Đêm trăng tròn và những kẻ quay về từ pháp hội

Đêm trăng tròn ở Xá Vệ, ánh trăng vàng vọt từ từ trèo lên ngọn cây, chiếu tỏa xuống khu kỳ viên tĩnh mịch. Gió đêm mơn man lá, tiếng côn trùng rỉ rả. Một đoàn người từ phố lớn hăm hở bưng bưng mang mang: nào hoa quả, trái cây, thuốc men, vải vóc, đủ thứ tứ sự cúng dường. Họ cười nói rộn ràng trên đường tới tinh xá của Phật.

“Hôm nay ngày rảnh, trăng tròn, ta đến cúng dường và thỉnh Thế Tôn thuyết pháp suốt đêm, không ngủ!”

Tiếng nói vang lên đầy hứng khởi. Họ vào lễ Phật, lễ chư tăng, dâng cúng xong, ngồi ngay ngắn chờ nghe pháp. Phật thuyết pháp từ buổi chiều, giọng từ hòa như suối mát. Trăng lên cao, cảnh đẹp như tranh, ai cũng tưởng sẽ là một đêm thiêng liêng.

Thế nhưng, thời gian trôi. Tám giờ tối, một ông ngồi vươn vai, mắt lim dim.

“Chà, nhớ bà xã ở nhà không biết có khoẻ không.”

Ông cúi người thấp dần, lùi dần vào bóng cây, rồi lặng lẽ biến mất. Một ông khác thấy bạn mất, liếc quanh, cũng khẽ nhấc mông.

“Ta về thôi, mai còn lo đàn trâu ngoài đồng chưa chăng cánh.”

Thế là người này lui tới người kia trốn, từ từ kéo nhau về hết. Kẻ thì đói bụng, kẻ thì buồn ngủ, kẻ thì lo chuyện nhà chưa gieo hạt. Đến nửa đêm, sân tinh xá chỉ còn trơ trọi vài bóng. Một vị cuối cùng đứng lên, vội vã xá Phật.

“Xin lỗi Thế Tôn, con xin phép đi về.”

Sáng hôm sau, chư tỳ kheo tụm năm tụm bảy bàn tán, mặt ngỡ ngàng.

“Kỳ lạ, hôm qua họ hăm hở xin nghe pháp mà nửa đêm mất sạch, không còn ai.”

Đức Phật mỉm cười, ánh mắt như thấu suốt, ngài đọc bài kệ: ít người giữa nhân loại đến được bờ bên kia, còn lại rất đông người quẩn quanh nơi bờ cũ. Những ai dốc lòng tu tập theo chánh pháp sẽ đến bờ bên kia thoát lưới ma nguy hiểm.

Các tỳ kheo nghe xong, lặng đi. Họ nhìn lại mình: bao lần phát tâm rồi lại quay về với nỗi lo thường tình? Bờ bên kia là qua sông Hằng dữ dội thời xưa, khó khăn lắm mới tới. Tu hành cũng vậy, ít kẻ sang được bờ giác, nhiều người cứ quẩn quanh bờ sinh tử.

Từ đêm trăng ấy, vài người trong phố Xá Vệ bắt đầu nghiêm túc hơn. Họ không còn hứa suông, mà mỗi lần nghe pháp đều nhắc mình: đừng để trăng lặn là mình cũng lặn theo bóng tối thế gian.

Ý nghĩa câu chuyện

Ít người thật sự dốc lòng tu tập đến bờ giác ngộ, còn đa số quẩn quanh bờ cũ vì bị thế gian ràng buộc; chỉ ai dốc lòng theo chánh pháp mới thoát lưới ma đến bờ bên kia.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang