Lời chúc đầu năm và cái tâm cầu an

Nắng xuân len qua kẽ lá, rắc những vệt vàng óng xuống sân chùa. Trong chánh điện, mùi trầm hương quyện với không khí se lạnh của buổi sớm đầu năm khiến lòng người bỗng thấy an tĩnh lạ thường. Một bà cụ tay run run dâng nén hương lên bàn Phật, đôi mắt nhắm nghiền thì thầm điều gì đó. Bên cạnh, một người đàn ông trung niên đứng lặng, hai tay chắp lại, vẻ mặt đầy ưu tư.

Ông bà ta có câu: “Đi lễ quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng”. Cứ mỗi độ xuân về, người Việt lại nô nức kéo nhau đến chùa, mong cầu một năm mới bình an, may mắn. Nhưng ít ai biết rằng, cái tục lệ cúng sao giải hạn ngày mùng 8 – thứ mà nhiều người xem là quan trọng không kém – thực ra không hề có trong kinh điển nhà Phật. Nó xuất phát từ văn hóa dân gian, từ những lời thầy bói rằng năm nay người này gặp sao La Hầu, người kia gặp sao Kế Đô, khiến người ta hoang mang, lo sợ.

Trong căn phòng nhỏ ấm cúng, Thầy ngồi kể lại chuyện xưa. Hồi còn làm điệu, Thầy có dịp gặp Thầy Minh Phát ở chùa Ấn Quang – người nổi tiếng có phép lạ, có thần thông. Thầy Minh Phát kể: “Ở Ấn Quang, ngày mùng 8 người ta đưa tên cúng sao giải hạn nhiều lắm. Tôi biết trong kinh Phật không có, nhưng không nỡ từ chối. Người ta đưa tên nhiều quá, đến tối tôi làm chủ lễ, tôi khấn: ‘Tất cả những tuổi Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, tất cả những tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi – năm nay hên hết, không có gì xui nữa!’ Khấn xong là xong, khỏi cần đọc tên từng người, khỏi cần biết sao nào. Vừa làm cho người ta thỏa mãn, vừa không mê tín.”

Thầy dừng lại, mỉm cười hiền hậu: “Chùa mình không có cúng sao giải hạn. Nhưng Thầy ngẫm nghĩ, mấy chùa làm vậy cũng có cái hay. Vì sao? Vì đầu năm, ai cũng có nỗi lo. Không biết chuyện gì sẽ xảy ra, không biết hên xui ra sao. Người thì đi coi bói, người thì nhờ cúng sao giải hạn. Còn người không biết làm gì thì ôm mối lo trong lòng, cứ nín thin thít, sợ bị chê mê tín. Nhìn ai cũng thấy ưu tư.”

Rồi Thầy kể tiếp: “Vừa rồi Thầy về thành phố mấy ngày, có mời một nhạc sĩ và một người bạn đến thăm. Lâu quá không gặp, Thầy cũng nhớ. Mời đến nói chuyện chút, Thầy lì xì cho mỗi người hai câu thơ chúc xuân. Những câu thơ đó chỉ là lời khuyên nhủ đạo lý, nhưng lạ lắm, nó ứng với điềm của từng người. Người này ứng điềm này, người kia ứng điềm kia. Có điềm hay, có điềm dở, nhưng nếu mình dùng đạo lý để hóa giải thì mọi việc đều tốt đẹp. Nó vừa là lời khuyên, vừa là lời chúc, lại vừa là lời báo điềm.”

Một Phật tử ngồi dưới khẽ hỏi: “Thưa Thầy, vậy lời chúc của người đời có ứng không ạ?”

Thầy trầm ngâm: “Lời chúc của người đời ít ứng, vì người chúc không có đức lớn. Nhưng lời chúc của những vị tu hành có đức độ cao thì ứng lắm, nó giống như câu thần chú, nói là thành sự thật. Vì vậy, quý Phật tử đến chùa lễ Phật đầu năm là để nhận được lời chúc lành từ những bậc tu hành chân chính. Cái tâm cầu mong nơi Phật, dựa vào Phật, vẫn có điềm lành hơn là dựa vào những người đức độ ít. Nhưng mình phải có duyên mới gặp được những người như vậy.”

Nói đến đây, Thầy nhìn quanh căn phòng, ánh mắt ấm áp: “Chùa mình không cúng sao giải hạn, nên lấy ngày rằm tháng Giêng làm lễ cầu an chung. Cầu an không chỉ cho riêng mình, mà cầu cho thế giới hòa bình, đất nước hưng thịnh, gia đình no ấm, mỗi người được như ý. Cái cầu nguyện cho cộng đồng chung quanh mới thành đức, thành phúc. Còn cứ cầu nguyện cho mình thì từ từ tổn phước. Ai cũng xem mình là quan trọng, nhưng đâu biết rằng càng xem mình quan trọng thì đức càng tổn. Cho nên, mỗi lời cầu nguyện động đến trời đất phải là lời cầu nguyện lớn, cầu cho mọi người.”

Thầy chậm rãi đứng dậy, mời mọi người cùng đứng lên, chắp tay lại. Cả hội chúng im lặng, thành kính. Thầy cất tiếng, giọng ấm áp mà trang nghiêm: “Nguyện trên mười phương Tam Bảo, chư Phật, chư Đại Bồ Tát, chư thiên các tầng trời chứng cho lời cầu nguyện hôm nay của chúng con. Xin cho thế giới này mọi người biết yêu thương nhau, hòa bình lan khắp mọi nơi, chiến tranh dừng lại. Xin cho đất nước Việt Nam được hưng thịnh, giàu đẹp, toàn dân đoàn kết yêu thương. Xin cho gia đình con, cha mẹ con được sống lâu, hạnh phúc an vui. Xin cho bản thân con, những nghiệp bất thiện đời trước được giải bớt nhẹ nhàng, con đủ bình tĩnh học được bài học từ nghịch cảnh, biết tinh tấn tu hành. Và nếu con có được may mắn, giàu sang, con xin đem hết phúc báo đó cúng dường lại cho tất cả mọi người.”

Khi mọi người ngồi xuống, không khí như lắng đọng. Thầy chậm rãi nói: “Chúng ta hôm nay ngồi đây nhìn mặt nhau trong yêu thương, là nhờ ai? Lẽ ra núi rừng này sẽ tiếp tục hoang vắng, dòng suối sẽ lặng lẽ trôi cô tịch, mây trời bay qua đỉnh núi hờ hững. Nhưng không, trong ngày xuân này có những người về đây, mang theo lòng xuân, nụ cười xuân, góp lại thành một buổi hội xuân. Là nhờ có một con người cách đây hơn 2500 năm đã xuất hiện, để lại vô số lời dạy quý giá. Nhờ có con người đó mà ta biết sống đúng hơn, có đạo lý hơn, có ý nghĩa hơn. Nhờ có con người đó mà ta biết thân phận phàm phu của mình để nỗ lực bước lên.”

Thầy ngừng lại, rồi kết luận: “Cho nên, lòng tôn kính Phật của ta hiện nay chính là cái nhân để ta chứng quả Tu-đà-hoàn. Mà khi đã chứng quả Tu-đà-hoàn, lòng tôn kính Phật lại tràn đầy tự nhiên, tuyệt đối, và đó lại là nhân để chứng quả A-la-hán. Nhân quả là như vậy, do niềm tôn kính Phật dắt ta đi. Nhưng trên đường đi, ta phải tu tập nhiều công hạnh khác: thiền định, quán vô ngã, làm công đức, cứu độ chúng sinh, sám hối nghiệp xưa. Lòng tôn kính Phật là cốt lõi để dìu ta qua từng bước trên lộ trình tu tập. Ai có niềm yêu kính Phật trong lòng là người có cốt lõi của sự tu hành. Còn ai hờ hững với Phật thì dù hiểu đạo lý, nói văn vẻ, nhưng nhìn sâu trong lòng chưa có niềm yêu kính Phật, thì vẫn chưa có cốt lõi ấy.”

Nắng xuân đã lên cao, sân chùa rực rỡ một màu nắng mới. Mỗi người ra về với lòng nhẹ nhõm hơn, không còn những lo âu mơ hồ về một năm mới. Họ mang theo lời cầu nguyện lớn – cầu cho thế giới, cho đất nước, cho mọi người – và mang theo niềm tin rằng, chính cái tâm chân chính, không tư lợi, sẽ được chư Phật chứng minh, chư thiên gia hộ. Và hơn hết, họ hiểu rằng lễ hội không phải để phô trương, mà để mỗi người tăng trưởng đạo tâm, để lòng kính yêu Đức Phật ngày càng sâu đậm hơn – đó mới là mục tiêu chân chính của mọi lễ hội trong đạo Phật.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học mà TT. Thích Chân Quang muốn truyền tải: Đầu năm, thay vì lo lắng cúng sao giải hạn hay tin vào những điều mê tín, người Phật tử nên giữ tâm cầu an chân chính – cầu cho mọi người, cho đất nước, cho thế giới. Lời chúc của người có đức mới linh nghiệm, và tâm cầu nguyện vị tha mới tạo phúc. Đặc biệt, lòng tôn kính Phật chính là cốt lõi của sự tu hành, là nhân dẫn đến các quả vị thánh. Lễ hội Phật giáo phải làm tăng trưởng đạo tâm cho mình và cho người, không phải để khoe khoang hay vinh danh hình thức.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang