Hạt giống yêu thương nơi xứ người

Mặt trời châu Phi đổ lửa xuống những túp lều tranh lụp xụp ven con sông đục ngầu. Một đàn trẻ con da đen nhẫy, mình trần đóng khố, đang nhảy ùm xuống dòng nước mát, tiếng cười giòn tan xé tan không khí oi ả. Xa xa, vài người phụ nữ đội nước trên đầu, bước đi thong thả trên con đường đất đỏ. Đó là khung cảnh mà một vị giáo sư người châu Âu cùng đoàn sinh viên của ông bắt gặp trong chuyến đi thực tế đến một vùng quê hẻo lánh ở châu Phi.

Cuộc khảo sát kéo dài nhiều ngày. Họ ghi chép, chụp ảnh, phỏng vấn người dân. Và rồi, vị giáo sư giao cho các sinh viên một đề tài: “Hãy viết một bài nhận xét về tương lai của những đứa trẻ trong làng này.”

Hầu hết các bài viết đều có chung một kết luận: những đứa trẻ này không có tương lai. Sinh viên nào cũng lắc đầu. Một cô gái tóc vàng viết: “Chúng lớn lên sẽ không thể tiếp thu khoa học kỹ thuật, khó hòa nhập với nền văn minh thế giới.” Một chàng trai khác bổ sung: “Điều kiện sống quá lạc hậu, không có hy vọng gì cho thế hệ này.” Vị giáo sư thu bài, gật gù, rồi mọi chuyện chìm vào quên lãng.

Nhiều năm sau, một vị giáo sư khác về giảng dạy tại cùng trường đại học. Trong một lần dọn dẹp kho lưu trữ, ông vô tình lật lại tập hồ sơ cũ, và thấy chồng bài làm của các sinh viên năm xưa. Ông đọc đi đọc lại những dòng nhận xét bi quan về lũ trẻ châu Phi. Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu ông: “Không biết bây giờ chúng ra sao rồi?”

Ông mua vé máy bay, bay thẳng đến đúng cái làng trong bức ảnh cũ. Ông đi hỏi thăm từng nhà, từng người. Kết quả thống kê khiến ông sững sờ: trừ 20 người không rõ tung tích, toàn bộ số trẻ em năm xưa đều đã thành đạt. Có người là kỹ sư, có người là bác sĩ, luật sư, người thì nắm giữ những vị trí quan trọng trong xã hội. Không một ai thất bại.

“Sao lại thế được?” – vị giáo sư lẩm bẩm. Ông tìm gặp một trong những người thành công nhất, một người đàn ông trung niên đang làm giám đốc một công ty lớn. Ông hỏi:

“Thưa ông, tại sao ông lại thành công như vậy? Trước đây, nhiều người từng đánh giá rằng các ông không có tương lai.”

Người đàn ông mỉm cười hiền hậu: “Tôi cũng không biết nữa. Chỉ nhớ hồi nhỏ, tôi được học với một cô giáo. Cô ấy lúc nào cũng thương yêu chúng tôi, dạy dỗ tận tình. Vì thế tôi ráng học, rồi thành công. Tôi cũng ngạc nhiên lắm.”

Vị giáo sư lại lên đường, đi tìm cô giáo năm xưa. Ông tìm đến một ngôi nhà nhỏ ven làng, nơi một bà lão tóc bạc phơ, da nhăn nheo nhưng đôi mắt vẫn sáng, đang ngồi đan lát dưới hiên. Bà đã già lắm rồi, đã nghỉ hưu từ lâu.

Ngồi xuống bên bà, vị giáo sư kính cẩn hỏi: “Thưa bà, ở một nơi mà nền văn minh quá kém, ai đến cũng sợ, không ai tin rằng khoa học kỹ thuật có thể đến đây, không ai tin rằng trẻ em có thể thành đạt. Vậy mà bà đã dạy chúng nên người. Bà có bí quyết gì không?”

Bà lão chậm rãi đặt tay lên đầu gối, nhìn xa xăm ra cánh đồng, rồi nói bằng giọng trầm ấm:

“Trước hết, tôi thương yêu chúng. Tôi thương yêu chúng, nên tôi muốn chúng phải thành công. Tôi tin chúng sẽ thành công. Và bây giờ, tất cả chúng đều thành công. Thỉnh thoảng có vài đứa về thăm tôi. Đó là niềm hạnh phúc lớn nhất của tôi.”

Vị giáo sư lặng người. Ông chợt hiểu ra một điều giản dị mà lớn lao. Các sinh viên năm xưa nhìn bằng con mắt định kiến, bằng sự nghi kỵ và đánh giá thấp, nên họ chỉ thấy một tương lai mù mịt. Còn cô giáo già kia, bà nhìn bằng trái tim yêu thương, bằng niềm tin mãnh liệt, nên bà đã thắp lên ngọn lửa hy vọng trong mỗi đứa trẻ. Và chính tình thương ấy đã nâng dậy tâm hồn chúng, biến những điều tưởng như không thể thành hiện thực.

Kể từ ngày đó, vị giáo sư không bao giờ còn vội vàng đánh giá bất kỳ ai bằng vẻ bề ngoài hay hoàn cảnh xuất thân nữa. Ông hiểu rằng, chỉ cần có tình thương, mọi hạt giống đều có thể nảy mầm.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng, đừng vội đánh giá thấp bất kỳ ai dựa trên hoàn cảnh hay quá khứ. Tình thương yêu và niềm tin chân thành có sức mạnh kỳ diệu, nâng dậy tâm hồn con người, giúp họ vượt qua nghịch cảnh để vươn tới thành công. Khi ta thương yêu và tin tưởng người khác, chính ta cũng sẽ tốt lên từng ngày theo luật nhân quả.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang