Đôi dép da và bước chân không vướng bận

Buổi chiều ở thiền viện, nắng xiên qua khe cửa, rọi xuống nền gạch hoa cũ những vệt sáng dài. Một vị sư trẻ ngồi trước hiên, đôi dép cũ của ông đã đứt quai, phải cột dây lại mới giữ được. Ông nhìn xuống đôi dép rồi lại nhìn lên, thấy một ông Phật tử từ ngoài Bắc vào thăm, chân đi đôi dép cũng rách không kém.

Thời đó nghèo lắm. Có đôi dép da là mừng lắm rồi. Trong thiền viện, mỗi người chỉ có một cái đơn, trên là nằm, dưới để đồ đạc cá nhân. Vị sư trẻ nhớ rằng sư huynh của mình có một đôi dép da mới, để trong đơn, chưa từng mang. Không biết ai cho, nhưng sư huynh cứ để đó, không nói gì.

Vị sư trẻ ngồi suy nghĩ. Ông biết sư huynh mình là người thế nào. Sống đơn giản, không chấp thứ gì. Có đôi dép mới, nhưng sư huynh không mang, vì sư huynh không coi đó là của mình. Ông nhìn ông Phật tử, rồi nhìn về phòng sư huynh. Một ý nghĩ thoáng qua: “Hay là lấy đôi dép đó cho ông Phật tử?” Nhưng rồi ông lại tự hỏi: “Liệu sư huynh có giận không? Đây là đồ của sư huynh mà.”

Ông đứng dậy, bước vào phòng. Tay ông run run khi mở nắp đơn của sư huynh. Đôi dép da nằm đó, còn mới, bóng loáng. Ông cầm lên, lòng đầy do dự. “Nếu sư huynh về, thấy mất dép, chắc sẽ hỏi. Mình sẽ nói sao?” Nhưng rồi ông nhớ lại cách sư huynh sống: không bao giờ nặng lời, không bao giờ giữ gìn thứ gì. Ông thở dài, quyết định.

Ông mang đôi dép ra, đưa cho ông Phật tử. “Chú cầm lấy đi, đôi dép này còn mới, chú đi cho đỡ đau chân.” Ông Phật tử ngỡ ngàng, nhận lấy, cảm ơn rối rít. Vị sư trẻ chỉ cười, không nói gì thêm.

Một lát sau, sư huynh về. Ông bước vào phòng, thấy nắp đơn mở, đôi dép không còn. Vị sư trẻ hồi hộp, bước đến, nói: “Sư huynh à, em lấy đôi dép da của sư huynh cho ông Phật tử rồi nha.”

Sư huynh quay lại, nhìn em, rồi mỉm cười. Không một lời trách móc, không một chút bực dọc. Chỉ là một nụ cười nhẹ, như thể mọi chuyện đều bình thường, như thể đôi dép đó chưa bao giờ là của ông.

Vị sư trẻ đứng đó, lòng nhẹ nhõm. Ông hiểu ra: sống với người đã buông xả, không còn ích kỷ, thì thật sự hạnh phúc. Không phải đối phó, không phải lo lắng, không phải dè chừng. Mọi thứ đều tự nhiên, như hơi thở.

Ý nghĩa câu chuyện

Bồ Tát tu hạnh bố thí ba-la-mật không phải do tập mà do chứng. Khi tâm đã chứng đạo, khuynh hướng vị tha thay thế hoàn toàn vị kỷ, thì việc cho đi trở nên tự nhiên, không còn tiếc nuối. Sống với người như vậy, ta không phải đối phó với sự ích kỷ, mà được tận hưởng sự thanh thản của tình thương vô điều kiện.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang