Cơn mưa tham dục và mái nhà không kín

Kinh thành Ca Tỳ La Vệ hôm ấy rực rỡ cờ hoa. Trên dãy phố chính, người ta treo đèn kết hoa, bày biện bàn tiệc dài tít tắp. Mùi trầm hương quyện với mùi hoa lài thoang thoảng trong gió chiều. Ai nấy đều rộn ràng bàn tán về hai niềm vui lớn: đức Phật sau bao năm xa cách sắp trở về thăm quê hương, và hoàng tử Nan Đà sắp cử hành hôn lễ với một giai nhân nức tiếng xa gần.

Giữa không khí tưng bừng ấy, một vị sa môn khoác y vàng, tay ôm bình bát, lặng lẽ bước qua từng con phố. Ngài đi khất thực như bao ngày, không hề để ý đến những ánh mắt ngỡ ngàng, những tiếng thì thầm: “Thái tử Sĩ Đạt Ta đã trở về!”. Bình bát của ngài nhanh chóng đầy thức ăn do người dân thành tâm cúng dường. Thế rồi, thay vì quay về tịnh xá, ngài lại chậm rãi bước vào chính giữa hội trường đang bày tiệc cưới.

Hoàng tử Nan Đà đang mặc lễ phục đỏ thêu kim tuyến, tay chỉ huy người hầu sắp xếp bàn ghế. Chợt nghe tin anh mình đến, chàng vội buông mọi việc, chạy ra đảnh lễ. Vừa ngẩng lên, chàng đã thấy đức Phật đưa bình bát về phía mình. Nan Đà đưa hai tay đón lấy, nhưng đức Phật không nói một lời, quay lưng bước đi. Nan Đà bối rối nhìn theo, rồi vì kính sợ anh mình, chàng không dám hỏi, chỉ khép nép đi theo sau. Chàng thầm nghĩ: “Chắc đến cổng anh sẽ quay lại nhận bát.”

Đến cổng, đức Phật vẫn không ngoảnh lại. Nan Đà quay đầu nhìn cô dâu đang đứng sững giữa sân, mắt ngấn lệ. Chàng muốn chạy về, muốn nói với anh một câu: “Anh ơi, em còn phải làm lễ cưới!”. Nhưng cổ họng nghẹn lại, chân cứ bước theo anh mình. Ra khỏi thành, qua những con đường đất, qua những rặng tre già, Nan Đà vừa đi vừa ngoái nhìn, lòng rối như tơ vò. Đến tịnh xá, đức Phật ngồi xuống, quay lại hỏi:

“Này Nan Đà, em có muốn xuất gia không?”

Nan Đà đứng như chôn chân. Trong đầu chàng hiện lên gương mặt người yêu, hiện lên cảnh tiệc cưới đang dở dang. Nhưng trước ánh mắt từ bi mà uy nghiêm của anh mình, chàng chỉ nghẹn ngào nói được một tiếng:

“Dạ… con muốn.”

Chưa đầy ba mươi giây sau, mái tóc dài của hoàng tử đã được cạo sạch. Chiếc áo lễ phục được cởi ra, thay vào đó là tấm y vàng của một tỳ kheo. Từ một chú rể sắp bước vào lễ đường, chàng bỗng trở thành một vị sa môn. Cô dâu nhận tin, khóc nức nở, chạy đến tìm chồng nhưng chỉ thấy một người tu sĩ trầm mặc ngồi giữa thiền đường.

Những ngày sau đó, Nan Đà ngồi thiền mà lòng không yên. Nhắm mắt lại, chàng chỉ thấy hình bóng người yêu hiện ra. Mở mắt ra, chàng lại nhìn về phía hoàng cung, mong cha mình kéo quân đến cứu. Nhưng vua Tịnh Phạn đã chứng quả thánh, chỉ mỉm cười không can thiệp. Nan Đà rứt rứt không sao tu tập được. Chàng thầm nghĩ: “Thà chết còn hơn sống khổ sở thế này.”

Một hôm, đức Phật gọi chàng đến, dịu dàng bảo:

“Này Nan Đà, hôm nay ta sẽ đưa em đi thăm cõi trời.”

Nói rồi, đức Phật dùng thần thông đưa chàng bay lên không trung. Lướt qua một cánh rừng đang cháy, Nan Đà nhìn thấy một con khỉ hoảng loạn leo lên cành cây, lông và đuôi bị lửa cháy sém, co ro thảm hại. Rồi hai anh em vượt qua mây tầng, đến tận cung điện của vua trời Đế Thích. Ở đó, Nan Đà choáng ngợp trước sắc đẹp tuyệt trần của các thiên nữ. Họ đẹp đến mức không thể so sánh với bất kỳ người phàm nào trên thế gian.

Sau khi trở về tịnh xá, đức Phật hỏi:

“Em thấy các thiên nữ thế nào?”

“Bạch Thế Tôn, người yêu mà con định cưới trước đây, giờ nhìn lại chỉ như con khỉ cháy lông trong rừng. Các thiên nữ mới thật sự là tuyệt sắc.”

Đức Phật mỉm cười:

“Nếu em tinh tấn tu hành, ta sẽ xin vua trời Đế Thích dành cho em bảy vị thiên nữ.”

Nghe vậy, Nan Đà mừng rỡ, tưởng tượng đến cảnh được sống bên bảy nàng tiên xinh đẹp. Chàng bắt đầu ngồi thiền nghiêm túc, nhiếp tâm trong hơi thở. Vốn từ nhỏ đã được học thiền định cùng anh mình, chàng nhanh chóng đi sâu vào định. Nhờ phước duyên nhiều đời, chẳng bao lâu Nan Đà chứng quả A La Hán.

Một số vị tỳ kheo không biết chuyện, thấy chàng ngồi thiền vẫn nghĩ: “Ông này tu chỉ để được bảy cô thiên nữ thôi.” Họ xì xào, bàn tán. Đức Phật biết vậy, bèn nói với mọi người:

“Này các tỳ kheo, Nan Đà ngày xưa như một ngôi nhà lợp không khéo, mưa tham dục liền xâm nhập. Nhưng hôm nay, tâm Nan Đà đã như mái nhà được lợp thật kín, mưa không thể lọt vào. Chẳng còn chút niệm tham dục nào khởi lên trong người ấy nữa.”

Từ đó, Nan Đà sống an nhiên, giải thoát, không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ sắc đẹp hay dục vọng nào. Chàng trở thành một vị thánh đệ tử của đức Phật, được chư tăng kính nể.

Ý nghĩa câu chuyện

Tham dục như cơn mưa cứ rơi mãi trong lòng mỗi người. Nếu tâm không được tu tập, lợp kỹ như mái nhà khéo lợp, thì mưa ấy sẽ xâm nhập, làm ta khổ đau. Chỉ khi nội tâm vững chãi, tu tập miên mật, ta mới không bị tham dục chi phối, đạt được an lạc và giải thoát thật sự.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang