Hai số phận, hai con đường

Buổi sáng tinh mơ, từ tịnh xá Kỳ Viên vẳng ra tiếng tụng kinh êm đềm, hòa lẫn với tiếng chim hót líu lo trên những tán cây bồ đề. Nhưng cách đó không xa, trong một căn nhà lớn, tiếng la hét thảm thiết vang lên xé tan bầu không khí thanh bình. Đó là tiếng của Chunda, người đồ tể giàu có nhất vùng, đang vật vã trên nền đất lạnh.

Chunda đã làm nghề giết heo suốt mấy chục năm trời. Ông ta nổi tiếng với một "công nghệ" làm thịt heo độc ác đến rợn người: trói con heo thật chặt, đập cho bầm dập khắp mình nhưng không cho chết, rồi dùng dụng cụ sắt banh hàm ra, rót nước sôi vào bụng để tháo ruột, sau đó lại tưới nước sôi lên da để lột da khi con vật còn sống. Cuối cùng, ông ta mới cắt cổ hứng máu. Mỗi ngày, ông ta giết hàng chục con heo như thế, và nhờ món thịt quay đặc biệt đó, ông ta trở nên giàu có, phát tướng, khỏe mạnh. Ông ta sống sung sướng, không bao giờ đến chùa, không bố thí, không cúng dường. Thấy các vị sa môn ôm bát đi ngang, ông ta quay mặt đi, khinh bỉ.

Nhưng rồi, phước hết, tội lộ. Bỗng một ngày, ông ta ngã bệnh. Cơn bệnh quái ác khiến ông ta la hét như heo kêu, bò lết khắp nhà, đập đầu vào tường, chui vào gầm giường rồi hất tung lên. Người nhà xúm vào ôm, nhưng ông ta khỏe quá, vung tay một cái là văng ra. Suốt bảy ngày đêm, ông ta cứ chạy quanh nhà, la hét, giãy giụa như thể đang bị đánh, bị nước sôi rót vào bụng, bị cắt cổ. Tiếng la của ông ta vọng xa đến tận tịnh xá, khiến các vị tỳ kheo tưởng ông ta giết heo liên tục. Đến ngày thứ bảy, ông ta thét lên một tiếng, thân hình nám đen như bị lửa thiêu, rồi gục chết.

Các vị tỳ kheo đến bạch với Đức Phật. Ngài ngồi yên lặng, rồi nói: "Này các thầy, không phải Chunda giết heo. Đó là quả báo hiện đời của kẻ ác. Hắn đã chết và đang chịu khổ trong địa ngục A Tỳ, nơi khổ đau gấp vạn lần những gì hắn vừa trải qua." Rồi Đức Phật nói bài kệ: "Hiện đời khổ đã đến, đời sau khổ nhiều hơn. Kẻ ác đầy nước mắt, hái quả đắng đã gieo."

Trái ngược hoàn toàn với số phận của Chunda, ở thành Xá Vệ có một ông thiện tín giàu có, nhưng hiền lành và rất mực đạo đức. Ông là bạn của trưởng giả Cấp Cô Độc, nhưng không giàu bằng. Điều đặc biệt ở ông là lòng tốt vô bờ bến: ông chuyên giúp đỡ những người nghèo khổ từ phương xa đến kinh đô, cho họ chỗ ở, tiền bạc, rồi tiễn họ về quê. Ông thường xuyên cúng dường chư tăng, và còn dạy cả 14 người con của mình cũng phải biết làm phước như vậy. Ông bảo các con thay phiên nhau tổ chức cúng dường, và ai cũng vui vẻ làm theo.

Khi tuổi già sức yếu, ông biết trước ngày mình sẽ chết. Ông gọi các con lại, bảo: "Ba ngày nữa cha sẽ mất. Cha muốn được nghe chư tăng tụng kinh Tứ Niệm Xứ, để cha ra đi trong tiếng kinh." Các con đến bạch với Phật, và Đức Phật cho các vị tỳ kheo đến tụng kinh cho ông. Ông nằm trên giường, chắp tay, nhắm mắt định thần. Khi tiếng tụng vang lên, linh ảnh hiện ra: bầu trời sáng rực, từng đoàn xe của chư thiên từ các cõi trời đỗ xuống giữa không trung, mời ông về cõi của mình. Chư thiên cõi Đao Lợi, cõi Tứ Thiên Vương, cõi Đế Thích, cõi Đấu Xuất, ai cũng nhao nhao: "Mời ông lên xe chúng tôi!"

Ông mở mắt, nói với các vị tỳ kheo: "Xin các vị hãy làm thinh giùm!" Các vị tưởng ông chưa muốn chết, liền ngừng tụng, xá chào rồi ra về. Các con buồn bã hỏi: "Thưa cha, sao cha lại bảo chư tăng ngừng?" Ông đáp: "Cha đâu có bảo chư tăng ngừng. Cha bảo chư thiên ngừng nói, vì họ nhao nhao quá, cha không nghe được tiếng kinh." Rồi ông kể lại linh ảnh và hỏi: "Trong các cõi trời ấy, cõi nào có Phật thuyết pháp?" Các con thưa: "Thế Tôn dạy, cõi trời Đấu Xuất có Bồ Tát Di Lặc thuyết pháp." Ông nói: "Vậy cha muốn về cõi Đấu Xuất. Các con hãy lấy một vòng hoa, ném lên không trung với tâm nguyện: vòng hoa này sẽ gắn vào xe về cõi Đấu Xuất."

Người con cầm vòng hoa, dù hơi nghi ngờ nhưng vẫn làm theo. Kỳ lạ thay, vòng hoa bay lên, rồi lơ lửng giữa hư không, không rơi xuống. Mọi người đều thấy rõ, biết có điều lạ. Ông thiện tín mỉm cười, nhắm mắt ra đi. Ngay lúc ấy, hương thơm ngào ngạt tỏa khắp nhà, ánh sáng lừng lên, rồi từ từ tắt dần, tiếng nhạc trời vẳng xa. Các vị tỳ kheo trở về tịnh xá, bạch với Phật. Đức Phật nói: "Này các thầy, ông thiện tín ấy không bảo các thầy ngừng tụng, mà bảo chư thiên đừng nhao nhao. Nay ông đã về cõi trời Đấu Xuất." Rồi Ngài nói bài kệ: "Hiện đời vui đã đến, đời sau vui nhiều hơn. Kẻ thiện đầy hạnh phúc, hái quả ngọt đã gieo."

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy chúng ta về luật nhân quả không sai chạy: người làm ác, dù hiện tại giàu sang, nhưng khi quả báo đến thì khổ đau tột cùng, và đời sau còn khổ hơn gấp vạn lần. Người làm thiện, dù có thể không giàu sang bằng, nhưng khi chết đi được sinh về cõi lành, hưởng phước báo vô lượng. Đừng vì thấy người ác thành công tạm thời mà nản lòng, cũng đừng vì thấy mình làm thiện chưa thấy quả báo mà thối chí. Hãy tin sâu nhân quả, sống thiện lành, và biết dạy con cháu làm phước để nối tiếp đức hạnh.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang