Con đường của lòng tốt

Buổi chiều ở tinh xá Kỳ Viên, nắng vàng nhạt dần sau những rặng cây, gió thổi nhè nhẹ mang theo hương cỏ nội. Trong pháp đường rộng rãi, các vị tỳ kheo ngồi quây quần bên nhau sau giờ ngồi thiền. Người thì mân mê chiếc bình bát đã cũ, người thì nhìn ra khoảng sân yên tĩnh. Một vị tỳ kheo trẻ lên tiếng, giọng đầy suy tư:

“Này các huynh đệ, hôm nay tôi chợt nhớ lại những con đường mà chúng ta đã đi qua cùng Thế Tôn. Có những con đường lát đá phẳng lì, đi hoài không mỏi chân, dân chúng hai bên làm ăn tấp nập, thị trấn mọc lên trù phú. Vậy mà cũng có những con đường lầy lội, hố sâu trũng nước, đi một bước lại lún một bước, người dân quanh đó nghèo khổ, chẳng ai buồn sửa sang.”

Một vị khác gật gù:

“Phải, nhìn con đường là hiểu được tâm tính con người nơi đó. Đường rộng rãi thì lòng người hào phóng, đường hẹp hòi thì tâm địa nhỏ nhen. Đường được đắp bồi cẩn thận thì dân có tinh thần cộng đồng cao, chẳng bao lâu thành nơi sầm uất. Còn đường hư hỏng, cỏ dại mọc đầy, thì xứ đó nghèo đói, người ta sống ích kỷ, chẳng ai hy sinh vì ai.”

Giữa lúc các vị đang say sưa luận bàn, Đức Phật từ ngoài bước vào, bước chân nhẹ nhàng như làn gió. Ngài mỉm cười, ánh mắt từ bi nhìn khắp đại chúng, rồi hỏi:

“Này các tỳ kheo, các ông đang nói chuyện gì mà sôi nổi vậy?”

Các vị đứng dậy đảnh lễ, một vị đại diện thưa:

“Bạch Thế Tôn, chúng con đang nhớ lại những con đường chúng con đã cùng đi với Ngài. Chúng con nhận ra rằng mỗi con đường đều phản ánh rõ nét cuộc sống, tâm tính, và cả nghiệp báo của con người nơi đó. Nhìn đường tốt xấu, chúng con hiểu được rất nhiều điều về nhân quả.”

Đức Phật lặng yên lắng nghe, rồi Ngài ngồi xuống pháp tòa, đôi mắt sáng ngời nhìn các đệ tử:

“Này các tỳ kheo, những con đường các ông nói, dù tốt hay xấu, dù dẫn đến thị trấn trù phú hay vùng đất hoang vu, tất cả đều là những con đường của thế gian. Chúng đều đưa đến vô thường, đến khổ đau, đến diệt vong. Nhưng này các tỳ kheo, trong tất cả mọi con đường, chỉ có một con đường là thù thắng nhất, là con đường duy nhất đưa đến thanh tịnh và giải thoát. Đó là con đường Bát Chánh Đạo.”

Đức Phật dừng lại, giọng Ngài trầm ấm như tiếng chuông ngân xa:

“Con đường ấy không phải là đường lát đá, không phải là đường tráng nhựa, mà là con đường của chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Nếu ai tinh tấn thực hành con đường này, sẽ đi đến đoạn tận khổ đau, giác ngộ và giải thoát hoàn toàn, thoát khỏi mọi lưới ma trói buộc.”

Ngài nhìn quanh, mỉm cười hiền từ:

“Này các tỳ kheo, hãy tinh tấn thực hành Bát Chánh Đạo. Đó là con đường duy nhất không có bụi bờ gai gốc, không có hầm hố sình lầy. Hãy đi trên con đường ấy, và các ông sẽ thấy tất cả những con đường thế gian chỉ là những lối mòn dẫn vào bóng tối.”

Các vị tỳ kheo ngồi lặng nghe, lòng bừng sáng như vừa được mở ra một chân trời mới. Nhiều vị trong số đó, ngay giây phút ấy, tâm được khai ngộ, chứng được quả vị giải thoát. Từ đó, mỗi khi bước chân trên bất kỳ con đường nào, họ đều nhớ đến lời Phật dạy mà giữ tâm an tịnh, không còn bị cảnh trần làm lay động.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học mà TT. Thích Chân Quang muốn truyền tải: Con đường vật chất ngoài đời, dù có tốt đẹp đến đâu, cũng chỉ là những con đường tạm bợ, đưa đến vô thường và khổ đau. Con đường duy nhất đưa đến sự thanh tịnh và giải thoát chính là Bát Chánh Đạo. Người Phật tử cần phải thuộc nằm lòng và thực hành đúng theo tám chi phần ấy, để không bị lạc vào tà đạo, để vượt qua mọi cạm bẫy của cuộc đời.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang