya, chưa phải lúc. Hãy ở lại đây, đừng để ta ở một mình. Các tỳ kheo khác đều đã đi khất thực, con hãy ở lại hầu thầy.”

Nhưng Meghiya vẫn khăng khăng: “Bạch Thế Tôn, con cảm thấy tâm mình đang rất thanh tịnh, đây là cơ hội tốt để con tiến tu. Xin Ngài cho phép con đi.”

Đức Phật im lặng. Meghiya hiểu rằng Đức Phật không hài lòng, nhưng ông vẫn ôm bát, bước ra khỏi hang, đi về phía khu rừng mà ông đã chọn.

Khu rừng ấy có một dòng suối trong veo, cây cối xanh mát, gần một ngôi làng nhỏ để có thể khất thực. Meghiya ngồi xuống dưới gốc cây, bắt đầu thiền định. Nhưng lạ thay, tâm ông càng lúc càng loạn động. Đủ thứ ý nghĩ kéo đến như ong vỡ tổ. Ông cố gắng nhiếp tâm, nhưng càng cố gắng, tâm càng chạy loạn. Một tháng trôi qua, ông vẫn không đạt được trạng thái định nào. Cuối cùng, ông đành thu xếp quay về, lòng đầy hổ thẹn.

Khi gặp lại Đức Phật, Meghiya quỳ xuống, sám hối: “Bạch Thế Tôn, con đã không nghe lời Ngài. Con đã đi và không đạt được kết quả gì. Tâm con loạn động như con cá bị quăng lên bờ.”

Đức Phật ôn tồn dạy: “Này Meghiya, một người đệ tử phải biết vâng lời thầy. Khi các tỳ kheo đi vắng, ta bảo con ở lại, con không nên bỏ ta một mình giữa núi rừng. Con theo ý mình, không tạo phước hầu thầy, nên tâm không nhiếp phục được. Hãy nhớ: không có phước thì không thể nhiếp tâm.”

Rồi Đức Phật đọc bài kệ:

“Tâm hoảng hốt lăng xăng,
Khó hộ trì, nhiếp phục,
Giống con cá vùng vẫy,
Khi bị quăng lên bờ.
Hãy xem người thợ khéo,
Chuốt mũi tên thật ngay.
Cũng vậy người có trí,
Giữ tâm thật yên lành.”

Nhiều người nghe bài kệ, tâm được xúc động, có người chứng quả. Meghiya cũng thấm thía bài học, từ đó hết lòng vâng lời Đức Phật, tinh tấn tu tập, không còn tự ý hành động theo suy nghĩ của mình nữa.

Câu chuyện này nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc vâng lời thầy, cha mẹ, những bậc trưởng thượng có kinh nghiệm và đạo đức. Khi chúng ta làm theo ý mình, bỏ qua lời dạy của các bậc thầy, chúng ta có thể đánh mất phước đức, khiến tâm loạn động, khó tu hành.

Ý nghĩa câu chuyện

Vâng lời thầy, cha mẹ là hạnh lành của người tu. Không có phước đức thì không thể nhiếp tâm. Hãy biết trân quý những người thương yêu và chỉ dạy mình, đừng vì cái tôi mà bỏ qua lời khuyên chân thành.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang