Gánh hoa lài dâng Phật

Trời còn mờ sương, thành Vương Xá chưa tỉnh hẳn. Trên con đường đất dẫn vào hoàng cung, tiếng gánh tre kẽo kẹt vang lên đều đặn. Sumana – người làm vườn quen mặt với lũ chim dậy sớm – đang quẩy trên vai tám bó hoa lài còn đẫm sương đêm. Hoa lài trắng muốt, cánh mỏng như giấy, hương thơm thoang thoảng theo từng bước chân. Hôm nay cũng như mọi ngày, anh phải kịp mang tám bó hoa này vào hoàng cung trước khi mặt trời lên cao.

Hợp đồng với vua không phải chuyện đùa. Ngày nào thiếu một bó, ngày đó có thể là ngày cuối cùng anh nhìn thấy ánh sáng mặt trời. Vợ anh vẫn thường càu nhàu: “Anh mà sơ sẩy một ngày là cả nhà mình tan cửa nát nhà đấy!”. Anh biết, anh thừa biết. Nhưng hôm nay, khi vừa rẽ qua khúc đường gần cổng thành, anh khựng lại. Một vị sa môn đang đi khất thực giữa đoàn tăng sĩ. Thân tướng của Ngài trang nghiêm đến lạ kỳ, ánh sáng như tỏa ra từ chính con người Ngài, khiến cả con đường bỗng chốc trở nên tĩnh lặng. Sumana đứng sững. Gánh hoa trên vai như trĩu nặng, nhưng không phải vì hoa, mà vì một cảm xúc dâng trào khó tả. Tim anh đập mạnh, mắt anh không rời được bóng dáng ấy. Anh biết đó là Phật – người mà cả thành Vương Xá đang xôn xao kể chuyện.

Trong túi anh không có gì để cúng. Không thức ăn, không tiền. Chỉ có tám bó hoa lài đang gánh trên vai. Nhưng nếu dâng tám bó hoa này, anh sẽ phá vỡ hợp đồng với hoàng cung. Vua có thể xem đó là tội khinh thường, là lừa dối, và cái giá phải trả không phải là vài roi hay vài quan tiền – mà là mạng sống. Anh rùng mình nghĩ đến cảnh đầu mình lăn lốc giữa chợ, vợ con anh bơ vơ, gia sản bị tịch thu. Thế nhưng, nhìn đức Phật đang bước đi thong dong, lòng anh như có ngọn lửa nào đó thiêu đốt. Anh không thể cứ thế đi ngang qua. Anh không thể giữ hoa cho riêng mình khi mà trước mặt anh là một bậc tôn quý như vậy.

“Mình liều thôi! Chết thì chết, nhưng phải bày tỏ lòng kính Phật!” – Sumana tự nhủ, giọng run run. Anh quỳ xuống bên đường, đặt gánh hoa xuống, cúi đầu dâng lên. Lòng anh lúc này không còn sợ hãi, chỉ còn một niềm tôn kính vô bờ. Điều kỳ diệu xảy ra: tám bó hoa lài bỗng nhẹ bẫng bay lên khỏi gánh, lơ lửng giữa không trung, rồi từ từ tỏa ra, xếp thành một tán hoa che trên đầu đức Phật. Hương lài thơm ngát lan tỏa khắp con đường. Dân chúng hai bên đường đứng sững sờ, rồi reo hò ầm ĩ. Sumana mừng đến phát khóc, anh không tin nổi vào mắt mình. Người đầu tiên anh nghĩ đến để chia sẻ niềm vui này là vợ anh. Anh ba chân bốn cẳng chạy về nhà.

“Vợ ơi! Hôm nay anh không đem hoa vào hoàng cung nữa! Anh đã cúng Phật!” – Sumana thở hổn hển, mặt mày hớn hở. Chưa kịp nói hết câu, bà vợ đã trợn mắt, mặt cắt không còn giọt máu. Bà ta hét lên: “Trời ơi! Mày điên rồi! Mày phá hợp đồng với vua à? Mày muốn cả nhà chết hết sao? Tao không biết Phật gì hết, tao chỉ biết mày mất dạy, mày hư đốn!”. Bà vợ vừa chửi vừa khóc, rồi đâm đầu chạy thẳng vào hoàng cung để khai báo trước, mong thoát tội. Sumana đứng chết lặng giữa sân, nhìn theo bóng vợ khuất dần. Anh không giận, chỉ thấy buồn. Anh quay lại chỗ đức Phật.

Trong khi đó, bà vợ chạy vào hoàng cung, gặp viên quan coi việc mua bán, vừa thở vừa chửi chồng: “Ông quan ơi, ông chồng tôi nó hư lắm! Nó đem tám bó hoa lài đi cúng Phật mất tiêu rồi! Tôi xin bỏ nó, không dính líu gì đến nó nữa!”. Viên quan ngơ ngác, chưa hiểu chuyện gì. Nhưng khi nghe nói “cúng Phật”, ông ta cũng thấy nhẹ người, vì vua Bình Sa vốn là đệ tử Phật, chuyện này chắc không đến nỗi nào. Ông ta chưa kịp báo lên vua thì ngoài thành đã xôn xao cả lên. Vua Bình Sa nghe tin có chuyện lạ, đích thân ra ngoài xem. Nhà vua thấy đức Phật đang đi khất thực, trên đầu có một tán hoa lài rực rỡ bay lơ lửng theo. Cảm động, vua quỳ xuống đảnh lễ và thỉnh Phật vào hoàng cung thọ thực. Phật mỉm cười, nhận lời, nhưng xin ngồi ngoài sân để mọi người cùng chiêm ngưỡng phép lạ. Vua sai bày bàn ghế, dâng vật thực cúng dường. Tám bó hoa lài vẫn bay lơ lửng trên đầu Phật suốt buổi, rồi theo Ngài về tinh xá, nhẹ nhàng rơi xuống vách thất, như một dấu ấn của sự thành kính.

Sau khi hỏi rõ mọi chuyện, vua Bình Sa vô cùng cảm động trước tấm lòng của người làm vườn nghèo. Nhà vua lệnh ban thưởng cho Sumana rất nhiều vàng bạc, đủ để anh sống sung túc cả đời. Còn bà vợ, khi hay tin chồng được vua ban thưởng, thì lật đật xách gói chạy về nhà, nhưng Sumana chỉ lặng lẽ nhìn, không trách móc. Chiều hôm đó, chư tăng xôn xao bàn tán về phép lạ. Đức Phật gọi Sumana lại, ánh mắt hiền từ: “Này thiện nam tử, vì lòng tôn kính tuyệt đối, con đã chấp nhận cái chết để dâng cúng. Nhờ công đức ấy, ngay trong ngày hôm nay con được vua ban thưởng, và trong tương lai, con sẽ thành một vị Độc Giác Phật, hiệu là Bông Lài”. Sumana quỳ lạy, nước mắt lặng lẽ rơi. Anh không ngờ chỉ tám bó hoa lài, với một tấm lòng chân thành, lại đổi được quả báo lớn như vậy.

Từ đó, Sumana sống đời an lạc, ngày ngày tinh tấn tu tập, không còn vướng bận chuyện tiền tài. Còn bà vợ, sau lần bỏ đi, cũng dần hiểu ra lẽ đạo, quay về xin lỗi chồng. Cả hai cùng nhau làm phước, sống đời thanh thản.

Ý nghĩa câu chuyện

Lòng tôn kính chân thật, dám hy sinh cả mạng sống vì điều thiện, sẽ tạo ra phước báo vô lượng, gấp trăm ngàn lần giá trị vật chất. Nhưng phải cẩn thận: đừng vì tham cầu quả báo mà liều lĩnh làm phước, vì tâm tham sẽ làm hỏng cả công đức. Hãy làm phước với tâm thanh tịnh, không vụ lợi.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang