Hai gánh nặng trên vai người trụ trì

Tiếng chuông chùa vang lên trong sớm mai, hòa cùng tiếng tụng kinh trầm ấm. Sân chùa nhỏ ở một làng quê bỗng thêm nhộn nhịp từ khi thầy trụ trì về nhận chùa. Đó là một ngôi chùa nghèo, mái ngói rêu phong, Phật tử thưa thớt.

Cụ Bà – một người Phật tử đã ngoài sáu mươi, sống ngay đầu làng – là người gắn bó nhất với thầy từ những ngày đầu. Hôm nào cũng vậy, cụ mang theo chổi, giỏ rau, hoặc những nắm gạo nhà mình để giúp thầy. Thầy trụ trì thường bảo: “Bà cứ ở nhà nghỉ ngơi, con lo được.” Nhưng cụ chỉ cười, cúi xuống quét sân: “Đệ tử già rồi, làm được gì giúp thầy thì làm. Chùa là nhà của con mà.”

Ba năm rồi, rồi năm năm. Ngôi chùa nhỏ bắt đầu thay đổi. Nhờ sự vun vén, nhờ bao người mới đến, chùa xây thêm được ngôi giảng đường, Phật tử ngày một đông hơn. Có hôm lễ lớn, người đứng kín cả sân. Thầy trụ trì vừa dạy, vừa lo giáo hội, vừa phải tiếp xúc với chính quyền, tôn giáo bạn – thật sự ba đầu sáu tay cũng không xuể.

Thế rồi, thầy phải nhờ thêm những vị trợ giúp, những thanh niên Phật tử trẻ có sức, có tâm. Họ nhiệt huyết, họ quét dọn, lo cơm nước, sắp xếp lễ nghi. Cụ Bà ngồi ở góc nhìn, lòng dậy lên một cảm giác khó tả. Một hôm, cụ đến gặp thầy, giọng có phần nặng nhọc:

“Thầy ơi, con theo thầy chùa bao nhiêu năm, nay sao thầy lại giao cho người mới? Con không làm được gì hay sao?”

Thầy trụ trì nhìn cụ, không vội trả lời. Thầy biết rằng trên vai mình giờ có hai gánh nặng: một bên là trách nhiệm của Phật pháp phải phát triển, đón nhận đông người; một bên là tình nghĩa với những Phật tử cũ đã chung tay từ khi chùa còn nghèo. Hai gánh ấy lúc nào cũng chực chìa nhau.

Thầy mời cụ ngồi xuống, dịu dàng nói:

“Bà ơi, con không quên công bà đâu. Chính bà là người quét sân đầu tiên, là người góp gạo nuôi con trong mùa đói. Nhưng bây giờ chùa đông rồi, công việc không chỉ có quét sân. Con cần người có sức khỏe, có thì giờ để giúp cho Phật sự chung. Bà có muốn nhìn chùa phát triển không?”

Cụ Bà chợt lặng đi. Đôi tay gầy guộc run lên, mắt cụ ướt nhòe. Thầy tiếp:

“Tình nghĩa cũ không mất, nhưng trách nhiệm trước mắt cần người mới. Con vẫn kính quý bà, và đó là chuyện riêng. Còn việc Phật sự, con phải nhìn về phía trước.”

Nghe xong, cụ Bà như hiểu ra. Vốn là người đạo hạnh, cụ gật đầu, nước mắt lăn dài. Từ hôm đó, cụ lui về phía sau, thỉnh thoảng vẫn mang rau, vẫn hỏi thăm, nhưng không còn đòi giữ việc. Cụ bắt đầu mỉm cười khi thấy những người trẻ tay chân nhanh nhẹn, và cụ lo cho họ như lo cho con cháu mình. Chùa dần yên ổn, Phật sự hanh thông, và người Phật tử cũ càng thêm kính trọng một vị thầy biết giữ trọn ân nghĩa song không để nó trói buộc tương lai.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc rằng: lãnh đạo – người trụ trì phải có bản lĩnh để không vì tình nghĩa cũ mà bỏ bê trách nhiệm phía trước. Đồng thời, người Phật tử cần học lòng khiêm tốn, không chấp công, không đòi hỏi, sẵn sàng nhường chỗ cho người mới để cùng lo việc đạo. Khi tình nghĩa và trách nhiệm biết dung hòa, chùa mới phát triển và tất cả đều được lợi ích.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang