Hai hạng người trên thế gian

Trên một con đường làng quê, dưới ánh nắng chiều vàng vọt, một người đàn ông ăn mặc bảnh bao, tay cầm điếu thuốc, vừa đi vừa nhả khói. Sau lưng ông ta, vỏ kẹo, tàn thuốc rơi vãi lả tả. Ông ta không thèm ngoái nhìn, cứ thế bước tiếp, mặc cho gió cuốn những thứ rác rưởi ấy bay tứ tung.

Ở phía cuối con đường, một bà lão già nua, lưng còng, tay cầm cây chổi tre, lặng lẽ quét từng đống rác nhỏ. Bà nhặt từng mảnh giấy vụn, từng cái vỏ kẹo, bỏ vào túi ni-lông đã sờn. Mồ hôi lấm tấm trên trán, nhưng mắt bà vẫn sáng, ánh lên một niềm vui lặng lẽ.

Người đàn ông kia là một thương gia giàu có. Ông ta có xe hơi, có biệt thự, có hàng hiệu. Nhưng hễ tiện đâu là ông ta xả rác xuống đó. Ông ta nghĩ: “Mình giàu, mình có quyền xả rác. Người nghèo thì phải quét dọn.” Còn bà lão kia, bà nghèo xơ xác, sống trong túp lều tranh, nhưng hễ thấy rác đâu là bà lượm đó. Bà không cần ai trả công, không cần ai khen ngợi. Bà chỉ muốn con đường sạch sẽ, để mọi người đi lại dễ chịu.

Một hôm, người thương gia đi ngang qua, thấy bà lão đang cúi nhặt một vỏ kẹo mà chính ông ta vừa vứt. Ông ta cười khẩy: “Bà già khùng! Nhặt rác làm gì? Có ai trả tiền cho bà đâu?”

Bà lão ngước lên, mỉm cười hiền từ: “Con ơi, rác không phải của ai cả. Nhưng nếu ai cũng xả rác, thế giới này sẽ thành bãi rác. Còn nếu ai cũng nhặt rác, thế giới này sẽ thành vườn hoa.”

Người thương gia sững người. Câu nói của bà lão như một mũi tên xuyên thẳng vào lòng ông ta. Ông ta chợt nhận ra: mình giàu có, nhưng mình chỉ làm cho thế giới này bẩn thêm. Còn bà lão nghèo khổ, nhưng bà đang làm cho thế giới này sạch hơn.

Từ hôm đó, người thương gia bắt đầu thay đổi. Ông ta không xả rác nữa. Ông ta còn mua thêm chổi, bao tải, phát cho người nghèo trong làng để cùng nhau dọn dẹp. Và mỗi lần nhìn thấy bà lão, ông ta lại cúi đầu chào, lòng đầy kính trọng.

Bà lão vẫn lặng lẽ quét rác, không hề biết rằng mình đã thay đổi một con người. Bà chỉ làm vì tình yêu thương, vì muốn thế giới này đẹp hơn. Đó chính là tâm Bồ Tát.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện phân biệt hai hạng người: hạng người thích xả rác (ích kỷ, chỉ nghĩ cho mình) và hạng người thích nhặt rác (vị tha, nghĩ cho người khác). Người có tâm Bồ Tát là người hễ thấy điều gì tốt đẹp, lợi ích là liền nghĩ đến chúng sinh, muốn chia sẻ, muốn mọi người cùng được hưởng. Đó là sự khác biệt giữa phàm phu và Bồ Tát.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang