Khi thầy trở mặt sau ngày xuất gia

Chiều thu, gió lùa qua hành lang chùa, mang theo mùi cơm chay thơm nhẹ. Một thanh niên lần đầu bước chân tới, áo sơ mi còn nguyên nếp. Thầy trụ trì từ xa đi tới, mắt hiền như Phật, mỉm cười:

“Con ở đâu tới? Trời, thấy con có căn tu quá, con mà tu là tốt lắm, sau này độ được nhiều chúng sinh, Phật pháp khen con hay lắm!”

Chàng trai nghe mà lòng bồi hồi, má đỏ lên, nghĩ thầm: “Thầy quý mình thế này, phải xuất gia thôi.” Vài hôm sau, đầu trọc, áo nâu, chàng chính thức làm sa di.

Sáng hôm sau, chuông tụng kinh chưa kịp dứt, thầy đứng giữa sân, tay chống nạnh, giọng sắt lại:

“Quỳ nhanh! Giờ này mà chưa dậy hả? Vờ này còn ngủ, hư quá, tệ hơn cả bà bán bánh ngoài chợ!”

Chú sa di bàng hoàng, bụng thắt lại, nhìn thầy mà rưng rưng: “Bữa trước dễ thương, giờ sao thành dạ xoa vậy?” Nhưng cúi đầu, chú tự xét lỗi suốt ngày. Tối đến, thầy lườm một cái nữa, chú giật mình, ngồi thiền suy gẫm:

“Tại sao thầy đổi thái độ? Chắc mình có lỗi gì không biết.”

Thầy bảo:

“Hồi chưa xuất gia, ta cười mời con ăn cơm để con phát tâm. Giờ con đã vào đạo, phải dùng gậy nghiêm khắc mới vượt được ngã chấp.”

Chú hiểu ra, không oán trách. Mỗi lần bị rầy, chú lại càng siêng tu. Vài năm sau, chú thành vị tỳ kheo vững chãi, nhớ lại mà cười: nghịch hạnh của thầy chính là ân sâu.

Ý nghĩa câu chuyện

Thầy dùng thuận hạnh (khen ngợi, dỗ dành) với kẻ chưa phát tâm, và nghịch hạnh (quở trách, nghiêm khắc) với người đã đủ ý chí, vì chiều chuộng sẽ không giúp tiến tu, chỉ có thử thách mới làm công đức tăng trưởng.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang