Con chim và cái bình nước giữa sa mạc

Giữa trưa hè, mặt trời đổ lửa xuống những cồn cát trắng xóa. Một con chim nhỏ, mệt mỏi và khát khô cổ, bay lạc vào sa mạc mênh mông. Đôi cánh nó đã rã rời sau bao ngày tìm kiếm nguồn nước. Trong vô vọng, nó liệng xuống thấp, đôi mắt nhỏ xuyên qua lớp vỏ kim loại của một chiếc bình nằm lăn lóc giữa cát. Trực giác mách bảo: bên trong có nước.

Con chim đáp xuống, mổ lia lịa vào cái nắp bình. Cái mỏ cứng cáp của nó gõ lên kim loại nghe lộc cộc, nhưng nắp vẫn im lìm. Nó dùng chân đá, lật qua lật lại, cố vặn vẹo bằng sức của toàn thân. Mồ hôi không có, nhưng hơi thở nó ngày càng gấp gáp. Cái bình vẫn đứng yên, nước bên trong vỗ nhẹ mỗi lần nó xô đẩy, như một lời trêu chọc.

Ngày qua ngày, con chim kiệt sức. Nó nằm bên cạnh cái bình, mỏ hé mở, mắt nhắm nghiền. Một tháng sau, một đoàn lữ hành đi ngang qua. Họ thấy một bộ xương nhỏ nằm bên cạnh chiếc bình nước còn nguyên. Một người cúi xuống nhặt lên, vặn nhẹ nắp, nước chảy ra trong veo.

Con chim đã chết vì không thể mở được cái nắp. Nó có trực giác biết trong bình có nước, có đôi cánh bay xa, nhưng thiếu một thứ: đôi bàn tay khéo léo để vặn, để mở, để làm chủ hoàn cảnh.

Con người chúng ta có đôi bàn tay kỳ diệu. Cùng với bộ óc phát triển, chúng ta đã tạo ra những công cụ nối dài sức mạnh: từ cái cuốc, cái cưa, đến những con chip điện tử, máy bay, tên lửa. Nhưng cũng chính đôi tay này, nếu dùng vào việc ác, có thể giết hại hàng ngàn người chỉ bằng một cú nhấn nút.

Đôi bàn tay là công cụ tạo nghiệp. Nếu ta dùng nó để mời rượu người khác, để gây tội lỗi, mà không làm việc lành nào khác, thì quả báo sẽ là mất tay trong nhiều kiếp. Nhưng nếu ta biết dùng tay để nấu cơm cho người đói, lau tượng Phật, dìu người già qua đường, thì đôi tay lại phục hồi và sinh ra có tay đàng hoàng.

Chúng ta đang đứng ở ranh giới giữa phàm và thánh. Đôi bàn tay này, nếu dùng để xây dựng, yêu thương, chia sẻ, sẽ đưa ta bước qua bờ giác. Nếu dùng để phá hoại, ích kỷ, hại người, ta sẽ rơi trở lại làm những loài chúng sinh tầm thường, đau khổ, như con chim kia – có trực giác nhưng không đủ phương tiện để cứu mình.

Hãy nhìn lại đôi tay mình. Mỗi ngày, mỗi giờ, chúng ta đang dùng nó để làm gì? Để nắm chặt hay để mở ra? Để ban tặng hay để cướp đoạt?