Cúng Dường Và Bốn Đôi Cánh Của Phước

Mưa rơi lất phất ngoài hiên chùa. Không khí se lạnh buổi chiều cuối năm, mang theo mùi hương trầm thoang thoảng từ chánh điện. Một nhóm Phật tử đang quây quần bên thầy, lắng nghe những lời giảng nhẹ nhàng nhưng thấm thía.

"Trên đời này, con người ta có những cái cho đi mà không phải là sự trao đổi." – Thầy ngồi uống trà, ánh mắt nhìn xa xăm. – "Đó là điểm khác biệt giữa loài người và loài vật. Nhưng trong cái "cho đi" ấy, cũng có muôn vàn cung bậc."

Thầy bắt đầu kể, giọng chậm rãi: "Ví dụ như bố thí. Khi ta gặp một người nghèo khổ, không còn sức lao động, không còn gì để trao đổi với đời. Họ chỉ còn cách ngửa tay cầu xin lòng thương. Ta đưa họ tiền – đó là bố thí. Trong hành động ấy, ta đang đứng ở vị trí trên, có lòng thương xót, có cả chút kẻ cả."

Một Phật tử trẻ gật gù: "Con thấy vậy ạ, thấy tội nghiệp thì cho."

Thầy mỉm cười: "Ừ, đó là nhân quả đầu tiên. Người bố thí sẽ có khá giả, và những người từng được ta bố thí, họ sẽ trở thành người yêu mến ta. Sau này ta làm ca sĩ, họ sẽ là fan hâm mộ cuồng nhiệt nhất."

Thầy tiếp: "Rồi còn giúp đỡ. Bạn bè ngang lứa, bỗng dưng gặp hoạn nạn – cháy nhà, bệnh tật, tai nạn. Ta đến cho tiền, giúp họ qua cơn khó. Tình cảm ấy bình đẳng, không có kẻ cả. Nhân quả của nó, ngoài khá giả, còn là ta sẽ có nhiều bạn tốt, và thoát được những tai hiểm trong đời."

Rồi thầy nói đến "đóng góp": "Làng cần làm cầu, đường, trường học. Nhà nước không đủ ngân sách. Ta đóng góp – 5000, 100.000, 10 triệu. Có người ở xa, nghe tin cũng đến đóng góp làm cầu cho bà con. Đó là làm phúc, nghĩ đến lợi ích lớn hơn mình. Nhân quả của nó là ta có địa vị xã hội – sau này có thể làm chủ tịch huyện, bí thư tỉnh."

Một Phật tử trung niên thắc mắc: "Thế còn đóng thuế, thầy? Cũng là đóng góp cho đất nước mà."

Thầy gật đầu: "Đúng, nhưng đóng thuế có phần bắt buộc. Vì nếu mọi người tự nguyện, có lẽ chẳng ai đóng. Nhưng đồng tiền thuế ấy – ta không thấy, nhưng nó làm nên con đường ta đi, trả lương cho người công an trực chiến đêm ngày bảo vệ bình an cho ta. Và những người hưởng lương từ ấy, họ cũng phải sống xứng đáng."

Thầy chợt nhớ ra, kể thêm: "Thầy từng gặp một anh công an quận lớn ở Sài Gòn. Anh ấy lên chùa thăm, kể chuyện phá án. Nhưng điều thầy nhớ nhất là câu anh ấy nói: "Làm dân có lương, còn làm quan thì phải có bổng lộc." Cái chữ "bổng lộc" ấy hay, là những phần thưởng chính đáng ngoài lương cho người làm việc công. Nên khi thầy gặp cán bộ, thầy hay lén cho tiền. Không phải bố thí – vì vị thế của họ rất cao. Không phải giúp đỡ – vì không phải bạn bè. Cũng chẳng phải đóng góp – vì họ đang làm bổn phận. Thầy cũng chẳng định nghĩa được đó là gì, chỉ biết lòng thành muốn chia sẻ với họ."

Rồi thầy mới nói đến "cúng dường": "Cúng dường là dành cho thần thánh, cơ sở thờ tự, những người tu hành chân chính. Khi ta cúng dường, lòng ta có sự thành kính hướng về điều thiêng liêng. Tâm trạng ấy khác hoàn toàn. Nó không phải kẻ cả, không phải bình đẳng, cũng không phải bổn phận – mà là sự kính trọng tối cao."

Thầy uống một ngụm trà, nói tiếp: "Vì sự thành kính ấy, nhân quả của cúng dường nhân lên gấp bội. Người bố thí giúp đỡ, phước lực nhẹ. Người đóng góp công ích, phước lớn hơn, được địa vị. Nhưng người cúng dường thanh tịnh cho nơi xứng đáng – phước ấy nhân lên bội lần, thường là trở thành người siêu giàu, đại gia. Thầy ra ngoài Bắc, thấy nhiều đại gia cúng dường chùa này chùa kia gần như "bao" luôn. Lòng thành kính của họ mạnh lắm, tâm linh sâu sắc nên phước lớn hơn."

Thầy dừng lại, nhìn nhóm Phật tử: "Và nếu phước lớn hơn nữa, khi chết, người cúng dường chân chính có thể sinh lên cõi trời. Thầy có một người em bị bệnh ung thư giai đoạn cuối, gia đình giấu. Nó biết sắp chết vì đêm nằm mơ thấy ánh sáng trời chờ đón. Đó là điềm báo sinh thiên. Người hiền lành, làm nhiều công đức, lại có cúng dường thành kính – chết dễ sinh thiên lắm."

Một Phật tử hỏi: "Thế sao con thấy ít người siêu giàu?"

Thầy cười: "Vì cúng dường phải thanh tịnh, cho nơi thực sự lợi ích chúng sinh, cho người tu hành chân chính.Chứ không phải cúng cho người tu không chân chính – như vậy là trật.

Thầy kết lại: "Nên mỗi hành động cho đi, ta cần biết rõ mình đang ở cung bậc nào. Và quan trọng nhất, là thành kính hay không. Thành kính, phước nhân lên gấp bội. Cuộc đời ta sẽ khác."

Ngoài hiên, mưa đã tạnh. Nắng chiều le lỏi qua khung cửa, chiếu vào bàn thờ Phật, lung linh. Phật tử cúi đầu, lòng nhẹ nhõm như vừa được khai mở thêm một điều quý giá.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện phân biệt bốn hình thức cho đi: bố thí, giúp đỡ, đóng góp và cúng dường. Mỗi hình thức mang một tâm trạng và tạo ra một quả báo nhân quả khác nhau. Bố thí giúp người yếu thế mang lại khá giả và lòng yêu mến. Giúp đỡ bạn bè bình đẳng mang lại bạn tốt và thoát tai nạn. Đóng góp công ích mang lại địa vị xã hội. Và cúng dường với lòng thành kính chân chính cho người tu hoặc cơ sở thờ tự xứng đáng, nhân quả nhân lên gấp bội, thường mang lại sự giàu có lớn hoặc cơ hội sinh thiên. Bài học là cần hiểu rõ tâm mình khi cho đi, và đặc biệt trân trọng hành động cúng dường với sự thanh tịnh, thành kính để gieo nhân phước đức lớn nhất cho đời.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang