Con rắn độc không cắn và ngày đắc đạo của tỳ kheo Sapadasa

Gió chiều thổi qua khe cửa pháp đường, mang theo mùi ẩm mục của lá cây rừng. Trong gian nhà gỗ đơn sơ, những vị tỳ kheo ngồi thiền lặng lẽ, chỉ nghe tiếng tụng kinh đều đặn như nhịp tim. Nhưng ở góc kia, ngài Sapadasa lại thu mình vào bóng tối, đôi vai trũng xuống. Tay ngài siết chặt mép áo, móng tay bớt trắng vì lực bóp. Một nỗi buồn không tên cứ đọng lại trong lồng ngực, nặng trĩu như hòn đá, dù xung quanh chẳng có chuyện gì xảy ra. Ngài nhắm mắt, mà nước mắt cứ rịn ra nơi khóe mi, chảy dọc xuống má hằn hộc.

“Tại sao ta sống mà cứ muốn buông xuôi? Ta đâu có ai oán, đâu có thiếu thốn… sao lòng cứ u uất thế này?”

Ngài thở dài, tiếng thở dài khô khốc, vang lên giữa không gian tĩnh lặng đến rợn người.

Chuyện rằng, từ khi xuất gia cách đây đã mấy chục năm, ngài Sapadasa vốn là một vị tỳ kheo đạo đức, giữ giới luật nghiêm minh, không hề sai sót một lời kinh một cử chỉ. Ngài tinh tấn tu hành, ngày đêm thiền định, không trễ nải việc công phu. Thế nhưng, cái bệnh tâm lý uất kỵ lạ lùng cứ bám lấy ngài: lúc nào cũng buồn, cũng chán, không rõ nguyên cớ, thậm chí ý định tự sát cứ cháy lên trong đầu như ngọn lửa âm ỉ. Đức Phật về sau mới chỉ rõ, đây là hệ quả từ kiếp xa xưa thời Phật Ca Diếp, ngài cũng mang tâm trạng buồn chán, hờn trách, muốn hoàn tục. Lúc đó, một huynh đệ giả bộ tu rồi xin hoàn tục, lại dặn ngài giữ đồ tu của mình vì về nhà cần dùng. Nghe thế, ngài càng chán đời, nghĩ trên đời chẳng ai thương nhau, toàn lợi dụng. Nỗi buồn ấy theo ngài qua bao kiếp, mấy chục ngàn năm, cho đến đời này gặp Phật Thích Ca, vẫn còn đó.

Một buổi chiều, nỗi u uất trong ngài dâng lên tột độ. Tim ngài thắt lại, hơi thở gấp gáp. Ngài lặng lẽ đứng dậy, bước ra khỏi hàng ngũ.

“Thôi, mang thân này làm chi cho khổ. Ta phải tìm cách kết liễu,”

ngài tự nói, giọng run run. Trước đó, trong pháp đường từng có một con rắn độc bò vào, phùng mang phun khè, các ngài đuổi không được bèn lấy cây chặn cổ, bắt bỏ vào bình đậy nắp. Ngài tình nguyện bưng đi quăng xa. Đến chỗ vắng, ngài thọc tay vào bình, quậy quậy chọc cho rắn cắn.

“Mày cắn ta đi, cắn đi cho rồi,”

ngài thì thầm. Nhưng con rắn cứ né qua né lại, không cắn. Ngài đổ nó ra, nó chạy thoát. Về pháp đường, ngài bảo:

“Con rắn nãy không phải độc.”

Các tỳ kheo cười:

“Trời ơi, đầu tam giác, phun khè dữ thế mà bảo không độc?”

Đến ngày cào tóc, ngài xin lưỡi dao cạo, rồi lén trốn vào rừng sâu. Đứng tựa gốc cây, ngài đưa dao lên cổ, tay run lẩy bẩy.

“Chỉ cần ấn mạnh chút nữa là xong,”

ngài tự nhủ. Nhưng trước khi quyết, ngài chợt tưởng lại đời tu: từ ngày xuất gia, giới luật tinh nghiêm, pháp Phật thực hành đầy đủ, chẳng có gì hối hận. Ngài bật cười nhạt:

“Ta tu chân chính thế này, chết được rồi, thật tức cười.”

Bỗng nhiên, khi nhìn lại toàn thân, ngài nhập vào thiền định. Sức tỉnh giác bừng sáng, ngài đứng yên lặng, chứng quả A-la-hán ngay khoảnh khắc ấy. Cái tâm lý u uất bao nhiêu chục năm tan biến như sương mai. Ngài trở về tịnh xá, gương mặt quang minh, điềm đạm, mỉm nụ cười nhẹ. Các tỳ kheo sửng sốt:

“Ông cầm dao vào rừng đâu mất, sao giờ thành người khác hẳn?”

Ngài kể lại sự tình. Chiều đến, họ thưa Phật. Đức Phật dạy: kiếp xưa con rắn là nô lệ trung thành của ngài, nên dù đọa làm rắn độc vẫn không cắn chủ. Còn ngài Sapadasa đã thiền định hai vạn năm qua, công đức chín muồi, chỉ cần đặt dao vào cổ là đắc đạo.

Về sau, ngài sống an lạc, không còn buồn chán. Ngài trở thành bậc thánh, tĩnh lặng giữa cuộc đời, nụ cười hiền hòa không rời. Bài học từ ngài đã khép lại một hành trình dài của sự giằng xé và bứt phá.

Ý nghĩa câu chuyện

Tâm lý con người có thể lặp lại qua nhiều kiếp, nhưng nếu tinh tấn tu tập, giữ giới luật và thiền định thì công đức tích lũy sẽ giúp ta thoát khổ chứng đạo. Cũng như con rắn dù độc vẫn không cắn chủ cũ vì thiện duyên xưa, cho thấy nhân duyên và công phu tu hành quyết định sự giải thoát, không phải ở thời gian ngắn ngủi của một kiếp.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang