Hai Loại Chúng Sinh Trong Đêm Trung Thu

Đêm trung thu, ánh trăng)vẽ một vệt sáng bạc trên đỉnh đồi, rải đều xuống những tán tre đang lao xao trong gió đêm. Từ sân chùa, mùi hương nhang khói lẫn với mùi cỏ dại thoảng qua, gợi cảm giác thanh tịnh đến lạ. Hàng trăm Phật tử ngồi im lặng dưới gốc cây, mắt hướng về phía giọng nói trầm ấm của vị thầy đang ngồi trên bục giảng.

Họ đến đây không phải vìshow diễn hay tiệc tùng, mà vì một nỗi nhớ nhòa nào đó về những điều đạo lý cao siêu. Có người từ thành phố về, có người đi bộ cả quãng đường đèo dốc, chỉ để được ngồi nghe thầy nói trong không gian trăng thanh gió mát.

Vị thầy khẽ mỉm cười, ánh mắt lướt qua từng khuôn mặt đang chú tâm lắng nghe. Giọng thầy nhẹ nhàng nhưng mỗi chữ đều rõ ràng: "Hôm nay, ta sẽ nói một bài nó hơi đụng chạm... Ai mà trúng cái bệnh của mình thì thôi thông cảm cho sư phụ."

Một vài tiếng cười nhỏ vang lên, rồi lại chìm vào im lặng. Ai cũng biết, những điều thầy sắp nói sẽ chạm vào đúng những nơi yếu mềm nhất trong tâm hồn họ.

"Thật ra, chúng ta chưa giác ngộ cho nên chưa phải là thánh, mà còn là phàm phu - tức là chúng sinh." Giọng thầy tiếp tục, chậm rãi như đang rót từng giọt nước lạnh vào cốc. "Và khi xuất hiện trên cuộc đời, mỗi loài chúng sinh đều có tập tính, bản năng khác nhau. Nó tự nhiên có mà không cần phải học."

Thầy kể về con chó với bản năng trung thành, con khỉ với khả năng bắt chước, và con người với sự sáng tạo vượt trội. Rồi thầy nhắc đến những bản năng xấu: tham lam, sân hận, đố kỵ... những thứ ẩn sâu trong máu, trong gen, trong não của mỗi người, không cần học mà tự có.

"Nhưng," thầy nói, giọng trầm xuống, "chúng ta thuộc loại chúng sinh nào? Có hai loại. Loại thứ nhất: bản năng nó khởi lên cái gì thì ta làm theo cái đó liền. Hễ nó kêu mình nổi nóng đi là mình phùng mang trợn mắt lên liền. Còn một loại thứ hai: bản năng nó khởi lên, ta vất vả cưỡng lại, kềm lại. Ta thuộc loại số một hay số hai?"

Im lặng bao trùm. Không ai dám trả lời thành lời, nhưng trong mắt mỗi người đều có một sự giằng xé rõ ràng. Một người phụ nữ lớn tuổi ngồi hàng đầu, tay run run nắm chặt chuỗi hạt tràng. Cô thanh niên ngồi phía sau, tay vô thức bóp chặt đầu gối. Tất cả đều hiểu: họ đang ở đây, trong đêm trung thu này, chính là bằng chứng họ thuộc loại thứ hai - những người đang chiến đấu.

"Thật sự thế này," thầy nói tiếp, giọng nhẹ nhõm hơn, "nếu không phải số hai, là không ngồi đây trong đêm trung thu này. Mà chúng ta là những người theo Phật, biết tu hành. Tu là gì? Là cưỡng lại cái bản năng đó mà kềm nó lại. Chưa xong đâu, mới ngồi đây chứ nếu xong rồi, ngồi đâu trên kia kìa!"

Một thoáng cười vang lên, rồi lại lắng xuống. Ai cũng biết thầy đang nói đùa, nhưng đùa mà thấm đến tận xương. Bởi ai cũng đang mang trong mình cuộc chiến nội tâm khốc liệt nhất.

Một người đàn ông trung niên khẽ đưa tay lau mồ hôi trên trán, dù tiết trời đêm thu mát mẻ. Anh nghĩ đến việc sáng nay đã nổi nóng với đứa con vì chuyện nhỏ nhặt. Rồi anh nghĩ đến người đồng nghiệp vừa được khen thưởng, và cái cảm giác khó chịu=len lỏi trong lòng anh, dù anh cố phủ nhận.

"Mà quý của ta, cái đáng yêu của ta," thầy nói, giọng như đang thì thầm, "là cái vất vả chiến đấu với những bản năng đó. Vất vả lắm, không phải dễ. Nỗi sân mà kềm lại, dễ không? Rất khó. Cái đố kỵ vừa khởi lên, bí mật trong tâm, kềm lại, dễ không? Rất khó."

Trong lòng mỗi người, những cuộc chiến riêng tư đang diễn ra. Có người đang chiến đấu với tham lam khi nghĩ đến tài sản người khác. Có người đang kềm chế sự ghen tỵ khi thấy người thân yêu được người khác quý mến. Tất cả đều mệt mỏi, nhưng không ai muốn dừng lại.

"Và," thầy nói, "ta được làm người bởi vì ta đang chiến đấu với những cái tánh xấu đó. Bỏ thân này rồi, không biết đi đâu - bị tuột xuống địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh liền."

Gió thổi mạnh hơn, làm tung bay vạt áo của một vài Phật tử. Trăng lên cao hơn, sáng rõ hơn, soi chiếu từng gương mặt đang trầm tư. Và trong không gian ấy, giữa tiếng kinh mờ nhạt từ các ngôi chùa khác vọng lại, mỗi người ngồi đó, với cuộc chiến nội tâm của riêng mình, cảm nhận được một niềm hạnh phúc kỳ lạ: họ không đơn độc trên con đường này.