Hành Trình Vượt Qua Lời Chê Bai

Nắng chiều vàng rực trên con đường đất dẫn vào thành, bụi mờ bay lên theo từng bước chân vội vã. Một vị trưởng giả tuổi đã ngoài năm mươi, y phục chỉnh tề, tay cầm chiếc quạt lông, hối hả đi về phía tinh xá Kỳ Viên. Ông vừa nghe danh Đức Phật, lòng đã dấy lên một niềm kính ngưỡng lạ thường, thôi thúc ông phải đến tận nơi nghe pháp.

Bỗng từ phía trước, một nhóm người ăn mặc khác thường, đầu bôi tro, áo quần xốc xếch, chặn đường ông lại. Một kẻ cầm đầu, giọng the thé, lên tiếng: “Ông trưởng giả đi đâu mà vội thế? Chắc lại đi nghe cái lão Sa-môn Cồ-đàm thuyết pháp chứ gì? Ông đừng có mà mắc lừa! Lão ta là kẻ giả dối, dạy toàn những điều làm người ta chán đời, bỏ bê gia đình, không còn hưởng thụ cuộc sống nữa!”

Một kẻ khác chen vào: “Đúng đó! Đệ tử của lão toàn là bọn ăn xin, ôm bát đi khắp nơi, thành gánh nặng cho thiên hạ. Đạo gì mà bảo người ta bỏ cha mẹ, cạo đầu đi tu, phá hoại truyền thống!”

Trưởng giả dừng lại, nhìn họ một lượt, nhưng ánh mắt vẫn kiên định. Ông ôn tồn đáp: “Các người nói vậy, nhưng tôi đã nghe nhiều người khen Phật pháp nhiệm mầu. Tôi muốn tự mình đến nghe thử. Nếu lời dạy ấy thật sự sai lầm, tôi sẽ trở về. Còn nếu nó đúng, thì đó là phúc duyên của tôi.”

Nói rồi, ông bước tiếp, mặc cho những lời xì xào, chửi bới phía sau. Lòng ông không hề dao động, chỉ có một niềm tin mãnh liệt thôi thúc.

Khi đến tinh xá, trước mắt ông là một khung cảnh thanh tịnh lạ thường. Đức Phật ngồi trên tòa cao, hào quang tỏa sáng, chung quanh là hàng trăm đệ tử đang lắng nghe. Trưởng giả đảnh lễ, rồi ngồi xuống một góc, tâm hồn lắng đọng theo từng lời Phật dạy. Bài pháp hôm nay nói về sự khổ đau của thế gian, về con đường giải thoát. Nghe đến đâu, ông như thấm nhuần đến đó, những nghi ngờ trong lòng tan biến, thay vào đó là một niềm an lạc khôn tả.

Khi pháp thoại kết thúc, trưởng giả quỳ xuống, chắp tay bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Trên đường đến đây, con đã bị nhiều người nói xấu Ngài, tìm cách ngăn cản con. Nhưng con vẫn quyết tâm đến. Giờ đây, con đã hiểu vì sao con đến. Xin Ngài cho con được quy y.”

Đức Phật mỉm cười, ánh mắt từ bi nhìn ông, rồi chậm rãi nói bài kệ:

“Dễ thay thấy lỗi người,
Khó thay thấy lỗi mình.
Lỗi người ta bới tìm,
Như tìm trấu trong gạo.
Lỗi mình thì che đậy,
Như kẻ gian giấu bài.”

Trưởng giả nghe xong, lòng như mở cờ. Ông nhận ra rằng chính mình cũng từng như những kẻ ngoại đạo kia, chỉ thấy lỗi người mà không thấy lỗi mình. Giờ đây, nhờ Phật pháp, ông đã thấy được con đường tu tập. Ngay lúc đó, tâm ông hoàn toàn thanh tịnh, chứng được quả Dự Lưu, bước vào dòng thánh.

Sau đó, các Tỳ kheo thắc mắc hỏi Phật về nhân duyên của trưởng giả. Đức Phật kể: “Trưởng giả này, từ nhiều kiếp trước, đã từng cúng dường các vị Phật quá khứ và các vị Độc Giác Phật. Nhờ phước báu đó, ông sinh ra nơi nào cũng giàu có. Nhưng vì tâm còn hướng về thế gian, nên chỉ hưởng phước hữu lậu, không chứng được thánh quả. Mãi đến đời nay, nhờ duyên lành chín muồi, ông mới đặt chân vào dòng thánh.”

Trưởng giả từ đó tinh tấn tu tập, không chỉ riêng ông mà cả gia đình ông cũng nghe pháp và chứng được sơ quả. Câu chuyện của ông lan truyền khắp nơi, nhắc nhở mọi người về sự khó khăn của việc thấy lỗi mình và tầm quan trọng của việc hướng tâm đến giác ngộ.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy chúng ta rằng con người thường dễ dàng nhìn thấy lỗi của người khác nhưng lại khó nhận ra lỗi của chính mình. Người tu tập chân chính là người biết quay lại soi xét bản thân, tìm lỗi mình từng chút một để sửa đổi. Đừng vội chỉ trích người khác, mà hãy dùng tâm từ bi để cảm thông và giúp đỡ. Đồng thời, câu chuyện cũng nhắc nhở rằng nhân duyên đến với đạo pháp của mỗi người là khác nhau, nhưng nếu ta có lòng tin kiên định và hướng về giác ngộ, thì dù trải qua bao nhiêu kiếp, ta cũng sẽ đạt được kết quả tốt đẹp.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang