Cục nợ mang tên dục vọng

Trong một buổi pháp thoại tại chùa Di Đà, giữa không gian tĩnh lặng chỉ còn tiếng chuông ngân xa, TT. Thích Chân Quang ngồi trên pháp tòa, đôi mắt hiền từ quét qua hội chúng đang chăm chú lắng nghe. Thầy chậm rãi mở đầu:

“Hôm nay chúng ta tiếp tục bài giảng về những quy luật tâm lý trong cái nhìn của đạo Phật. Lần trước chúng ta đã nói về sắc ấm, và hôm nay thầy sẽ nói về một bản năng rất mãnh liệt, ẩn sâu trong mỗi con người – đó là bản năng hưởng thụ.”

Ánh mắt thầy xa xăm, như nhìn thấu cả chiều dài lịch sử nhân loại. Thầy kể về cấu trúc tế bào trong thân thể, về cái gen di truyền luôn thôi thúc sự tồn tại, về hệ thần kinh cảm giác nằm khắp cơ thể, luôn đói khát cảm giác. Thầy nói:

“Cái hệ thống thần kinh của ta cứ đi tìm cảm giác, đi tìm cảm giác. Nếu không có cảm giác, nó bị hụt hẫng, nó làm cho ta thấy trống rỗng, khó chịu, chán ngán. Và cứ phải đi tìm cảm giác, dù có khi cảm giác đó là buồn, có khi là vui, miễn là phải có cảm giác chứ đừng trống không.”

Giữa hội chúng, một cụ già ngồi hàng đầu khẽ gật gù. Thầy tiếp tục với giọng trầm ấm:

“Chính vì cái bản năng hưởng thụ này mà con người ta cứ thích khoái cảm, thích dục lạc, thích sung sướng. Nó tiềm tàng trong tất cả chúng ta, cho đến khi nào chứng được quả thánh A-na-hàm, bậc Bất Lai, thì cảm giác đó mới hết. Còn dưới bậc thánh đó, trong tâm ta vẫn còn cái thôi thúc đi tìm sự hưởng thụ.”

Thầy dừng lại, nhìn quanh pháp đường rồi nói tiếp, giọng trầm xuống:

“Và trong cái bản năng hưởng thụ ấy, có một bản năng khủng khiếp nhất, chi phối nhân loại từ xưa đến nay – đó là bản năng tình dục. Thiên nhiên tạo ra cơ chế tình dục để duy trì nòi giống, nhưng con người đã biến nó thành một sự hưởng thụ. Và khi con người mê đắm trong đó, họ không còn là con người nữa, mà đã đi xuống phía loài thú.”

Một người phật tử trẻ ngồi cuối hội chúng cúi đầu, đôi vai khẽ run. Thầy nhìn về phía đó, giọng dịu lại:

“Các con có biết không, cái tình dục đó, nhiều người gọi nó là ‘của quý’. Nhưng thầy nói cho các con nghe, nó không phải là của quý đâu. Nó là một cục nợ. Nợ với chính mình, nợ với cuộc đời. Người nào vì ham thích nó mà gọi nó là của quý, thì người đó đang tự lừa dối mình. Từ nay về sau, nếu ai nghe nói ‘của quý’ thì phải phì cười mà nói rằng: ‘Không, đó là cục nợ’.”

Một vài tiếng cười khẽ vang lên trong pháp đường, nhưng rồi nhanh chóng chìm vào im lặng khi thầy kể tiếp:

“Thầy kể cho các con nghe câu chuyện về một người mẹ ở Mỹ. Bà ấy có bốn đứa con, lo sợ chúng bị ảnh hưởng lối sống Tây phương mà hư hỏng, nên bà gửi cả bốn đứa lên chùa ở một năm để học đạo lý. Đứa lớn nhất, đứa ngang ngược nhất, sau một năm ở chùa đã trở thành đứa ngoan nhất. Nó ý thức được rằng trên đời này thực sự có những người có đạo đức. Trước khi về, bà mẹ gửi biếu chùa 5000 đô la để tạ ơn. Thầy nhận được, liền gọi đứa bé lớn lại và nói: ‘Con đem số tiền này về đưa lại cho mẹ con để nuôi các em. Thầy không lấy đâu, vì thầy biết mẹ con bên đó rất nghèo, nuôi bốn đứa con là khổ lắm.’”

Thầy ngừng lại, mắt nhìn xa xăm như đang hồi tưởng:

“Nhưng còn đứa bé út, đứa bé ngơ ngơ ngơ, lên chùa chỉ ở cho vui, chẳng hiểu gì. Bốn năm sau, người mẹ trở lại gặp thầy, nước mắt rơi lã chã: ‘Thưa thầy, con nó hư rồi. Nó mới 14, 15 tuổi mà đã rủ bạn trai về nhà ngủ. Nó bảo ở bên đó, người ta dạy cho tụi nó hết cách làm tình từ hồi lớp năm rồi.’ Thầy nghe mà thấy thương, thấy xót. Lối sống đó đang tràn qua Việt Nam qua internet, qua phim ảnh. Lớp trẻ bây giờ bắt đầu ‘thoáng’ về tình dục. Và ta hiểu rằng, ta đang đi xuống. Khi con người mê đắm trong dục vọng, ta từ vị trí con người đi xuống làm thú. Nhưng vì số người mê đắm đông quá, họ biểu quyết lên luật pháp, bảo vệ cho cái gọi là ‘quyền tự do’ ấy. Họ đâu biết rằng xã hội đang đi xuống.”

Giọng thầy trở nên nghiêm nghị hơn:

“Các con hãy nhớ điều này: giữa loài thú, con người và bậc thánh, có nhiều tiêu chuẩn để đo, nhưng ta lấy tình dục ra để đo là chính xác nhất. Người nào bừa bãi về tình dục, người đó đi xuống phía loài thú. Người nào biết kềm chế, người đó là con người. Còn người nào từ bỏ được tình dục, người đó là bậc thánh. Khi nào ta còn kềm chế được tình dục, ta còn là con người. Còn khi ta buông tuồng, ta lập tức trở thành con thú.”

Thầy nhìn quanh pháp đường, ánh mắt như muốn khắc sâu từng lời vào tâm khảm người nghe:

“Cái tình dục nó nằm nơi cơ thể con người, nó thành một cục nợ của con người. Đừng nghĩ nó là hạnh phúc. Nhiều người không hiểu, cứ gọi nó là ‘của quý’. Trời ơi, nó khổ quá, nó chẳng có quý giá gì đâu. Nó là cục nợ. Sau này nếu có ai viết báo, thì viết thế này: ‘Ông Nguyễn Văn A đã được vợ cắt bỏ cục nợ.’ Nhớ như vậy, đừng có viết ‘cắt bỏ của quý’ – chẳng có quý giá gì hết trơn. Cục nợ đó được giải thoát rồi, ông ấy nên đi luôn.”

Một tràng cười nhẹ lại vang lên, nhưng lần này, trong ánh mắt nhiều người đã thoáng một nỗi suy tư. Thầy chậm rãi kết luận:

“Bản năng hưởng thụ và bản năng tình dục nằm ngay trong chính con người. Nó là sự kèn cựa, đấu tranh giữa phàm, thánh và thú. Các bậc thánh biết nó tầm thường, biết nó làm đen đúa tâm hồn con người, nên dạy người ta từ bỏ và kềm chế. Nhưng con người thì cứ mê đắm. Và chính sự mê đắm đó đã kéo con người đi xuống, từ người thành thú. Hãy tỉnh thức, hãy biết kềm chế, để giữ được phẩm giá làm người.”

Pháp đường chìm trong im lặng. Tiếng chuông chùa vang lên từ xa, nhắc nhở mỗi người về một lẽ sống thanh cao đang dần bị lãng quên giữa dòng đời tấp nập.

Ý nghĩa câu chuyện

Bản năng hưởng thụ và tình dục là những cục nợ tiềm ẩn trong mỗi con người, chi phối và kéo con người đi xuống phía loài thú nếu không biết kềm chế. Người biết kiểm soát dục vọng là người giữ được phẩm giá làm người; người buông tuồng sẽ đánh mất chính mình. Đạo Phật dạy ta phải tỉnh thức, tu tập để vượt qua những bản năng thấp hèn, hướng đến đời sống thanh cao, giác ngộ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang