Con dao và bầy trẻ nhỏ trong sân

Nắng chiều đổ vàng qua tán xoài, tiếng lũ trẻ chạy lon ton dưới sân đất cát bụi mù. Trên thềm nhà, mẹ bưng rổ dưa leo xanh mướt vừa hái ngoài vườn, để xuống bệ cửa. Bà cầm con dao bén sáng loáng, mân mê cán gỗ, ánh mắt lướt qua đám con nhỏ đang giành nhau quả bóng cao su.

“Mẹ mỏi tay rồi, ai cắt giùm mẹ mấy trái dưa này?”

Bà nói lớn, rồi im lặng quan sát. Đám trẻ quay lại, mấy đứa xúm tới, đứa giơ tay đòi ngay, đứa khác nhảy tưng tưng.

Bà có bốn đứa con nhỏ, lớn nhất mới tám tuổi. Hôm nay bà muốn dạy chúng một bài học nhỏ về sự cẩn trọng. Mấy hôm trước, đứa hai từng cầm kéo cắt tóc búp bê rồi đâm trúng tay mình chảy máu; đứa ba thì hay phang đồ chơi qua lại, từng đánh bạn khóc nức nở; chỉ có đứa lớn là mỗi khi giao việc đều làm xong, không làm bậy. Bà nhớ lại lời bà ngoại dạy: đồ sắc phải giao người biết sợ, biết giữ.

Đứa hai xô tới, mắt sáng rực, giọng the thé:

“Con con, con cắt nhanh lắm, đưa đây!”

Bà lùi lại, tay giấu con dao sau lưng, lông mày nhíu lại.

“Mày à? Tuần trước mày cầm kéo đâm tay mình chưa lành, lại còn phang đồ chơi trúng đầu em. Mẹ không dám.”

Đứa ba cũng nhảy tới, vung tay như cầm kiếm:

“Con cũng muốn, con thích cắt!”

Bà lắc đầu, giọng trầm xuống:

“Mày hung hăng vậy, cầm dao loạn xạ thì ai chịu? Mẹ trao cho anh cả thôi.”

Đứa lớn từ góc sân bước tới, điềm tĩnh cầm lấy con dao, gật đầu:

“Mẹ yên tâm, con sẽ cắt từ từ, không đứt tay.”

Đây là bước ngoặt: bà nhận ra mình không thể vì thương đều mà trao dao cho đứa chưa biết cẩn thận, vì làm vậy là hại cả đám. Bà thở nhẹ, tim như vơi đi nỗi lo.

Bà đưa trái dưa leo đầu tiên. Đứa lớn kê lên thớt, tay trái giữ chặt, tay phải đưa dao nhẹ nhàng, lát cắt mỏng đều tăm tắp. Đứa hai và ba đứng nhìn, lúc đầu hậm hực, sau thinh thích vì được ăn. Bà mỉm cười, xoa đầu đứa lớn.

Về sau, mỗi lần cần việc dùng đồ sắc, bà chỉ gọi đứa lớn; mấy đứa kia dần học cách cẩn thận hơn vì thấy anh được tin. Sân nhà bớt cảnh khóc la vì tai nạn đồ chơi. Bài học nhỏ từ con dao đã giúp lũ trẻ hiểu: chỉ người giữ được mình mới được giao việc nguy hiểm.

Ý nghĩa câu chuyện

Trong cuộc sống, từ điều nhỏ nhặt như trao con dao, ta thấy rõ người có đạo đức và cẩn thận mới xứng đáng được trao tự do, quyền hành. Tự do đi đôi với trách nhiệm đức hạnh, không thể ban bừa bãi cho kẻ thiếu kiểm soát.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang