Lâu đài chờ chủ và cuộc trở mặt sau cánh cửa gỗ

Gió chiều lồng lộng thổi qua hàng cây sa la ở vùng lân cận Ba La Nại, mang theo mùi cỏ dại và tiếng chuông nhẹ từ tịnh xá Lộc Uyển vẳng lại. Trong căn nhà gỗ lim rộng mười mấy gian, Nandiya — chàng trai con một gia chủ giàu có bậc nhất vùng — đang đứng trước bậu cửa, tay vuốt nhẹ sợi dây tràng hạt. Ánh nắng vàng vọt hắt lên gương mặt phẳng lặng của chàng. Chàng vừa trở về sau buổi cúng dường chư tăng, trong lòng nhẹ bẫng, nhưng đáy mắt vẫn thoáng buồn.

“Mẹ ơi, con không muốn cưới vợ. Con muốn giữ trọn đời mộ kính Tam Bảo, làm phước cho đời,” chàng thưa, giọng trầm nhưng kiên định.

Bà mẹ già ngồi xếp bằng trên chiếu, đôi tay gầy guộc bấu nhẹ vào mép áo. Bà thở dài một tiếng khẽ, ánh mắt đầy mong mỏi.

“Thôi con ạ, duyên thế gian không tránh được. Mẹ đã tìm được cô Revati con dâu hiền thục, chỉ có điều… con cái tính mộ đạo, nếu con muốn nó ưng thuận, thì bảo nó cũng phải mộ đạo như con.”

Thế là từ ngày ấy, cô Revati — người con dâu được mẹ chồng đưa về — bắt đầu theo lời xúi. Buổi sáng, thay vì chăm sóc gấm vóc, nàng sửa soạn áo lam, thắp hương lễ Phật. Nàng đi khất thực cùng chồng, mở kho gạo cúng chư tăng, giúp người nghèo trong vùng. Nandiya thấy vợ cũng ngoan đạo như mình, tim chàng như được tháo một nút thắt. Chàng mỉm cười, gật đầu thuận cưới. Suốt bao năm tháng dài, hai vợ chồng làm phước không ngớt: chàng cúng dường chư tăng, nàng tùy thuận từng việc, gia sản kếch xù vẫn không ngăn nổi lòng từ thiện của họ.

Nhưng sâu thẳm, Revati không hề kính Phật. Nàng làm mọi thứ chỉ vì lời bà mẹ chồng và cái gia tài kếch xù kia. Đêm đêm, khi chồng ngủ say, nàng nhìn trần nhà gỗ, môi mím chặt. Nàng tự nhủ: “Ta giả bộ đi chùa, giả bộ cúng dường, chứ lòng ta đâu có tin. Chỉ chờ ngày thôi…” Sự giằng xé không phải giữa thiện ác, mà là giữa vở kịch nàng diễn và cái tham vọng giữ trọn cơ nghiệp. Nàng không dám nói ra, chỉ thỉnh thoảng hỏi bóng gió:

“Chàng ơi, nếu một mai chàng đi xa, em biết làm sao giữ nhà này?”

Nandiya ôm vai vợ, cười hiền:

“Em cứ giữ tâm mộ đạo như nay, Tam Bảo sẽ phù hộ.”

Phước nghiệp hai người, nhất là từ phía Nandiya, lớn lao đến mức chấn động cõi trời. Ngài Mục Kiền Liên một hôm bay lên, thấy một lâu đài rực rỡ không chủ. Ngài hỏi, thiên nữ đáp:

“Bạch ngài, chủ lâu đài là Nandiya còn ở cõi người. Ngài mất sẽ về đây làm chủ, chúng tôi hầu chờ ngài.”

Ngài về bạch Phật, Phật mỉm cười khen: phước nghiệp như bà con chào đón người đi xa trở về. Chẳng bao lâu, Nandiya lâm bệnh và mất sớm. Theo con mắt phàm, đó là chết yểu. Nhưng thật ra, phước cõi trời đã đầy, cõi người không còn xứng để chàng ở. Chàng bỏ thân, bay thẳng về lâu đài trời sáng lạn.

Đám tang vừa khép lại, cánh cửa gỗ lim đóng sập. Revati đứng giữa nhà, nhìn quanh kho lúa, hòm vàng, mặt nàng lạnh băng. Nàng quay sang người gia nhân, giọng sắc như dao:

“Từ nay, không ai được nhắc Tam Bảo trong nhà này. Phật pháp là trò bịp. Đuổi hết những kẻ khất thực trước cổng, đừng cho chúng bén mảng!”

Một vị tỳ kheo đi ngang, dừng lại ôn tồn:

“Thí chủ, hãy nhớ phước chồng bà đã tạo…”

Nàng cắt ngang, mắt trợn:

“Thầy im đi! Gia tài này là của ta, không cần đạo của các người!”

Thế là nàng đanh đá, phỉ báng chư tăng, chẳng còn một niệm lành. Khi nàng tắt thở về sau, nghiệp ác đưa nàng lao xuống địa ngục tối tăm. Còn Nandiya, nơi cõi trời, an trú trong ánh sáng của phước nghiệp chân thành.

Ý nghĩa câu chuyện

Mộ đạo phải xuất phát từ lòng chân thành, không phải thủ đoạn giả tạo để mưu toan lợi lộc. Phước thật do tâm kính Tam Bảo và giúp đời mới bền; giả mạo thì khi điều kiện mất đi, tâm đạo liền sụp đổ và đưa đến khổ cảnh. Hãy tu tập để tâm vững, đừng để tà kiến hay tham vọng làm mất gốc rễ lành.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang