Kho vàng chôn dưới lòng sông

Đêm khuya, ánh trăng rọi qua khung cửa sổ lớn của tòa biệt thự nguy nga. Trong phòng, trưởng giả Cấp Cô Độc ngồi lặng lẽ bên chiếc bàn gỗ, trước mặt là một xấp giấy tờ ghi chép về những khoản nợ đã cho vay. Ông thở dài, đôi mày nhíu lại. Từ ngày gặp Đức Phật, ông đã thay đổi cuộc sống, nhưng cũng từ đó, tài sản của ông cứ vơi dần, vơi dần như nước triều rút.

Trước kia, ông là một thương gia lừng lẫy, gây dựng cơ đồ từ những chuyến buôn xa. Ông đã đi qua nhiều nước, lập nên những đường dây buôn bán lớn, rồi khi giàu có, ông ngồi một chỗ cho vay tiền. Ai muốn làm ăn, cứ đến vay, viết giấy cam kết chia lãi. Hồi đó, ông có cả một đội thu nợ, mà đội thu nợ của ông không phải xã hội đen, mà chính là các quan trong triều đình. Họ dắt lính đến đòi nợ, ai cũng run sợ phải trả. Thế lực của ông lớn đến nỗi vua Ba Tư Nặc cũng phải e ngại.

Nhưng từ khi gặp Phật, ông chứng quả Dự Lưu, lòng ông trở nên vị tha, không còn thiết tha với tài sản. Ông đem tiền của cúng dường chư Tăng, bố thí cho người nghèo, giúp đỡ những ai gặp khó khăn. Ông không còn sai quan quân đi đòi nợ nữa. Những người vay tiền của ông, thấy ông không đòi, họ bắt đầu lần lữa, trốn tránh. Nhiều người làm ăn có lời nhưng không chịu trả. Tài sản của ông vì thế mà hao hụt nhanh chóng.

Một đêm, khi ông đang ngồi trong thư phòng, bỗng một luồng ánh sáng nhẹ hiện ra, một người phụ nữ dung mạo xinh đẹp, có chút hào quang, xuất hiện trước mặt ông. Bà tự xưng là nữ thần đã ở trên cổng nhà ông từ lâu, bảo vệ cho gia đình ông. Bà lên tiếng, giọng đầy vẻ thương xót:

“Ngài là một người giàu có, thế lực lớn, nhưng từ khi theo Phật, ngài nghèo đi trông thấy. Người ta mượn tiền không trả, vàng chôn dưới đất bị nước cuốn trôi, làm ăn không phát đạt. Ngài hãy bỏ Phật, đừng cúng dường nữa, thì may ra mới giữ được tài sản.”

Trưởng giả nghe vậy, sắc mặt trở nên nghiêm nghị. Ông nhìn thẳng vào nữ thần, giọng kiên định:

“Ngươi nói những lời sai trái, xúc phạm đến Tam Bảo. Ta không thể nghe theo ngươi. Từ nay, ngươi không được ở đây nữa, hãy đi đi!”

Nữ thần không ngờ ông lại phản ứng gay gắt như vậy. Bà cúi đầu, lặng lẽ biến mất, mang theo những đứa con nhỏ của mình. Từ đó, bà phải lang thang khắp nơi, không nơi nương tựa. Bà đến xin vị thần cai quản thành Xá Vệ, nhưng vị thần ấy lạnh lùng từ chối:

“Ngươi đã có ác tâm với Đức Thế Tôn, ta không thể giúp ngươi.”

Bà lại đến cõi trời Tứ Thiên Vương, rồi lên tận cung trời Đế Thích, nhưng tất cả đều xua đuổi. Cuối cùng, vua trời Đế Thích, vì lòng từ bi, mới nói với bà:

“Nếu ngươi thật lòng hối lỗi, hãy quay lại giúp trưởng giả Cấp Cô Độc phục hồi tài sản. Chính miệng ngươi đã nói vì theo Phật mà ông ấy nghèo đi, thì bây giờ ngươi phải làm cho ông ấy giàu trở lại.”

Nữ thần vâng lời. Bà dùng thần lực của mình, đi khắp nơi, tác động vào tâm trí những người đã vay tiền của trưởng giả mà không trả. Bỗng nhiên, họ cảm thấy một sự thôi thúc mãnh liệt, không thể cưỡng lại, phải đem tiền bạc, vàng bạc đến trả cho ông. Người thì trả sau ba năm, người thì năm năm, có người mười mấy năm. Họ lũ lượt kéo đến, mang theo vàng bạc, trả hết nợ cũ.

Không chỉ vậy, nữ thần còn tìm lại những chum vàng đã bị nước sông cuốn trôi. Một ngày kia, một người dân chài ở làng bên kia sông tung lưới, kéo lên được một chiếc chum vàng có đóng dấu của gia đình trưởng giả. Nữ thần đứng bên cạnh, tác động vào tâm trí anh ta, khiến anh ta không dám mở ra xem, mà phải chạy ngay đến báo cho trưởng giả. Nhờ vậy, toàn bộ số vàng chôn dưới lòng sông được vớt lên, không thiếu một chum nào.

Chỉ trong vòng hai tháng, kho tàng của trưởng giả đã đầy lại như xưa. Khi mọi việc hoàn tất, nữ thần hiện ra trước mặt ông, quỳ xuống, nước mắt lưng tròng:

“Tôi đã hiểu lầm, đã xúc phạm đến Đức Phật và chư Tăng. Tôi xin sám hối. Tôi đã dùng thần lực của mình để phục hồi tài sản cho ngài. Xin ngài tha lỗi cho tôi.”

Trưởng giả nhìn nữ thần, lòng không còn giận dữ, ông nói:

“Hãy cùng ta đến gặp Đức Thế Tôn. Chỉ khi ngươi sám hối trước Ngài, tội lỗi của ngươi mới được tiêu trừ.”

Nữ thần đồng ý. Khi đến gặp Đức Phật, bà hiện ra, quỳ xuống, thành khẩn sám hối. Đức Phật từ bi lắng nghe, rồi dạy rằng:

“Người ác tưởng là tốt khi nghiệp chưa chín mùi. Khi nghiệp đã chín mùi, mới biết mình đã sai. Người thiện bị chê bai khi quả chưa chín mùi. Khi quả lành chín mùi, mới hay họ đáng kính.”

Nữ thần sau khi sám hối, được giải thoát khỏi tội lỗi, cảm nhận được sự an lạc. Còn trưởng giả Cấp Cô Độc, ông càng thêm vững tin vào Phật pháp. Ông hiểu rằng, những khó khăn, mất mát trong thời gian qua chỉ là thử thách, là nhân duyên để ông tinh tấn hơn. Ông tiếp tục sống đời bố thí, cúng dường, không hề hối tiếc, và trở thành một trong những đại thí chủ nổi tiếng nhất thời bấy giờ.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng, khi làm việc thiện, đôi khi ta gặp khó khăn, bị chê bai, nhưng đó chỉ là vì quả lành chưa chín. Người ác có thể giàu sang, thành công nhất thời, nhưng khi nghiệp xấu chín muồi, họ sẽ lãnh đủ quả báo. Đừng vì những may rủi trước mắt mà đánh giá Phật pháp, hãy kiên định làm điều đúng, tin vào nhân quả, và giữ vững lòng tin nơi Tam Bảo.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang