Hai Cánh Của Đời Sống

Buổi chiều trên ngọn đồi sau chùa, một chú bé ngồi lặng lẽ trên tảng đá phủ đầy rêu xanh. Gió núi thổi lồng lộng, mang theo hương cỏ dại và tiếng chim rừng lích chích. Chú ngước nhìn bầu trời xa thẳm, nơi những đám mây trắng đang trôi bồng bềnh, tưởng tượng mình có đôi cánh để bay lên, vượt qua những dãy núi trập trùng, đến những miền đất xa lạ chưa từng đặt chân tới. Trong tâm trí non nớt, một giấc mơ lớn dần: làm một đạo sĩ lang thang giữa chốn rừng sâu, chỉ có mây trời và gió núi làm bạn.

Nhưng rồi bụng đói cồn cào, chú bé phải lò dò xuống núi, mở tủ lấy cơm nguội mà ăn. Bát cơm trắng với chút muối vừng, đạm bạc mà ấm bụng, kéo chú trở về với thực tại quen thuộc. Chú chợt nhận ra: giấc mơ cao siêu kia đẹp đẽ làm sao, nhưng bước chân đầu tiên lại bắt đầu từ chính nơi mình đứng, từ những điều giản dị nhất.

Lớn lên, chú bé ấy – giờ đã là một vị thầy – vẫn thao thức về hai thế giới: một bên là những chân trời huyền bí, những điều kỳ diệu vượt ngoài tầm hiểu biết; một bên là cuộc sống bộn bề với cơm áo gạo tiền, với những lo toan thường nhật. Nhiều đêm, thầy ngồi thiền dưới gốc bồ đề, tự hỏi: “Đạo lý cao siêu kia có thực sự xa rời cuộc sống này không? Hay nó ẩn giấu ngay trong từng hơi thở?”

Một hôm, có một Phật tử đến hỏi thầy: “Bạch thầy, con nghe nói tu hành là để đạt được thần thông, bay lên hư không, biết được quá khứ vị lai. Nhưng con chỉ là người bình thường, phải lo cơm áo, chăm sóc gia đình. Làm sao con có thể đạt được những điều cao siêu đó?”

Thầy mỉm cười, nhìn người Phật tử trẻ tuổi đang ngồi trước mặt, đôi mắt đầy khát khao nhưng cũng lộ rõ vẻ bối rối. Thầy chậm rãi nói: “Con có biết rằng, để lên được đỉnh núi cao, con phải bắt đầu bằng bước chân đầu tiên từ nơi con đang đứng không? Đạo Phật không dạy ta chối bỏ thực tại để chạy theo ảo ảnh. Ngược lại, nó dạy ta dùng chính thực tại này làm bàn đạp để vươn tới những điều vĩ đại.”

Người Phật tử trẻ ngạc nhiên: “Nhưng thưa thầy, con thấy nhiều người nói rằng phải rời bỏ thế gian, sống ẩn dật mới mong giải thoát. Con lại thấy có người chỉ lo tích lũy vật chất, không tin có điều gì thiêng liêng. Con không biết theo hướng nào.”

Thầy nhìn ra xa, giọng trầm ấm: “Có hai thái cực: một là mơ mộng viển vông, tin vào những chuyện thần thoại xa rời thực tế; hai là chìm đắm trong vật chất, quên đi khát vọng tâm linh. Cả hai đều là cực đoan. Đạo Phật đưa ra con đường trung đạo: vừa hướng tới sự giác ngộ tối thượng, vừa bắt đầu từ những việc làm cụ thể, thiết thực nhất.”

Thầy đứng dậy, đi vài bước trên sân chùa, rồi quay lại nói: “Con hãy bắt đầu từ việc nhỏ nhất: khi hít vào, biết mình đang hít vào; khi thở ra, biết mình đang thở ra. Khi đi, biết mình đang đi. Khi ngồi, biết mình đang ngồi. Đó là những điều thực tế nhất, ai cũng làm được. Nhưng chính từ sự tỉnh thức trong từng hành động nhỏ đó, con sẽ dần dần mở ra cánh cửa của sự hiểu biết sâu xa, và tiến tới những tầng cao hơn của thiền định.”

Người Phật tử trẻ lắng nghe, đôi mắt dần sáng lên. Anh chợt hiểu ra rằng, không cần phải rời bỏ thế gian, không cần phải chạy theo những điều huyền hoặc, mà chính trong cuộc sống hằng ngày, với những bước chân chậm rãi, với hơi thở ý thức, anh đang đi trên con đường giác ngộ.

Nhiều năm sau, người Phật tử ấy trở thành một cư sĩ mẫu mực, luôn tận tụy giúp đỡ mọi người, sống tỉnh thức trong từng khoảnh khắc. Anh vẫn nhớ lời thầy dạy: “Cao siêu và thực tế không đối lập, mà bổ sung cho nhau. Cái cao siêu nhất lại bắt đầu từ những điều bình dị nhất.”

Ý nghĩa câu chuyện

Đạo Phật không đưa con người vào ảo tưởng xa rời cuộc sống, cũng không giam hãm trong vật chất tầm thường. Con đường giác ngộ bắt đầu từ những việc làm cụ thể, gần gũi: biết thở, biết đi, biết thương yêu và giúp đỡ mọi người. Từ đó, ta mới có thể vươn tới những đỉnh cao tâm linh, nhưng không bao giờ rời xa mặt đất thực tại.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang