Kẻ treo ngược cây

Buổi sáng ở thành Tỳ Xá Li, nắng vàng trải dài trên những mái ngói đỏ, không khí thanh bình của một kinh đô trù phú bỗng bị xáo động bởi một cảnh tượng kỳ lạ. Giữa quảng trường, dưới gốc cây cổ thụ sừng sững, một người đàn ông gầy gò, da bọc xương, đang treo ngược hai chân lên một cành cây to. Ông ta mặc một bộ áo vàng sờn cũ, đầu tóc bù xù, cả ngày chỉ đong đưa lơ lửng trên không, phía dưới đặt một cái mũ để xin tiền. Người qua kẻ lại thấy vậy đều tò mò dừng chân, thì thầm:

“Ông này chắc có công phu lắm, treo ngược như vậy mà chịu được cả ngày.”

Người ta nể phục, rồi rộng rãi bỏ tiền vào mũ. Nhưng ít ai biết rằng, khi không treo ngược trên cây, ông ta thường đi khắp nơi trong thành, gặp ai cũng nhìn chằm chằm rồi cất giọng đầy bí hiểm:

“Cô kia, tôi thấy nghiệp của cô sắp đến rồi. Tháng tới cô sẽ gặp tai nạn, nhà cô sẽ bị cháy!”

Rồi ông ta lắc đầu, thở dài:

“Nếu không cúng dường cho tôi, không nghe lời tôi cầu nguyện thì tai họa sẽ ập đến bất cứ lúc nào.”

Người dân trong thành vừa sợ hãi, vừa chán ghét. Họ sợ nên phải cúng dường, nhưng trong lòng thì không hề kính phục. Có người bực bội nói với hàng xóm:

“Ông ta chỉ biết hù dọa người ta để moi tiền. Chứ thật sự thì ai mà thèm nể ông ta!”

Một hôm, các vị tỳ kheo đi khất thực ngang qua, thấy cảnh tượng ấy, nghe người dân than phiền, bèn về bạch với Đức Phật:

“Bạch Thế Tôn, ở thành Tỳ Xá Li có một đạo sĩ treo ngược mình trên cây cả ngày để xin tiền, nhưng lại dùng lời hù dọa để moi của người ta. Người dân ai cũng sợ, nhưng ai cũng ghét.”

Đức Phật lắng nghe, đôi mắt từ bi nhìn xa xăm, rồi Ngài nói:

“Kẻ ngu có ích gì, tóc bện áo da dê. Nội tâm thì phiền não, mặt làm bộ nghiêm trang.”

Ngài giảng tiếp:

“Cái áo không làm nên thầy tu. Người bên ngoài làm ra vẻ khổ hạnh, nhưng bên trong đầy phiền não, tham lam, dùng lời hù dọa để lấy tiền của người khác thì đó là kẻ ngu, không phải người tu chân chính.”

Đức Phật kể thêm:

“Người này nhiều kiếp trước cũng làm đạo sĩ, cũng đi hù dọa người ta lấy tiền như vậy. Kiếp này vẫn chưa bỏ được tật xấu đó. Nhân quả có khuynh hướng lặp lại, nếu không biết tu sửa thì cứ mãi luân hồi trong vòng lẩn quẩn.”

Nghe Đức Phật dạy, các tỳ kheo đều thấm thía. Họ hiểu rằng, người tu chân chính không phải ở hình tướng bên ngoài, mà ở tâm hồn thanh tịnh, không tham lam, không hù dọa người khác để trục lợi. Người tu cần ăn để sống, nhưng phải giữ tâm thanh thản, không sợ đói, không vì miếng ăn mà đánh mất đạo đức.

Từ đó, mỗi khi gặp những kẻ giả dạng tu hành để lừa gạt, người dân thành Tỳ Xá Li lại nhớ đến lời Phật dạy, và họ biết cách phân biệt người chân tu với kẻ giả tu. Họ không còn sợ hãi trước những lời hù dọa, mà chỉ kính trọng những người sống đúng theo lời Phật dạy, giữ tâm thanh tịnh giữa đời đầy phiền não.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học mà TT. Thích Chân Quang muốn truyền tải: Chiếc áo không làm nên thầy tu. Người tu chân chính không cần phô trương hình tướng bên ngoài, mà phải giữ tâm thanh tịnh, không tham lam, không dùng lời hù dọa để trục lợi. Nhu cầu ăn uống là bình đẳng, nhưng nếu vì miếng ăn mà trở thành kẻ ác độc, mưu mô thủ đoạn thì đó là kẻ ngu, đi ngược lại lý tưởng xuất gia. Nhân quả có khuynh hướng lặp lại, nên ta phải tinh tấn tu hành để vượt thoát khỏi vòng lẩn quẩn của nghiệp cũ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang