Đôi Mắt Thánh

Anh ngồi trong quán cà phê vỉa hè, nhâm nhi ly đen đá, mắt nhìn ra đường phố tấp nập. Đôi mắt mở, nhìn cuộc đời. Nhưng trong tâm anh, biết bao suy nghĩ khởi lên sau cái nhìn ấy: yêu, ghét, hiểu, không hiểu.

Anh thấy một đôi vợ chồng trẻ cùng nhìn về phía một cô gái đang đi qua. Người chồng sáng mắt lên, miệng nở một nụ cười khó tả. Người vợ thì cau mày, quay đi chỗ khác, rõ ràng là đang nghĩ một điều gì đó hoàn toàn khác. Cùng một cảnh tượng, hai người suy nghĩ khác nhau hoàn toàn.

Rồi anh nghe tiếng một em bé khóc ré lên từ một quán ăn gần đó. Anh thấy khó chịu, tiếng khóc ấy chói tai quá. Nhưng rồi anh nhớ đến câu chuyện thầy kể: có một người bố nói rằng "con ai khóc thì mình khó chịu, chứ con mình khóc lại thấy dễ thương, chẳng sao cả." Anh chợt hiểu: cùng nghe một điều, nhưng suy nghĩ khác nhau vì góc đứng, vị trí, mối liên hệ khác nhau.

Anh nghĩ đến loài vật.Con người nhìn một miếng thịt sống thì thấy sợ, thấy tanh. Nhưng con sói nhìn thấy thì đó là thiên đường ước mơ. Hay như thứ mà em bé "sản xuất" ra, con người thấy sợ khiếp, nhưng con chó lại thấy ước mơ. Giữa người và thú đã khác nhau đến vậy, thì giữa phàm phu và bậc thánh sẽ còn khác nhau đến thế nào?

Bậc thánh nhìn một vấn đề, cái nhìn ấy "loạt" ra một thông suốt từ kiếp trước đến kiếp sau. Thánh nhìn thấy nhân quả, nhìn thấy mối liên hệ sâu xa, và nhìn thấy trách nhiệm của mình. Còn anh, còn bao nhiêu người như anh, chỉ mới thấy được cái bề mặt, cái bản năng trước mắt.

Anh chợt thấy humility đến kỳ lạ. Bấy lâu nay, anh cứ tưởng mình đúng, tưởng cái nhìn của mình là khách quan. Nhưng thực ra, nó chỉ là cái nhìn của phàm phu, bị chi phối bởi bản năng, bởi vị trí, bởi mối liên hệ ích kỷ.

"Bớt tin vào cái suy nghĩ của mình đã là một bước tiến," lời thầy lại vang lên. Anh nhìn xuống ly cà phê đã cạn, lòng thấy nhẹ nhõm hơn. Con đường tu tập còn dài, nhưng ít nhất, hôm nay anh đã nhận ra một điều quan trọng: mình cần khiêm tốn hơn.

Ý nghĩa câu chuyện

Mỗi người đều có một "cái nhìn" riêng về thế giới, bị chi phối bởi bản năng, vị trí, mối liên hệ và trình độ đạo đức. Phàm phu nhìn thấy bản năng, thú vật nhìn thấy bản năng thấp hơn, còn bậc thánh thì nhìn thấy nhân quả, trách nhiệm và sự liên kết sâu xa với muôn loài. Nhận ra sự khác biệt này giúp ta bớt chấp vào cái nhìn của mình, khiêm tốn hơn và mở lòng để tiến bộ trên con đường tu tập.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang