Con đường đêm khuya và bóng dáng những người lãnh đạo thầm lặng

Đồng hồ điểm mười một giờ đêm. Ngoài kia, trời tối đen như mực, gió mùa đông bắc thổi rít qua các khe cửa, mang theo cái lạnh cắt da cắt thịt. Trong căn phòng nhỏ, anh Minh giật mình tỉnh giấc bởi tiếng chuông điện thoại réo vang. Đầu dây bên kia, giọng chị gái run rẩy, nghẹn ngào: "Anh ơi, mẹ đột ngột bệnh nặng lắm, anh về gấp đi!".

Tim anh Minh thắt lại, một nỗi lo âu hoảng hốt chiếm lĩnh toàn bộ tâm trí. Anh không kịp thay đồ, chỉ vội vàng mặc chiếc áo khoác mỏng, nhảy lên chiếc xe máy cũ kỹ. Đèn pha xe quét một vệt sáng yếu ớt vào màn đêm dày đặc. Anh phóng xe vun vút, tay ga vặn hết cỡ, mắt căng ra nhìn đường trong bóng tối. Trong đầu anh lúc này chỉ có một suy nghĩ duy nhất: "Mẹ ơi, cố đợi con!". Anh nhớ đến những bữa cơm mẹ nấu, những đêm mẹ thức canh chừng anh sốt, những đôi bàn tay chai sần vì lam lũ nuôi anh khôn lớn. Tình mẫu tử thiêng liêng thôi thúc anh vượt qua mọi sợ hãi.

Anh lao đi trong đêm, băng qua những đoạn đường vắng vẻ. Và rồi, anh đến bệnh viện kịp thời. Bác sĩ nhanh chóng cấp cứu, mẹ anh qua cơn nguy kịch. Anh ngồi ngoài hành lang bệnh viện, thở phào nhẹ nhõm, lòng tràn ngập niềm vui vì đã về kịp bên mẹ. Nhưng trong khoảnh khắc bình yên ấy, liệu anh có dừng lại để suy ngẫm?

Anh chỉ nhớ ơn mẹ, ơn cha, ơn bác sĩ. Nhưng anh đã quên mất một điều cực kỳ quan trọng: Ai đã mở con đường này? Ai đã lát nhựa, lắp đèn đường để anh có thể nhìn rõ lối đi trong đêm tối? Ai đã quy hoạch hệ thống giao thông để anh không bị lạc hay gặp tai nạn? Ai đã xây dựng bệnh viện này, đào tạo đội ngũ y bác sĩ, cung cấp thuốc men và thiết bị y tế để cứu sống mẹ anh?

Chính là những người lãnh đạo, những cán bộ nhà nước, những kỹ sư, công nhân viên chức đang miệt mài làm việc mỗi ngày. Họ là những người mà anh Minh chưa bao giờ gặp mặt, chưa bao giờ cảm ơn trực tiếp. Đêm hôm đó, khi anh đang ngủ ngon hay đang lo lắng cho gia đình, có những vị lãnh đạo vẫn còn thức, trăn trở về kế hoạch phát triển kinh tế, về việc nâng cấp hạ tầng, về chính sách y tế để đảm bảo rằng khi người dân cần, họ sẽ có đường để đi, có bệnh viện để chữa trị.

Khổng Tử xưa kia đặt ơn vua (người lãnh đạo) lên trên cùng, trên cả thầy và cha mẹ. Nhiều người nghe vậy thấy lạ, thậm chí phản bác. Nhưng nếu ngẫm kỹ, đó là một tư duy đạo đức sâu sắc và lý trí. Cha mẹ thương yêu con cái, nhưng phạm vi ảnh hưởng chỉ giới hạn trong gia đình nhỏ. Còn người lãnh đạo, trong lòng họ chứa đựng cả một cộng đồng, một xã hội. Họ lo cho hàng triệu người được ấm no, hạnh phúc, được tiếp cận dịch vụ cơ bản. Cái ơn ấy rộng lớn và bao trùm lên mọi khía cạnh của đời sống cá nhân.

Tưởng tượng nếu không có những con đường được sửa chữa, không có hệ thống y tế được đầu tư, anh Minh có thể đã gặp tai nạn trên đường, hoặc mẹ anh đã không được cứu chữa kịp thời. Sự bình yên trong cuộc sống riêng tư của mỗi người chúng ta đều dựa trên nền tảng là sự ổn định và phát triển chung của xã hội, được duy trì bởi những nỗ lực thầm lặng của những người quản lý quốc gia.

Lòng biết ơn không chỉ dành cho những người hữu hình, những người trực tiếp giúp đỡ ta. Nó còn phải hướng tới những "ân nhân vô hình": những chính sách tốt đẹp, những công trình hạ tầng, những hy sinh thầm lặng của những người giữ gìn trật tự, an ninh và phát triển đất nước. Giống như không khí, ta không nhìn thấy nó, nhưng nếu thiếu nó, ta chỉ sống được vài phút. Người lãnh đạo và hệ thống nhà nước cũng vậy, họ bao quanh cuộc sống của ta, hỗ trợ ta từng hơi thở, nhưng ta thường xuyên quên lãng.

Vì vậy, trong ngày Vu Lan, bên cạnh việc báo hiếu cha mẹ, chúng ta cũng cần học cách biết ơn những người lãnh đạo, những cán bộ đang ngày đêm lo cho dân cho nước. Đây là một tầng bậc đạo đức cao hơn: biết ơn những điều ta không nhìn thấy, những đóng góp gián tiếp nhưng vô cùng thiết yếu cho sự tồn tại và hạnh phúc của chính mình.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở rộng lòng biết ơn ra khỏi phạm vi gia đình. Bên cạnh ơn cha mẹ, chúng ta cần biết ơn những người lãnh đạo và hệ thống xã hội đã tạo điều kiện cho cuộc sống cá nhân được an toàn và thuận lợi. Khổng Tử xếp ơn vua cao nhất vì người lãnh đạo lo cho cả cộng đồng, một phạm vi ảnh hưởng rộng lớn hơn nhiều so với tình cảm gia đình. Biết ơn những "ân nhân vô hình" như hạ tầng, chính sách, và sự quản lý quốc gia là biểu hiện của một đạo đức trưởng thành, thấu hiểu mối liên kết chặt chẽ giữa cá nhân và xã hội.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang